Şerq ile Avrupanı birleştirgen Karasuvbazar, Qırım Hanlığınıñ en zengin bazarları, siyasiy sırları ve hanlıq ihtişamını öz bağrında toplamış edi.
Bir zamanlar Şerq ile Avrupanı birleştirgen Karasuvbazar, Qırım Hanlığınıñ en zengin bazarları, siyasiy sırları ve hanlıq ihtişamını öz bağrında toplamış edi.
Qırım Hanlığı devrinde Karasuvbazar şeheri yalnız bir ticaret merkezi degil, belki de bütün yarımadanıñ iqtisadiy ve siyasiy can damarı olaraq tanılğan edi. Şeher nüfus bakımından da, ticaret döngüsü cihetinden de çoğu zaman Bağçasaraynı bile geride qaldırğan. Şerqten, Anadolu’dan, Qafqaz’dan, Lehistan’dan ve Avrupanıñ türlü memleketlerinden kelgen tacirler bu büyük bazarda buluşa edi.
Karasuvbazar, devriniñ en iri köle bazarlarından birine ve böyük mal ambarlarına sahip edi. İpekler, baharatlar, deriler, atlar ve türlü kıymetli eşyalar burada alınıp satıla edi. Bu sebepten şeher, Qırım Hanlığınıñ ekonomik qudreti olaraq körülgen.
Şeherniñ siyasiy ehemiyeti de pek büyükti. Karasuvbazar, hanlıqta handan soñra ekinci şahıs sayılğan Kalgi Sultan’nıñ resmiy iqametgâhı vazifesini körgen. Devlet meseleleri, diplomatik görüşmeler ve askeriy meselelerniñ mühim qısmı bu şeherde müzakere etile edi.
Karasuvbazarnıñ en meşhur mimariy yadigârı ise XV asırda Şirin veziri tarafından inşa ettirilgen meşhur Taş Han edi. Bu devasa kale-karavansaray, tacirler ve seyyahlar içün em qoruma, em de ticaret merkezi vazifesini körgen. Bugün yalnız qapıları ve bazı duvar parçaları ayakta qalğan olsa da, o bina hanlıq devriniñ ihtişamını hâlâ hatırlata.
Şeher Qırım dağlarınıñ İç Sırtı eteklerinde yerleşken. Civarınıñ en meşhur tabiat mucizesi ise Aq Qaya — Beyaz Qaya’dır. Vadiniñ üzerinde yükselgen bu görkemli aq taş qaya, asırlar boyunca Qırım tarihınıñ sessiz şahidi olub qalğan. Rivayetlerge köre hanlar bu qayanıñ zirvesinde ant içer, eteklerindeki mağaralarda ise eski İskit devirlerinden qalğan izler bulunur edi.
1737 senesinde Rus-Osmanlı harbi sırasında Bağçasaray yakılğandan soñ, Karasuvbazar bir müddet içün Qırımnıñ geçici payitahtı vazifesini de üstlengen. Hanlıqnıñ en mühim diplomatik meseleleri ve devlet kararları şol yıllarda bu şeherde çözülgen edi.
Karasuvbazar bugün de Qırım Hanlığı medeniyetiniñ unutulmaz merkezlerinden biri olaraq tarixteki müstesna yerini saqlap qala.
Qarasuvbazar: Tarihnıñ ve Ticaretniñ Kalbi
Kırım Hanlığı devrinde Qarasuvbazar, eali sayısı ve ticaret aylanması bakımından Bağçasaray’nı bıle kezip keçken edi. Şeer, Şarq ve Avropa arasındaki eñ balaban qul pazarlarına ve mal ambarlarına ev saipligi yapqan müim bir merkez edi.
Qarasuvbazar, Kırım Hanından soñra devletniñ ekinci şahısı sayılğan Kalga Sultannıñ resmiy igametgâhı edi. Bu ise şeerniñ siyasiy emiyetini tasdıqlay
Şeerniñ eñ meşur abidesi, XV asırda Şirinler sülalesinden vezir tarafından qurulğan dev kale-karavansaray – Taş Han edi. Künümizge qadar onıñ faqat qapıları ve divar parçaları saqlanıp qaldı. Şeer, Kırım Dağlarınıñ İç Sırası eteklerinde yerleşe.
Bölgeniñ eñ dülber yerlerinden biri – Aq Qayadır. Bu azametli kireçtaş qayası vadi üzerinde yükselip tura. Keçmişte hanlar onıñ töpesinde ant içkenler, etegindeki mağaralarda ise İskit qabırları buluna.
1737 senesi Rus-Türk muarebeleri vaqtında Bağçasaray yaqılğan soñ, Qarasuvbazar qısqa vaqıtqa Kırım’nıñ paytahtı oldı. O devirniñ eñ müim diplomatik meseleleri tam mında çezilgen edi.
“Keçmişniñ aks sedası, ticaretniñ bereketi: Ecdatlarımıznıñ izi saqlanğan Qarasuvbazar.”
