STALİN 5 MART 1953 TE ÖLDİ — AMMA 18 MAYIS 1944 ACISI YAŞAY!
STALİN ÖLDİ — AMMA 18 MAYIS’NIÑ ACISI YAŞAY!
1944’te Bir Millet Bir Gecede Vatanından Qoparıldı — 423 Miñ Qırım Tatarı Hayvan Vagonlarında Sürgün Edildi
5 Mart 1953 tarihinde Sovyetler Birligi’niñ lideri İosif Stalin öldi. Lâkin onıñ imzasınen qabul etilgen 18 Mayıs 1944 sürgüni, Qırım Tatar halqınıñ tarihine qan ve gözyaşınen yazıldı. Diktator ölse de, sürgünniñ yarası milletniñ yüreginde yaşamaqta devam ete.
18 Mayıs 1944: Bir Halqnıñ Toplu Sürgüni ve Tarihî Travması
Stalin Rejiminiñ Qararnamesi Neticesinde Qırım Tatar Halqınıñ Öz Vatanından Zornen Çıqarıluvı
5 Mart 1953 tarihinde Sovyetler Birligi’niñ lideri İosif Stalin vefat etti. Lâkin onıñ idaresi devrinde qabul etilgen qararlar, hususan 18 Mayıs 1944 sürgüni, Qırım Tatar halqınıñ tarihî hafızasında silinmez bir yara olaraq qaldı. Bu facia yalnız bir siyasî qarar degil, belki bir milletniñ demografik, içtimaî ve medeniy varlığına qarşı yöneltilgen sistemli bir tasfiye siyasetiniñ tezahürü edi.
Tarihî Arqa Plan: Çariçe II. Katerina’dan Sovyet Devri’ne
Qırım Tatarlarınıñ kitlesel sürgün ve köçleri XVIII. asırdan başlana. 1774 senesinde imzalanğan Küçük Kaynarca Muâhedesi neticesinde Qırım Hanlığı Osmanlı Devleti’nden ayrıldı. 1783 senesinde ise Rusya tarafından işğal edilmesiyle Qırım Tatarlarınıñ zorlu devri başlandı.
Rus imperiya siyasetiniñ neticesinde yüz binlerce Qırım Tatarı Anadolu başta olmaq üzre Osmanlı memleketlerine köç etmek mecburiyetinde qaldı. Bu demografik ve medeniy basqı Sovyet devrinde daa da şiddetlendi.
17–18 Mayıs 1944: Bir Gecede Toplu Sürgün
1944 senesi 17 Mayıs’nı 18 Mayıs’ğa bağlağan gece Qırım’da yaşayan Qırım Tatarlarınıñ evleri NKVD askerleri tarafından çalındı. Halqqa on beş daqiqa içinde azırlanıp meydanlarğa toplanmaq emri berildi.
Sovyet idaresi tarafından “Sovyetler Birligi’ne ihanet” ile suçlanğan Qırım Tatarları, kadın, bala, qart, hasta demeden hayvan vagonlarına doldurıldı. Resmiy Sovyet malümatlarına köre yüz binlerce insan sürgün edildi; milliy qaynaqlar ise bu sanını 423 bin civarında olduğunu bildirir.
Şu da tarihî bir paradokstur ki, şol vakıt takriben 50 bin Qırım Tatar erkeği Sovyet ordusu safında Nazi Almanyası’na qarşı cephede savaşmaqta edi. Buna rağmen bütün bir millet kollektif cezağa mahkûm edildi.
Yolculıq: İnsanlıq Dışı Şartlar
Sürgünge gönderilgen Qırım Tatarlarınıñ Orta Asiya’ya olan yolculığı 20 künden fazla sürdü. Hayvan taşuğı içün qullanılğan vagonlarda yüzlerce insan istif edilip taşındı. Yiyecek ve su yetersiz edi. Sanitariya şartları mevcut degildi.
İnsanlar vagonlarda hastalıqtan, açlıqdan ve susuzlıqtan can verdi. Trenler birkaç künde bir durğanda, vefat etkenlerniñ cesetleri yol kenarına taşlanır edi. Bu hâl sürgünniñ yalnız coğrafiy bir yer değiştirüv degil, belki insanlıq dışı bir toplu cezalandırma siyaseti olduğunu gösterir.
Netice ve Tarihî Hafıza
18 Mayıs 1944 sürgüni, Qırım Tatar halqınıñ milliy hafızasında “Sürgünlik” olaraq anılır ve kollektiv kimlikniñ temel unsurlarından biri olaraq yaşay. Bu facia neticesinde on binlerce insan ilk yıllarda vefat etti; halq öz vatanından, mezarlıq ve yadigârlarından ayrıldı.
Stalin 5 Mart 1953’te vefat etmiş olsa da, onıñ devrinde qabul etilgen sürgün qararı Qırım Tatar tarihinde silinmez bir travma olaraq qalmaqta. Bu mesele, yalnız tarihî bir vaka degil, milletlerarası hüquq, insan haqları ve kollektiv cezalandırma siyasetleri bağlamında da tetqiq edilmesi gereken bir mevzudur.
