1989 Yılında Vatan Kırım’a Büyük Avdet: Unutulmaz Köç ve Milliy Tikleniş
AKMESCİT — 1989 senesi Kırım Tatar halkının şanlı tarihine ebediyen altından satırlarnen yazıldı. Sovet rejiminin acımasızca sürgün etkeni soydaşlarımız, tınmayıp alıp barılğan milliy areket neticesinde kütleviy surette Vatanğa qaytıp başlağan edi. Bu ulu avdet, tek bir köç degil, aynı zamanda milliy kimliknin ve adaletnin ğalebesidir.
Sürgünlikten Avdetke Alıp Varğan Yol
1944 senesi mayıs 18-de ana topraqlarından uzaqlaştırılğan halqımız, topraq areketi ve vatan davasından iç bir vaqıt vazgeçmedi. 1980-ci senelernin soñunda başlağan “perestroyka” (yañıdan quruv) devri, köç epizodlarını hızlandırdı. 1989 senesinde Özbekistan ve diger sürgünlik yerlerinden meşat-meşat yollarğa çıqqan qardaşlarımız, episi qıyınlıqlarğa baqmadan Kırım’ğa ayaq bastı.
Vatan Toprağında İlk Adımlar
Qayıtqan soymuratlarımız evsiz-barqsız qaldı, lâkin iradeleri qırılamadı. Çadır şeerçikleri quruldı, boş topraqlarda yañı maalleler teşkil etildi. Devlet organlarının ketirgen pürüzlerine baqmadan, er bir qoranta öz evini, öz gelecegini qurmağa başladı. Bu fedakârlıq, halqnıñ topraqqa boğan sevgisini bütün dunyağa isbat etti.
Milliy Tikleniş ve Medeniy Ğayret
1989 köçü, tilimiznin, medeniyetimiznin ve urf-adetlerimiznin de Vatan toprağında yañıdan canlanmasına qapı açtı. Mekteplerde Kırım Tatar tili dersleri berilip başlandı, milliy matbuat quvvatlandı. Bugun bizler de o qorqusız nesilnin bizge emanet etken toprağında milliy kimliğimizni qorumağa borclımıdırız.
Vatan Toprağına Dokunğan Közyaşları: Bir Şaatnıñ Hatıraları
AKMESCİT — 1989 senesiniñ küzünde Özbekistan’nıñ Taşkent vilâyetinden Kırım’ğa köçip kelgen 68 yaşındaki Seyran amcanıñ añlatqanları, o devirniñ ne qadar zorlu ve muqaddes olğanını köstere. Seyran amca, tren vagonlarından ana topraqqa uzanğan o tarihiy künlerni şöyle hâtırlay:
“Özbekistan’daki Evimizni Bir Künde Sattıq”
“1989-nıñ cayında haber keldi: ‘Kırım’ğa qaytamız, yollar açıldı!’ de diler. Babam rımetli o vaqıt qart edi, ‘Meni Kırım toprağına kömüñiz, başka bir şey istemeyem’ dep ağlay edi. Közümizge yuqu kirmey keldi. Evimizni, bağ-bağçamızni baha-paha demeyip bir künde sattıq. Eşyalarımıznı konteynerlerge yüklep, tatar qorantaları olıp tren yollarına tüştik. Epimizniñ yüreginde bir qorqu bar edi: ‘Acaba bizni keri çevirirlermi?’ dep sabırsızlana edik.”
“Tren Qapısı Açılğanda Er Kes Topraqnı Öpmeğe Başladı”
“Kırım sınırına kelgende iç birimiz nefes alıp olamadıq. Tren Akmescit (Simferopol) vağzalına kelip toqtağanda, vagonlarnıñ qapıları açıldı. Havada ana toprağımıznıñ, pelyan qonusınıñ qoqusı bar edi. İnsanlar vağzal peronına tüşkenen, topraqqa qapandı. Yaşlar, qartlar, balalar… Er kes ağlay edi. Közyaşlarımız topraqqa sındı. Babam vagon basamağından tüşip, topraqnı avuçına aldı da: ‘Elhamdülillah, vatanımda ölecegim’ dedi. O künni iç bir vaqıt unutmam.”
“Çadırlar Qurduq, Taş Taşıdıq Ama Bahtlı Edik”
“İlk vaqıtlar pek qıyın edi. Bizge yer bermediler, ev satıp almağa aqımız yoq edi. Boş tarlalarda çadırlar qurduq. Aşımıznı tıştaki ateşlerde bişirdik. Yerli ükümet bizni quvmağa çalıştı, militsiyanen keldi. Lâkin biz ketmedik. Birge-birge taş taşıdıq, evler qurduq. Er kes bir-birine yardım ete edi. Aşımız yoq edi ama ümütimiz ve bahtımız bar edi. Çünki biz Vatanda edik.”
Halq Yüreginde Yaşağan Ant
1989 senesiniñ o şanlı künlerinden bu küngece, Kırım Tatar milliy areketiniñ yolunı aydınlatqan ve er bir soydaşımıznıñ yüregine qazılğan o muqaddes şiar bugün de seslene:
“Millet! Vatan! Qırım! Ant etkenmiz söz bergenmiz millet içün ölmege!”
Bu şiar, tek keçmişniñ bir hâtırası degil, gelecegimizniñ de ebediy temeli ve sönmez meşalesidir.
Vatan Zelzelesi
(1989 Yılındaki Ulu Avdetniñ Şerefine)
Qırq beş yıl sürgünde ağlağan közler,
Bir şafaq vaqtında yollarğa tüşti.
Yürekte dinmedi o qor ateşler,
Kırım’nıñ sevdası qalbge üşüşti.
Özbekistan dar keldi, yollar yarıldı,
Katar katar trenler qoptu yerinden.
Qırq beş yıllık hasretle quçaq açıldı,
Vatannıñ qoqusı keldi derinden.
Akmescit Vağzalında bir fiğan qoptu,
Secdege qapandı ihtiyar, genç, bala.
Topraq közyaşınen abdestini aldı,
Bitti o qaranlıq, o uzun yolculıq.
Çadırlar quruldı boş tarlalarda,
Taş taş üstüne qoyup evler çatıldı.
Selâm olsun vatanı qurğan canlarğa,
Milliy uyanışnıñ harcı qatıldı.
Susturamaz kimse Kırım’nıñ Sesini,
Ant içti bu millet dönmez yolundan!
Keri aldıq işte ana yurtunı,
“Millet, Vatan, Qırım!” tuttı qolundan!
— Mustafa SARIKAMIŞ
Dünya Kırım Tatar Dernegi Genel Başkanı
