Elâl emeknen tapılğan bir aqça, aramnen tapılğan miñ aqçadan hayırlıdır.
Elâl Qazanç Bereketniñ ve İtibarniñ Temeli
Elâl emeknen qazanılğan her bir lokma, insanğa bereket, huzur ve cemiyet içinde itibar ketire.
İnsan ömrüniñ eñ qıymetli esaslarından biri elâl qazançtır. Ata-babalarımız: “Elâl emeknen tapılğan bir aqça, aramnen tapılğan miñ aqçadan hayırlıdır” dep ayta edi. Bu hikmetli sözler asırlar boyunca Qırımtatar halqınıñ yaşayışında müim yer tutqan.
Elâl qazanç, tek maddiy baylıq degil, belki vicdan rahatlığı ve maneviy zenginliktir. İnsan öz emegi, alın teri ve dürüstligi ile qazandığı nesiibini ailesine ketirgende, o sofrada bereket ve huzur olur. Cemiyet de böyle adamlarnı hürmet eter ve onlara itimat bağlay.
Bugün süratli değişken dünyamızda da elâllik qıymetini yoq etmegen. Ticarette, memuriyette, zenaatta ve her bir meslekte dürüstlikni saqlamaq, insanlıq vazifesidir. Elâl qazanç peşinden koşqan cemiyetler kuvvetli, adaletli ve bahtlı olurlar.
Qırımtatar medeniyetinde emekke, dürüstlikke ve alın terine büyük qıymet berilgen. Bu sebepnen elâl qazanç, sadece şahsiy muvafaqiyet degil, belki milletniñ ahlâqiy temelidir.
Elâl qazanç bar yerde bereket bar; bereket bar yerde ise huzur ve saadet eksik olmaz.
Elâl Qazanç Ömürlik Bereket
Közaydın qart, er saba kün doğmazdan evel uyanır, dualarını oqur ve bağçasına yollanır edi. Onıñ qollarındaki qabarcıqlar ve episi qırışıqlar, uzun yıllar devamında etken namuslı emeginiñ nişaneleri edi. O, bağçasında yetişken er bir tatar almasını, er bir salkım üzümini közbe-köz baqıp büyütür edi.
Bir kün köyniñ eñ zengin, amma hilekârlıgınen bilingen tüccarı onıñ yanına keldi. Közaydın qartnıñ bağçasındaki meyvalarnı ucuza qapatıp, şeer pazarında paalıya satmaq istey edi. Tüccar, qartqa köz qısıp: “Baqa mına, Közaydın, bu meyvalarnıñ içine biraz suv qatıp, terezide de azıcık hile yapsaq, ekimiz de qazanırmız. Kimse añlamaz!” dedi.
Közaydın qart, aq saqalını sığadı, tüccarnıñ közlerine tik baqtı ve şan-şerefli bir sesnen şunı ayttı:
“Ey, evlâdım! Men bögünge qadar balalarıma ve torunlarıma bir tın qara para aşatmadım. Bizim soframızda az olsın, amma elâl qazanç olsın. Hilemen kelgen malnıñ bereketi olmaz, yelmen kelgen selmen keter. Elâl qazanç aqiqiy zenginliktir, o dünyada da, bu dünyada da insanıñ yüzüni aq eter.”
Tüccar utandığı için başını aşağı egdi ve ketmek mecburiyetinde qaldı. Közaydın qart ise o kün pazarğa bardı, öz emeğini namusınen sattı. Evine qaytqanda cebinde az parası bar edi, amma yüreginde eñ büyük servet elâl qazançnıñ ketirgen tınçlığı ve bereketi bar edi.
