İbrahim Voyennıynıñ Hatıralarından Eşitilmegen Deşşetli Tafsilâtlar

İbrahim Voyennıynıñ sarsıtıcı hatıraları baqıymından: 1944 senesiniñ acı yazında ailelerini qıdırmağa kelgen batur askerlerimizniñ ekinci bir sürgünlik dalğasınen yoq etilme siyasetiniñ deşşetli pərdə arkası.

brahim Voyennıy, 1944 senesi Kırım Tatar Sürgünligi vaqtında ve onıñ soñunda cebe saflarından qaytqan askerlerniñ çekken azaplarını, sovet rejiminiñ hiyanetlerini ve gizli qatliamlarını öz közünen körip, hatıralarında vesiqalaştırğan tarihiy bir şaat ve qırımtatar askeridir. “Voyennıy” laqabı (rusça “askeriy/asker” manasına kele) onıñ arbiy keçmişine ve bu facialı vaqialarnıñ canlı şaatı olğanına işaret ete.

İbrahim Voyennıynıñ hatıraları, Vatan ögündeki borçlarını eda etken qırımtatar zabit ve askerleriniñ haince silâsızlandırılıp yoq etilmesini isbatlağan eñ muim tarihiy vesiqadır.

Kırımınsesi Gazetası Arşivi
Haber No: 1944-S/0518
Tarih: 18 Mayıs
Saife: Tarih ve Hafıza

İbrahim Voyennıynıñ hatıraları, Vatan ögündeki borçlarını eda etken qırımtatar zabit ve askerleriniñ haince silâsızlandırılıp yoq etilmesini isbatlağan eñ muim tarihiy vesiqadır.

1944 senesiniñ yazında ailelerini qıdırmaq içün cebeden qaytqan qırımtatarlarnı sürgün etüv başlandı. Cenkte iştirak etkenler, cenk hızmetinde bulunğanlarına baqmadan, satqın olaraq sürgün etildiler: silâları ve arbiy kâğıtları tartıp alındı. Farqlı fikirde olğanlarnı atıp öldürilgeni belli bir fakttır.

İ. Voyennıynıñ

1944 senesiniñ yazında ailelerini qıdırmaq içün cebeden qaytqan qırımtatarlarnı sürgün etüv başlandı. Cenkte iştirak etkenler, cenk hızmetinde bulunğanlarına baqmadan, satqın olaraq sürgün etildiler: silâları ve arbiy kâğıtları tartıp alındı. Farqlı fikirde olğanlarnıñ atıp öldürilgeni belli bir fakttır. İ. Voyennıynıñ hatıraları bu facialı vaqialarnıñ canlı şaatıdır.

Cebeden Faciağa: 1944 Yazında Qayıtqan Askerlerniñ Acı Taqdiri

1944 senesiniñ yaz ayları qırımtatar halqı içün eñ qaranlıq ve eñ acınıqlı devirlerden biri oldı. Vatan oğrunda feda kârlıqnen cenkleşken, qan tökken qırımtatar askerleri cenbenden qaytqanda, olarnı qabaatlav ve zulum bekley edi.

Satqınlıq Suyuqastı ve Silâsızlandırma

• Umutlar Yoq Etildi: Cebe saflarından ailelerini qıdırmaq içün kelgen qırımtatarlar acınıqlı sürgünlik feryatınen qarşılaştı.
• Hızmetler İnkyar Etildi: Arbiy mukâfatları ve qaramanlıqları esapqa alınmadı.
• Haqaretli Davranış: Er kes satqın olaraq ilân etildi.
• Mülkler Tartıp Alındı: Askerlerniñ eñ muim şerefi sayılğan silâları ve arbiy vesiqaları ellerinden zornen alındı.

Boyun Egmegenlerniñ Ölümi

• Sert Cezalar: Sürgünlik qararına qarşı çıqqan ve farqlı fikirde olğanlar aman-aman yoq etildi.
• Gizli Atılışlar: Rejimge itaat etmegenlerniñ yerindece atıp öldürilgeni deşşetli bir tarihiy fakttır.

Tarihiy Şaatlıq: İ. Voyennıy

• Canlı Şaatlıq: Tarihçı ve şaat İ. Voyennıynıñ qaydları bu facialarnıñ isbatıdır.
• Unutılmaycaq Acı: Bu hatıralar halqımıznıñ çekken azaplarını kelecek nesillere yetkire.

İbrahim Voyennıynıñ Hatıralarından Eşitilmegen Deşşetli Tafsilâtlar

İbrahim Voyennıynıñ şaatlıq vesiqaları, 1944 senesi cebe saflarından sarsılıp qaytqan ve aman-aman ekinci bir facianıñ içine tüşken qırımtatar askerleriniñ acı taqdirini bütün çıplaklığımen köz ögüne sere.. Müellifniñ hatıralarında aks etken eñ muim ve teferruatlı noqtalar şulardır:

1. Tuzak ve Silâsızlandırma Siyaseti

• Sahte Teşekkür Oyunu: Cebeden qaytqan zabitler ve askerler başta arbiy muvaffaqiyetleri içün tebrik etilecegi vaadiyle ştablarğa çağırıldı.
• Şerefsizleştirme: Bu süyüqastnıñ esas maqsadı, tecrübeli askerlerniñ qolundaki silâlarını, zabitlik qılıçlarını ve eñ emiyetlisi qaramanlıq vesiqalarını (medalleri ve arbiy kâğıtlarını) qarşılıq kösterip olamaycaq vaziyette ellerinden qoparıp almaq edi.
• Tuzak Yolları: Tren stantsiyalarında ve kontrol noqtalarında qullanılğan bu usulnen, vatanını qorğan qırımtatarlar bir kün içinde “satqın” damğasınen qamaqqa alındı.

2. İtaatsizlik Köstergenlerniñ Yerdece Atılması

• Aman sız İdamlar: Silâsını bermege reddetken, “Biz vatan içün qan töktik, bu ne zulum?” dep qarşılıq köstergen batur qırımtatar askerleri itaat etmegenleri içün digerlerine ibret olsun dep stantsiyalarnıñ artında ya da ormanlıqlarda yerindece atıp öldürildi.
• Gizli Mazarlar: Bu facialı vaqialar vaqtında şit etilgen cenk qaramanlarınıñ cenazeleri gizlene edi ve hatta durnı-düzgün defn etilmelerine bile izin berilmedi.

3. “Hayvan Vagonları” ve Ekinci Sürgünlik Dalğası

• Cebeden Sürgünlikke: Öz ailelerini qıdırmağa kelgen bu askerler, qabaatlayıcı qanunlarnıñ soñunda, mayıs ayında sürgün etilgen qatlamlarnıñ peşinden ketmege mecbur etildi.
• Ağır Şartlar: Özbekistan, Ural ve Sibirya yolunda açlıq, susuzlıq ve tatar askerlerine yapılğan pis muamele olarnıñ pek çoqunıñ vagonlarda ayatını coymasına sebep oldı.
• Umutlarnıñ Sönmesi: Voyennıy, öz hatıralarında eñ acı şeyniñ – “duşmanğa qarşı cenkleşip ğalebe qazanğan canlarnıñ, öz devletiniñ askeri tarafından eñ namussızca satılması ve sındırılması” olduğunu hususan qayd ete.

Kırımınsesi Gazetası Redaksiyasından

1944 senesiniñ deşşetli yazında, vatan qorçalayıcılarınıñ öz devletleri tarafından haince satılması, qırımtatar halqınıñ tarihına silinmez bir qara leke ve ebediy bir acı olarak keçti. İbrahim Voyennıynıñ qaleminden tökülgen bu acınası hâtıralar, sadece keçmişniñ bir vesikası degil; aynı zamanda sovet rejiminin acımasız facialarını unutturmamaq içün birer ihtardır. Kırımınsesi Gazetası olarak, canlarını cebe meydanlarında ve sürgünlik yollarında feda etken bütün şehitlerimizniñ aziz hâtıraları ögünde sayğı ile egilemiz. Halqımıznıñ adalet ve hakikat yolundaki sesi olmağa devam itecekmiz.