QIRIMDA SAUDA YOLLARI

Qırımnıñ Tarihiy Ticaret Yolları

Qırım, asırlar boyunca Karadeñiz, Altın Orda ve Türk dünyasını birleştiren mühim ticaret yollarınıñ merkezlerinden biri oldı.
Qırım yarımadası asırlar boyunca Şarq ile Garpnı bağlağan mühim sauda yollarınıñ ortasında yer aldı. Qara deñizniñ şimaliy kıyısında bulunğan bu topraq, İpek Yolu şubeleri, deñiz limanları ve step yolları vastasınen büyük bir ticaret merkezi oldı.

Kefe (Feodosiya), Suğdaq, Kerç ve Azak limanları vastasınen Türkistan, Qafqaz, Anadolu, Rusya ve Avrupa arasında mal alış-verişi keçirildi. Tahıl, tuz, balıq, kürk, at, deri ve başqa mallar Qırım bazarlarında satıldı. Ceneviz ve Venedik tüccarları da bu limanlarda büyük ticaret koloniyaları qurdılar.

Qırım Hanlığı devrinde yarımada Qara deñiz saudasınıñ en mühim merkezlerinden biri oldı. Kefe şeheri Hanlıqnıñ en zengin limanı sayıldı. Osmanlı himayesi devrinde de Qırım, İstanbul, Anadolu ve başqa memleketler ile ticari bağlarını kuvvetlendirdi.

Kuzey bozkırlarından kelgen yollar Volga boylarına, Moskova taraflarına ve Baltıq memleketlerine uzanır edi. Şarqtan kelgen kervanlar ise Türkistan ve Qafqaz vastasınen Qırımğa yetişirdi. Böylelikle yarımada yalnız siyasiy değil, iqtisadî ve medeniy bir köprü vazifesini de yerine ketirdi.

Bugün de Qırımnıñ tarihiy limanları ve eski sauda yolları, Qırımtatar halkınıñ medeniy mirasını ve Qara deñizniñ ticaret tarihini hatırlatmağa devam ete. Qırım asırlar boyunca yalnız bir vatan değil, aynı zamanda milletlerni ve medeniyetlerni birleştirgen büyük bir sauda qapısı oldı.

Formun Üstü

Formun Altı

Qırım Yaramadasınıñ Medeniyet Köpürleri Qadmiy Ticaret Yolları ve Gizli Qalğan Tarih

Qırım’nıñ Keçmişteki Ticaret Yolları Milliy Mirasımıznıñ Temelidir. Qırım yarımadası, asırlar devamında medeniyetlerniñ, dinlerniñ ve halqlarnıñ qavuşqan merkezinde yer alğan eñ müim coğrafiyalardan biridir. Bu bereketli topraqlarnıñ iqtisadiy ve medeniy inkişafında, yarımadadan keçken qadmiy ve orta asır ticaret yollarınıñ rolü, soñki tarihiy araştırmalarğa köre eskisinden daa müim olğanını köstere. Qırım, tek mallarnıñ degil, aynı zamanda medeniyetlerniñ de dünyağa daralğan baş bir qapısı edi.

İpek Yolunıñ Qırım Sınırları ve Yañı Arheologik Tapılmalar

Büyük İpek Yolunıñ şimaliy qolları Qırım limanlarına kelip tayanğan edi. Şarqtan kelgen qıymetli mallar, ipekler ve baharatlar Qırım üzerinden Avropağa taralğan. Soñki senelerde yarımadanıñ iç qısımlarında yapılğan qazılarda, antik Roma ve Çin menşeli tunc mehsulatlar ile asıl ipek parçaları tapıldı. Bu ise, Qırım’nıñ tek Orta Asırda degil, Antik devirde de qıtalararası ticarette faal bir vazife kürgenini ispatlay.

• Kefe (Feodosiya) Limanı: Cenevizliler devrinde Qara deñizniñ eñ büyük ticaret merkezi olıp, dıñğırdavlı gemilernen deryalar aşqan zenginlikniñ yuvası edi. Soñki vesiqalar, Kefe kibi büyük şeerlerde hristiyan, musulman ve yeudi tüccarlarnıñ beraber çalışqan hususiy banka ve vesiqalastırma sistemaları olğanını köstere.
• Gözleve (Yevpatoriya): Hanlıq devrinde Qırım Hanlığınıñ eñ müim esnaflıq ve deñiz ticareti merkezi sıfatında hızmet etti. Şeer astındaki qadmiy tatar su yolları (karezler), bu canı ticaret merkeziniñ ealini suvnen temin etmek içün o devirniñ eñ yüksek muendislik tilegiyle qurulğanını ispatlay.
• Or Qapısı (Perekop): Yarımadanı şimaldeki Deşt-i Qıpçaq çllerine bağlağan, tuz ve hayvancılıq ticaretiniñ eñ canları nqtası edi. Son tapılğan vesiqalarğa köre, Or Qapısı gümrük defterlerinde tek tuz degil, tış memleketlerge satılğan balmumu ve kürkniñ de esabı tutulğan.

Hanlıq Devrinde İqtisat, İpek Yolu Diplomasisi ve Karvansaraylar

Qırım Hanlığı asırlarında bu ticaret yolları tola-torğay qorçalandı. Hanlıq şeerlerinde qurulğan büyük karvansaraylar, tek musafirhane degil, em de tış memleketlerden kelen elçilernen ticaret añlaşmaları yapılğan birer diplomatiya merkezi edi. Qırım esnafları ve tüccarları, tek İstanbul ve Osmanlı coğrafiyasınen degil, Lehistan, Moskova ve tış memleketlernen de sıqı iqtisadiy munasebetler qurdılar. Yarımadadan çıqqan meşur Qırım tuzu, Avropanıñ eñ uzaq köşelerine qadar et üstünde qullanılmaq içün yollanğan eñ qıymetli mal edi.

Tarihiy Mirasımıznı Unutmamalıyız

Bugün bu qadmiy ticaret yollarınıñ izleri, bizge keçmişimizniñ ne qadar zengin ve köklü olğanını köstere. Edebi tilimizni, medeniyetimizni ve tarihimizni qorumaq, bu yollarnıñ bizge qaldırğan asıl mirasına saip çıqmaq demektir. Qırım’nıñ avazı olğan Qırım’ın Sesi Gazetesi sıfatında, şanlı tarihimizniñ canı bolğan saifelerini oquvcılarımızğa hatırlatmağa devam etecekpiz.