Aşkana

Qırımtatar Aşhanesiniñ İki İnci İncisi: Çibörek ve Yufqa Aş

Qırımtatar Aşhanesiniñ İki İnci İncisi: Çibörek ve Yufqa Aş

Hamırnıñ, sabırnıñ ve qonaqpereverlikniñ birleştirgen lezzetleri

Kırımnıñ Sesi Gazetesi | Medeniyet ve Milliy Mutfak

Qırımtatar halqınıñ milliy aşhanesi, asırlar boyunca şekillengen bir medeniyetniñ, köçebe bozkır hayatınıñ ve Qaradeniz etrafında ösken zengin aşçılıq ananeleriniñ canlı hatırasıdır. Bu aşhanede etniñ quveti, hamırnıñ bereketi, sebzelerniñ tabiiy lezzeti ve ev saibesiniñ ustalığı bir-birinen ayrılmaz bir bütün teşkil ete. Her aşnıñ özgece bir hikâyesi, her sofra adabınıñ özgece bir manası bar.

Qırımtatar aşhanesi denilgende, ilk hatırğa kelecek lezzetlerden biri şüphesiz çibörek olsa kerek. İnce açılğan hamırnıñ içine qoyulğan etli içlik, qızğın yağda pişirilgende, dışından çıtır, içinden ise şireli ve hoşqoqulı bir lezzetke çevrile. Lâkin Qırımtatar mutfağınıñ zenginligi tek çibörekten ibaret degildir. İncecik hamırdan hazırlanğan, kiçikligi ve ustalığınen közni quvandırğan yufqa aş da bu mutfaqnıñ en mahsus yemeklerinden biridir.

Bir kaşıqqa bir qaç yufqa aş sığdırmaq mümkün olsa da, onıñ arqasında saatlarca devam etken emek, sabır ve el ustalığı bulunur. Çibörek tezlik ve maharetniñ, yufqa aş ise ince işçilik ve sabırnıñ timsali olaraq kösterile bile.

Bu eki yemekniñ umumiy bir hususiyeti bar: olar tek qarın toyurmaq içün hazırlanmıy. Olar aile azalarını bir sofra etrafında toplar, qonaqqa hürmetni bildirir ve nesiller arasında milliy medeniyet bağlarını pekiştire.

1. Çibörek: Qırımtatar mutfağınıñ tanılğan lezzeti

Çibörek, Qırımtatar aşhanesiniñ en tanılğan yemeklerinden biridir. İnce ve yuvarlaq açılğan hamırnıñ bir yarısına etli içlik qoyula, diger yarısı üstüne qapatıla ve kenarları sıqıca birleştirile. Soñra çibörek qızğın yağda pişirile.

İyi hazırlanğan çibörekniñ sırrı tek içindeki ette degil. Hamırnıñ ince açılması, içlikniñ ölçüli qoyulması, kenarlarınıñ açılmaycaq şekilde qapatılması ve yağnıñ doğru qızdırılması da aynı derecede müimdir.

Çibörek pişirilgende hamırnıñ içinde etniñ şiresi saqlana. Bu şire hamırnıñ içine siñip, her lokmada hususiy bir lezzet yaratır. Çibörekniñ dışı altın-sarı tüs alsa da, içi yumuşaq ve şireli qalmalıdır.

Qırımtatar evlerinde çibörek hazırlamaq, ekseriyetle, aile azalarınıñ birlikte çalışqan bir faaliyetine çevrile. Bir kişi hamırnı yoğurır, digeri kündelerni hazırlar, bir başqası içlikni yapar. Hamırnı açqan ve çiböreklerni qapatqan ellerniñ arasında aile sohbetleri devam ete.

Bu sebepten çibörekniñ qıymeti tek taamınıñ lezzetinde degil, onı hazırlamaq etrafında teşekkül etken aile ananesinde de yatа.

2. Çibörek içün kerekli malzemeler

Aşağıdaki ölçüler, orta büyüklükte 12–15 çibörek hazırlamaq içün tahminen yeterlidir. Hamırnıñ büyükligine ve açılğan qalınlığına köre sayı deñişebilir.

Hamır içün:

  • 500 gram buğday unı
  • 200–250 millilitr ılık su
  • 1 çay qaşığı tuz
  • 1 yemek qaşığı sıvı yağ (istege bağlı)

Etli içlik içün:

  • 350–400 gram orta yağlı qoyun eti yaki dana eti kıyması
  • 2 orta büyüklükte soğan
  • 100–150 millilitr su
  • Yarım çay qaşığı tuz yaki zevqqa köre
  • Yarım çay qaşığı qara biber
  • İstege bağlı olaraq az miqdarda ince doğralğan maydanoz

Pişirmek içün:

  • Derin ve keñ bir tavada pişirmekke yetecek miqdarda sıvı yağ

Müim bir maslahat: İçlikke qoşulğan su, etniñ pişerken şireli qalmasına yardım ete. Lâkin içlik aşırı suvuq ve aqıcı olmamalı; et, soğan ve su bir-birine yahşıca qarışmalıdır.

3. Çibörek hamırınıñ hazırlanması

İlk olaraq un keñ bir legenge elenir. Unnı elep almaq, hamırnıñ içinde topaqçalar qalmasınıñ qarşısını ala ve onıñ daha birtekli olmasına yardım ete.

Unnıñ ortasında bir oyıq açılıp tuz qoşula. Su azar-azar eklenerek hamır yoğurıla. Su birden tökülmemeli; unnuñ suyu ne qadar tez qabul etkeni közden keçirilmelidir.

Hamır başlangıçta biraz qattı körüne bile. Lâkin yoğurılğan sayın yumuşay ve birtekli bir yapı ala. Yaklaşıq 8–10 daqiqa boyunca yoğurmaq, hamırnıñ elastikligini arttırır.

Hazır hamır elge aşırı yapışmamalı, lâkin taş kibi de qattı olmamalıdır. Üstü örtülip 20–30 daqiqa dinlendirile.

Hamırnı dinlendirmek, onı açqanda yırtılmasınıñ qarşısını ala ve ince açılmasını oñaylaştıra.

4. Etli içlikniñ hazırlanması

Çibörekniñ lezzetini belgilegen esas unsurlardan biri içliktir.

Soğanlar pek ince doğralır yaki iri delikli rende ile rendelenir. Soğan, kıymalanğan etke qoşula. Tuz ve qara biber eklenir. Soñra azar-azar su tökülip, bütün malzemeler yahşıca qarıştırılır.

İçlikniñ içinde iri soğan parçaları qalmasa, et hamırnıñ içinde daha birtekli pişer. Su ise etniñ pişken soñ qurap qalmasınıñ qarşısını alır.

Qırımtatar çiböreginiñ hususiy lezzeti, etniñ öz şiresi ile pişmesinden kele. Bu sebepten içlikni qabaq tavalap pişirmek yerine, çiğ halda ince açılğan hamırnıñ içine qoymaq esas usullardan biridir.

Hazırlanğan içlikni buzdolapta qısqa müddet saqlamaq mümkün. Lâkin onu uzun müddet oda sıcaqlığında qaldırmamaq kerek.

5. Çibörekni şekillendirmek

Dinlengen hamır 12–15 kiçik kündeye bölüne. Her kündе un sepilgen tahta üstünde ince ve yuvarlaq şekilde açılır.

Hamırnıñ qalınlığı müimdir. Pek qalın hamır çibörekniñ çıtır olmasını zorlaştıra, pek ince ve zayıf hamır ise içlikniñ tesirinden yırtıla bile.

Açılğan hamırnıñ bir yarısına ince bir qat içlik sürülür. Kenarlarda az miqdarda boş yer qaldırılmalıdır.

Hamırnıñ boş qalğan yarısı içlikniñ üstüne qapatılır. Kenarları parmaqlar ile sıqıca bastırılıp birleştirile. İstegе köre çatalnıñ ucu ile de bastırmaq mümkün.

Bu işlemniñ müimligi şundadır: Kenarlar yahşı qapatılmasa, pişirme esnasında etniñ şiresi dışarı çıqabilir. Bundan başqa, yağ da hamırnıñ içine kirip, çibörekni aşırı yağlı yapabilir.

Şekillendirilgen çibörekler un sepilgen bir tahtağa dizile. Lâkin bir-birleriniñ üstüne qoyulmamalı; aksi taqdirde hamır yapışabilir.

6. Çibörekniñ pişirilmesi

Derin bir tavada sıvı yağ orta-yüksek derecede qızdırılır. Yağnıñ yeterince qızğanını anlamak içün kiçik bir hamır parçası yağa atıla bile. Hamır etrafında derhal köpükçikler peyda olsa, yağ pişirmek içün hazırdır.

Çibörekler yağğa ihtiyatnen qoyula. Tavaya aynı vaqıtta pek çoq çibörek salmamaq kerek. Aksi taqdirde yağnıñ sıcaqlığı düşer ve hamır çıtır olmaq yerine yağnı içine çekebilir.

Her çibörekniñ eki tarafı altın-sarı renk alğance pişirile. Hamırnıñ qalınlığına ve yağnıñ sıcaqlığına köre bu işlem birkaç daqiqa devam ete.

Pişken çibörekler kevgir ile yağdan çıqarılıp, fazla yağınıñ süzülmesi içün kağıt havlu üstüne qoyula.

Emniyet qaydası: Çibörek pişirilgende yağnı aşırı qızdırmamaq ve tavada boş yer qaldırmaq kerek. Suvlu içlikni qızğın yağğa doğrudan tökmemek, sıçrama ve yanıq tehlikesini azaltır.

7. Çibörekniñ sofraya getirilişi ve ikramı

Çibörek ekseriyetle sıcak halda ikram etile. Onıñ dışındaki çıtır hamır, içindeki şireli et ve yayılağan hoş qoqu, sofraya hususiy bir cazibe bere.

Pişken çibörekler keñ bir tabaqqa dizilip, ortasına yaki yanına ince doğralğan yeşillikler qoyula bile. Yanında ayran, qatıq yaki mevsimlik sebzelerden hazırlanğan salata ikram etmek, taam lezzetini tamamlar.

Çibörekniñ yanında ayran içmek, Qırımtatar mutfak zevkine uyğun sade ve hoş bir seçimdir. Lâkin sofranıñ terkibi aile ananelerine, mevsimge ve şahsiy zevqqa köre deñişebilir.

Qonaq kelgende çibörekni qabaq hazırlap, sofrağa sıcak-sıcak getirmek, ev saibesiniñ qonaqqa gösterген ihtimamını bildirir.

Qırımtatar qonaqpereverliginde yemekniñ bolluğı qadar, qonaqnıñ rahatlığı da müimdir. Qonaqqa yer gösterilir, sofrada ona hürmet ile muamele yapılır ve yemekler samimiyetnen ikram etile.

Çibörekniñ en güzel taraflarından biri de onıñ paylaşılmağa uyğun olmasıdır. Herkes tabaktan bir çibörek alır, sohbet başlar ve sofra etrafında sıcak bir aile muhiti teşekkül ete.

8. Yufqa aş: İnce hamırda saqlanğan sabır

Qırımtatar aşhanesiniñ diger bir hususiy lezzeti yufqa aş, yani kiçik mantıdır.

Yufqa aşnı hazırlamaq çibörekke nisbeten daha çoq emek ve sabır talap ete. Çünki hamır ince açılmalı, kiçik kvadratlar şeklinde kesilmeli ve her biriniñ içine az miqdarda içlik qoyulmalıdır.

Bu işte acele etmek mümkün degil. Hamırnıñ qalınlığı, kesilgen parçalarınıñ ölçüsi ve mantılarnıñ qapatılış şekli, soñ neticege tesir ete.

Yufqa aşnıñ esas güzelligi, bir kaşıqqa bir qaç mantı sığacaq qadar kiçik hazırlanmasındadır. Lâkin her evde mantınıñ ölçüsi aynı degil. Bazı aileler biraz iri, bazıları ise pek kiçik mantı hazırlamaqtan hoşlana.

Bu çeşitlilik, milliy mutfaqnıñ canlı ve aileden ailege deñişken tabiatını köstere.

Yufqa aş, Qırımtatar ailelerinde hususiy günlerde, qonaq sofralarında ve aile azalarınıñ birlikte toplanğan zamanlarında hazırlanabilir. Onıñ yapılışı bir nevide aile azalarınıñ bir-birine yardım etken, sohbetleşken ve tecrübe paylaşqan bir faaliyetine çevrile.

9. Yufqa aş içün kerekli malzemeler

Aşağıdaki ölçüler yaklaşık 6–8 kişilik bir sofra içün hesaplanğan. Mantılarnıñ ölçüsine ve iştağa köre porsiyalar deñişebilir.

Hamır içün:

  • 500 gram buğday unı
  • 1 yumurta
  • 200–250 millilitr su
  • 1 çay qaşığı tuz

İçlik içün:

  • 350–400 gram dana yaki qoyun kıyması
  • 2 orta büyüklükte soğan
  • Tuz
  • Qara biber
  • İstegе köre az miqdarda ince doğralğan maydanoz

Qaynatmaq içün:

  • 2–3 litr su
  • Yeterli miqdarda tuz

Üstüne ve yanına:

  • Sade qatıq
  • 1–2 diş sarımsaq (istege bağlı)
  • 2 yemek qaşığı tereyağı
  • İstege köre az miqdarda qırmızı biber
  • İstegе köre et suyu yaki hafif etli su

Not: Qatıq, sarımsaq ve tereyağı ile servis etmek, yufqa aş içün lezzetli bir usuldır. Lâkin her Qırımtatar ailesiniñ öz serviş ananesi bulunabilir. Bu sebepten yufqa aşnıñ üstüne ne qoyulacağı evden eve deñişebilir.

10. Yufqa aş hamırını yoğurmaq

Un keñ bir legenge elenir. Ortasına yumurta qırılıp tuz eklenir. Su azar-azar tökülerek hamır yoğurıla.

Hamır, çibörek hamırından biraz daha qattı ve dayanıklı hazırlanabilir. Çünki mantılar kesilip qapatılğan soñ qaynar suda pişirilecek ve bu esnada şekillerini saqlamalıdır.

Hamır 8–10 daqiqa yoğurılğan soñ üstü örtülip 30 daqiqa dinlendirilir.

Dinlendirgen hamır daha rahat açılır. Bu da mantı parçalarınıñ birtekli olmasına ve qapatılğan kenarlarınıñ açılmamasına yardım ete.

Dinlengen hamır birkaç parçaya bölüne. Her parça un sepilgen tahta üstünde ince açılır.

Yufqa aşnıñ esas sırrı, hamırnıñ birtekli açılmasıdır. Bir tarafı qalıñ, diger tarafı pek ince olğan hamır, mantılarnıñ bir kısmınıñ erken, digerleriniñ ise keç pişmesine sebep ola bile.

11. Yufqa aş içligini hazırlamaq

Soğanlar pek ince doğralır. Kıyma, soğan, tuz ve qara biber ile qarıştırılır. İstegе köre ince doğralğan maydanoz eklenebilir.

İçlikniñ içine aşırı miqdarda su qoşmamaq kerek. Mantılar pek kiçik olğanından, aqıcı içlik hamırnı qapatmaqnı zorlaştıra ve qaynatma esnasında açılmasına sebep ola bile.

Hazırlanğan içlikniñ her mantı içün az miqdarı ayrılır. Bu miqdar, hamırnıñ ölçüsine uyğun olmalıdır.

Yufqa aşnıñ içligi, çibörek içligi kibi, çiğ halda hamırnıñ içine qoyula. Böylece et qaynatma esnasında pişer ve mantınıñ içinde öz lezzetini saqlar.

12. Yufqa aşnı kesmek ve qapatmaq

İnce açılğan hamır, keskin bir bıçaq yaki hamır kesici ile kiçik kvadratlar şeklinde kesile.

Kvadratlarınıñ ölçüsi, hazırlamaq istenilgen mantınıñ büyükligine bağlıdır. Küçük mantılar içün takriben 2–3 santimetrli kvadratlar hazırlanabilir.

Her kvadratnıñ ortasına az miqdarda etli içlik qoyula. Soñra hamırnıñ qarşı-qarşıya kelgen köşeleri birleştirile ve kenarları sıqıca qapatıla.

Mantınıñ şekli üçgen, kiçik paket yaki başka bir geleneksel şekil şeklinde olabilir. Esas mesele, içlikniñ içerde qalması ve hamırnıñ açılmamasıdır.

Bu işte ellerniñ ustalığı müimdir. İlk başta mantılar bir-birinden biraz farklı çıqabilir. Lâkin tecrübe arttıqça, hamırnı kesmek, içlikni ölçmek ve mantını qapatmaq daha tez ve muntazam yapılır.

Yufqa aşnıñ hazırlanması esnasında aile azalarınıñ birlikte çalışması işi hem tezleştirir, hem de sohbet ve paylaşım içün güzel bir fırsat yaratır.

Bir kişi hamırnı açar, digeri kvadratlar keser, üçüncüsü içlikni qoyar, başqası ise mantılarnı qapatır. Bu şekilde bir aile sofrası içün yüzlerce kiçik mantı hazırlanabilir.

13. Yufqa aşnı qaynatmaq

Keñ bir qazanda su qaynatılır. Suğa tuz eklenir. Qaynar suğa hazırlğan mantılar ihtiyatnen salınır.

Mantılarnı qazanga birden aşırı miqdarda salmamaq kerek. Aksi taqdirde su qaynağını yoqotır ve mantılar bir-birine yapışabilir.

Mantılar suğa salınğandan soñ, qazannıñ dibine yapışmaması içün yavaşça qarıştırılır.

Pişirme müddeti mantınıñ ölçüsine, hamırnıñ qalınlığına ve içlikniñ miqdarına bağlıdır. Kiçik mantılar ekseriyetle birkaç daqiqa içinde pişebilir, lâkin etniñ tam pişkeni de mutlaka kontrol etilmelidir.

Mantılar su yüzüne çıqqan soñ da biraz daha pişirilmesi mümkün. Lâkin tek yüzge çıkmasına baqıp pişken dep qabul etmemek kerek; hamır ve içlik tam pişken olmalıdır.

Pişken mantılar kevgir ile çıqarılabilir. İstegе köre az miqdarda et suyu ile birlikte tabakqa alınabilir.

Eger yufqa aş çorba şeklinde ikram etilecek olsa, mantılar öz suyu yaki hafif et suyu içinde servis etilebilir. Daha qatı ve klasik bir sunumda ise mantılar süzülip üstüne qatıq ve tereyağılı sos qoşula bile.

14. Yufqa aşnıñ sosu ve sofraya sunulması

Yufqa aşnıñ lezzetini tamamlağan unsurlardan biri, üstüne qoşulğan qatıq ve tereyağılı sostur.

Qatıq bir kâsede çırpılır. Sarımsaq qullanılacaq olsa, ince ezilip qatığa qoşula. Lâkin sarımsaqnıñ miqdarı ölçüli olmalıdır; çünkü onıñ qoqu mantınıñ lezzetini bastırmamalıdır.

Ayrı bir kiçik tavada tereyağı eritilir. İstegе köre az miqdarda qırmızı biber qoşula. Tereyağı yakılmamalı; yalnızca eritilip qoqusı çıqqance ısıtılmalıdır.

Pişken yufqa aş tabaqqa alınır. Üstüne qatıq dökülir ve soñunda az miqdarda tereyağılı sos gezdirile.

Bu sunumda yumuşaq hamır, şireli et, hafif ekşimsi qatıq ve tereyağınıñ hoş qoqusu bir-birini tamamlay.

Başqa bir usulda yufqa aş, az miqdarda et suyu ile birlikte ikram etilebilir. Bu usul, özellikle soğuq havalarda sıcak ve doyurıcı bir yemek olaraq tercih etile.

Sofrağa getirgende mantılarnıñ dağılmaması ve qatıqnıñ aşırı sıcak mantı üstüne birden tökülüp kesilmemesi içün servis usulına diqqat etilmelidir.

Yufqa aşnıñ yanında hafif salata, mevsimlik sebzeler ve istege köre ayran ikram etmek mümkün. Lâkin yemekniñ öz lezzetini öne çıqarmaq içün sofranı aşırı çoq çeşitle doldurmaq şart degil.

15. Çibörek ve yufqa aş: Eki ayrı ustalıq, bir milliy ruh

Çibörek ve yufqa aşnıñ hazırlanışında bir sıra umumiy hususiyetler bar. Her eki yemek de un, su ve et kibi sade malzemelerden doğa. Lâkin bu sade malzemeler, el ustalığı ve doğru usul ile birleşkende zengin bir lezzet dünyası yaratır.

Çibörekniñ esas hususiyeti, ince hamırnıñ içinde saqlanğan şireli et ve qızğın yağda peyda olğan çıtır yüzeyidir. Yufqa aşnıñ hususiyeti ise kiçik mantılarnıñ bir-birine uyğun ölçüde hazırlanması ve qaynatma esnasında şekillerini saqlamasıdır.

Çibörek daha tez hazırlanabilir. Yufqa aş ise daha çoq vaqt ve sabır talap ete. Bu sebepten yufqa aş hazırlamaq, el ustalığınıñ ve aile azalarınıñ birlikte çalışmasınıñ güzel bir numunesidir.

Lâkin her ekisi de aynı medeniy köklerden beslene: hamırnı qıymetlendirmek, etni israf etmemek, evde bar malzemelerden lezzetli yemek yaratmaq ve sofranı aile azaları ile paylaşmaq.

Bu yemeklerniñ tam manası, tek tariflerinde degil, onlarnı hazırlap, sofraya getirip, qonaqnen paylaşqan insanlarnıñ hatıralarında yatа.

16. Qırımtatar qonaqpereverligi ve sofra adabı

Qırımtatar medeniyetinde qonaqqa hürmet göstermek, aile terbiyesiniñ ve cemiyet ananeleriniñ müim bir parçasıdır.

Qonaq evge kelgende, ev saibesiniñ ilk vazifelerinden biri, onı rahat qarşılamak ve mümkün olsa sıcak bir aş ikram etmektir. Sofranıñ bolluğı yalnız mal-mülkniñ köstergesi degil; paylaşmağa isteklilikniñ ve qonaqqa verilen qıymetniñ de ifadesidir.

Çibörek ve yufqa aş bu ananeler içinde hususiy bir yer tutar. Çünki olar emek talap ete. Ev saibesiniñ saatlar boyunca hamır yoğurması, ince açması, içlik hazırlaması ve her parçanı ihtiyatnen şekillendirmesi, qonaqqa gösterilgen ihtimamnıñ bir ifadesidir.

Qırımtatar ailesinde yemek hazırlamaq ekseriyetle yalnız bir kişiniñ işi olaraq qalmaz. Aile azaları bir-birine yardım ete. Büyükler tecrübelerini kiçiklere ögrete. Balalar hamır kesmekni, içlik hazırlamaqta yardım etmeqni yaki sofranı hazırlamaq gibi sade vazifelerden başlayaraq bu medeniyetni ögrene.

Böylece yemek tarifi ile birlikte, aile terbiyesi ve qonaqpereverlik ananeleri de nesilden nesilge keçer.

Sofra etrafında yapılan sohbetler, eskiden yaşanğan hatıralar, ata-babalar haqqında añlatılğan hikâyeler ve aile büyükleriniñ nasihatleri, yemekniñ maddiy qıymetini maneviy bir qıymetke çevirir.

Bir tabak çibörek yaki bir kâse yufqa aş, bazen insanğa yalnız evniñ lezzetini degil, doğulğan topraqnı, çocuklıq yıllarını ve aile büyüklerini de hatırlatır.

17. Bu lezzetlerniñ nesilden nesilge aktarılması

Bugün dünya mutfakları bir-birine daha yaqınlaşqan, hazır yemekler ve tez tüketim ananeleri yayılğan bir devirde yaşaymız. Böyle bir zamanda milliy yemeklerniñ hazırlanışını ögrenmek ve ögretmek, medeniy mirasımıznı saqlamaq bakımından müimdir.

Çibörekniñ ve yufqa aşnıñ tariflerini yazıp saqlamaq, aile büyüklerinden ögrenilgen usullarnı qeyd etmek ve balalarğa bu yemeklerniñ hazırlanışını köstermek, milliy mutfaqnı yaşatmaqnıñ sade, lâkin tesirli yollarıdır.

Her ailede hamırnıñ ölçüsi, içlikniñ terkibi ve servis usulı biraz deñişebilir. Bu deñişikliklerni bir eksiklik olaraq körmemek kerek. Aksine, olar aile mutfaklarınıñ zenginligini ve yerli ananelerniñ çeşitliligini köstere.

Müim olan, esas lezzetni, hazırlamağa gösterilgen ihtimamı ve paylaşmaq ruhunı yaşatmaktır.

Kırım Tatar mutfağınıñ zenginligini yalnız meşhur yemekler ile ölçmek doğru degil. Bu mutfak, aynı zamanda bir halqnıñ tabiat ile münasebetini, tarih boyunca şekillengen yaşayış tarzını ve aile bağlarını da añlata.

Çibörekniñ qızğın yağda pişken çıtır sesi, yufqa aşnıñ kiçik mantılar şeklinde qapatılması ve sofrada yükselgen sıcak yemek qoqusu, bu medeniyetniñ gündelik hayatta devam etken canlı işaretleridir.

Netice: Bir sofra, bir tarih, bir milliy hatıra

Qırımtatar mutfağı, sade malzemelerden büyük lezzetler yaratqan bir aşçılıq medeniyetidir. Çibörek ve yufqa aş ise bu medeniyetniñ iki ayrı incisi olaraq öne çıqa.

Çibörek, çıtır hamırı ve şireli etli içligi ile ustalıq ve lezzetni birleştire. Yufqa aş ise kiçik mantıları, ince hamırı ve sabır talap etken hazırlanış usulı ile el emeğiniñ qıymetini hatırlata.

Her eki yemek de bize müim bir şeyni añlata: Milliy medeniyet yalnız kitaplarda, müzelerde ve tarihiy binalarda yaşamay. O, evlerimizde, mutfaqlarımızda, sofralarımızda ve balalarımızğa ögrettigimiz ananelerimizde de yaşay.

Bir ana qızına yufqa aş qapatmağı ögrettiginde, bir baba balası ile çibörek hazırladığında, bir aile qonaqlarını sıcak yemek ile qarşılağanda, aslında yalnız aş hazırlamay. O aile, öz medeniyetini de yaşata.

Bu sebepten çibörek ve yufqa aşnıñ qıymeti yalnız lezzetlerinde degil. Olar Qırımtatar halqınıñ emekseverligini, sabırını, qonaqpereverligini ve aile bağlarını temsil ete.

Çibörekniñ çıtır hamırında lezzet, yufqa aşnıñ kiçik mantılarında sabır, Qırımtatar sofrasında ise bir halqnıñ asırlıq hatırası saqlanğan.

Qırımtatar mutfağını yaşatmaq, bu lezzetlerni hazırlamaq ve nesillerge ögretmek, öz milliy kimligimizge sahip çıqmaqnıñ da bir yoludur.

Çünki milliy aşhanemiz — yalnız aş pişirgen yerimiz degil, tarihimizni añlatqan, ailemizi birleştirgen ve medeniyetimizni yaşatqan mukaddes bir mirastır.

çibörek ve yufka aşı
çibörek ve yufka aşı

Kırım'ın Sesi Gazetesi

27 Şubat 2015 Tarihinde hizmet bermege başlağan www.kiriminsesigazetesi.com maqsadı akkında açıklama yapqan Mustafa Sarıkamış İsmail Bey Gaspıralı’nıñ bu büyük mirasına sahip çıqmaq ve onun emellerini yaşatmaqtır. Qırımtatar Türkleriniñ ananevî, körenek, ürf, adet kibi yaşamlarında ne bar ise objektif şekilde Dünya cemiyetine taqdim etilmektir.

Pin It on Pinterest