Qalemnen Berilgen Ömür ve Bugünki İmtianımız
Habibulla Odabaş, XX asır başı Qırımtatar millî uyanış devriniñ eñ parlaq simalarından, tilşınas ve emiyetli bir cemaat erbaplarındandır. İstanbulda tasil körgen aydınımız, vatanına qaytqan soñ millî matbuat saasında mühim adımlar atqan ve “Millet” gazetası etrafında şekillengen edebî-fikrî akımnıñ özeklerindendir.
Aşağıda, Kırımınsesi Gazetesi oquyıcıları içün Habibulla Odabaşnıñ matbuat ve edebiyat dünyasındaki yerini aydınlatqan haber metni yer almaqtadır.
Millî Maarif ve Matbuat Fedayısı Habibulla Odabaş ve “Millet” Gazetası
AQMESCİT – Qırımtatar medeniyeti ve til tarihınıñ eñ mürekkep, aynı zamanda eñ verimli devirlerinden biri olğan XX asır başı, milletimizge yoqtan bar oluv küreşinde yol köstergen dâhilerni yetiştirdi. Bu mübarek sımalardan biri, ömrüni Qırımtatar tiliniñ saqlanmasına, imlâ nizamına ve millî maarifniñ inkişafına bağışlağan Habibulla (Abdullah) Odabaştır.
İstanbul Darülfünunında tasil alıp, Noman Çelebicihan ve Cafer Seydamet kibi millî liderlernen beraber “Vatan” cemiyetinde faal çalışqan Odabaş, 1917 senesinde vatanı Qırımğa qaytqan soñ, matbuat saasında büyük bir canlanuv yarattı. Onıñ fikrî ve edebî faaliyetleriniñ merkezi ise, şübhesiz, millî davanıñ sesine çevrilgen “Millet” gazetası oldı.
Matbuatta Til ve İmlâ Küreşi
Habibulla Odabaş, “Millet” gazetasında derc etken maqalelerinde til meselesini er şeyden üstün tuttı. O, Qırımtatar edebî tiliniñ özgünligini saqlamaq, şiveler arasındaki bağlarnı quvetleştirmek ve halqnıñ añlayabilecegi ortaq bir imlâ nizamı qurmaq içün küreşti.
- Edebî Faaliyet: “Timurcan” tahallüsinen yazğan “Altın yarıq” poeması ve kinayeli şiirlerinen tanılğan edip, gazeta saifelerinde Qırımtatar edebiyatınıñ yañı çerçivesini sızdı.
- Maarifçilik Vazifesi: 1920-nci yıllarda çıqqan “Yeşil Ada” mecmuası ve azırlağan dersliklerinen mektep balalarınıñ millî ruhla büyümesine vesile oldı. [
Unutulmaz Millî Miras
Siyesiy basqılarğa ve facialı aqibetine baqmadan, Habibulla Odabaşnıñ “Millet” gazetası saifelerinde qaldırğan edebî-publitsistik mirası, bugün de yolumıznı aydınlatmağa devam ete. Onun kibi aydınlarnıñ qaleminden çıqqan er bir satır, Qırımtatar medeniyetiniñ sarsılmaz temel taşlarındandır.
Kırımınsesi Gazetesi olaraq, millî uyanış şairimiz ve tilşınasımız Habibulla Odabaşnıñ aziz hatırasını saygı ile añamız.
Qırımtatar Yazıcısı H. Odabaşnıñ “Millet” Gazetası: Milliy Matbuatnıñ Temellerinden Biri
Qırımtatar milliy uyanışı tarihinde bazı isimler bar ki, olar faqat yazğan eserleri ile degil, milletniñ kelecegini qalamı ile qurğan adamlar olaraq da hatırlana. Bu isimler arasında Habibullah (H.) Odabaş müstesna bir yer tuta.
1917 senesinde Qırım Tatar Milliy Qurultayı teşkil olundıqtan soñ neşir etilmege başlanğan “Millet” gazetası, milliy hareketniñ resmiy sesi olmaqnen beraber, Qırımtatar halkınıñ fikir, siyaset, maarif ve medeniyet meydanında birleşüvini temin etken eñ mühim neşirlerden biri edi. Gazete, milliy istiqlâl fikriniñ, ana tilniñ ve milliy kimlikniñ qorunması yolunda büyük hizmetler yaptı.
Habibullah Odabaş “Millet” gazetasında muharrir, yazıcı ve til ustası olaraq faaliyet körsetti. Onıñ maqaleleri sade, añlaşılır ve halkqa yaqın bir tilnen yazılğan edi. Odabaş, milliy matbuatnıñ vazifesi yalnız haber bermek degil, belki milletni uyandırmaq, maariflendirip birleştirmek dep isana edi. Bu sebepnen gazetedeki yazılarında mektep, maarif, edebiyat, kitaplar, til ve milliy terbiyeni daima öne çıqardı.
“Millet” gazetası sayesinde Qırımtatar edebiy tili yeni bir inkişaf devrine kirdi. Gazete sayfalarında qullanılğan uslub, soñraki yıllarda edebiy Kırımtatar tiliniñ şekillenmesine tesir etti. Habibullah Odabaş ise bu inkişafnıñ eñ faal iştirakçılarından biri oldı. Tilni sadeleştirme, milliy söz hazinesini zenginleştirme ve halkqa yaqın bir yazı uslubını yaratmaq yolunda onıñ hizmetleri büyüktir.
Odabaş içün gazetecilik, yalnız bir meslek degil edi. O, milletke hizmetniñ bir yolu olaraq qalamnı seçti. Yazğan her bir maqalesinde milliy şuurnı uyandırmaq, yaş nesilge öz tarihini ve medeniyetini tanıtmaq maqsadını közledi.
Bugün “Millet” gazetası Qırımtatar milliy matbuat tarihiniñ temel taşlarından biri olaraq qabul etile. Onda neşir olğan maqaleler, bugünki tarihçiler ve til araştırıcıları içün de pek qıymetli menba sayılmaqta. Habibullah Odabaşnıñ adı ise Qırımtatar edebiyatı, milliy maarif ve matbuat tarihinde altın harfler ile yazılğan aydınlar arasında yer almaqta.
Milletni yaşatqan yalnız silâh degil, qalamdır. Habibullah Odabaş kibi aydınlar qalamları ile bir milletniñ hafızasını qorudılar. “Millet” gazetası da bu mücadeleniñ ebediy yadigârı olaraq Qırımtatar tarihinde yaşamağa devam etecektir.
Qalemnen Berilgen Ömür ve Bugünki İmtianımız
Eşrefli oquyıcılarımız,
Tarih, tek keçmişniñ bir tasviri degil; bugün basqan yerimizni ve yarın keteyatqan yolumıznı belgilegen canı bir aynadır. Bizler, XX asır başınıñ o mübarek millî uyanış devrine baqqanımızda, tek adlarnı ve tarihlerni degil, bir milletniñ ruhî küreşini köremiz. Bu küreşniñ eñ ög saflarında ise, ömrüni qalemine ve milletine feda etken Habibulla Odabaş turmaqta.
Habibulla Odabaş içün gazetecilik, iç bir zaman yalnız bir meslek, ya da adiy bir keçim menbaı degil edi. O, milletke hizmet etmewniñ ve millî davanı qorçalawnıñ eñ keskin, eñ sarsılmaz yolu olaraq qalamnı seçti. “Millet” gazetası saifelerinde çıqqan er bir maqalesinde, er bir satırında tek bir maqsadı bar edi: Millî şuurnı uyandırmaq, yaş nesilge öz tarihini, zengin medeniyetini ve anatilini tanıtmaq. Odabaş, qalemini milletiniñ dertlerine derman, kelcegine ise bir fener etti.
Lâkin ne yazıq ki, tarih boyu doğrunı aytqanlarnıñ ve özgün yolundan şaşmağanlarnıñ tağdiri er zaman meşaqqatlı olğan. Bugün Habibulla Odabaşnıñ adını ve mirasını yañıdan canlandıran, millî davanıñ sesini sındırmadan duyurmağa tırışqan Kırımınsesi Gazetesi de mezkür meşaqqatlı yoldan keçmekte. Türkiye’de ve dınyada “Qırım” adını taşığan, lâkin millî meselelerge tek muayyen qalıplar içinden baqqan bir çoq dernek ve teşkilât, maalesef Kırımınsesi Gazetesine er zaman yan közle baqmaqtadır.
Bu egri baqışlar ve uzaq turwlar bizni şaşırtmay ve yolumızdan qaytarmay. Çünki biz yahşı bilemiz ki, Habibulla Odabaşlar da öz devrinde sarsılmaz hür fikirleri em de canından aziz bilgen millî prinsipleri içün eñ yaqınları tarafından tenqid etilgen ve yalnız baqtırılğan edi. Bugün Qırım davasını tek resmiy yıgınlar ve şablon şıarlar içersine hapsetmege tırışqanlar, medeniy ve fikrî bağımsızlığıñ ne qadar mühim olğanını añlamaqta qıyınlıq çekeler.
Kırımınsesi Gazetesi, öz adını taşığan qalıpçı derneklerniñ sığ baqışlarına baqmadan, Odabaşnıñ o mukaddes emanetini saqlamağa devam etecek. Bizim közümiz em de qalbimiz, derneklerniñ siyasî menfaatlarında degil; Odabaşnıñ uyanıwını közlegen halqımıznıñ ruhındadır. Qalemimiz satılmadı ve sarsılmadı; canımız sağ eken, Qırım Tatarınıñ can sesini dınyaga duyurmağa devam edecekmiz.
