Kırım Yeşillikler İçinde Bir Cennet ve Onı Ebedileştirgen Fırçalar
Qırımınsesi” Gazetası İçün Mahsus Haber: Yeşillikler İçinde Bir Cennet ve Onı Ebedileştirgen Fırçalar
Qırım Manzaralarınıñ Unutulmaz Ustası Lev Lagorio ve Ulu Muallimi Ayvazovskiy
Haber Merkezimiz, 19. asır resim sanatınıñ eñ dahi simalarından biri olğan, Qırım toprağınıñ öz balası ve fırça ustası Lev Feliksoviç Lagorio’nıñ ayatını, onıñ ulu muallimi İvan Ayvazovskiy ile olğan unıñ taqlid etilmez bağını ve tualge köçürgeni “Yeşil Vatan Qırım” sevdasını sizler içün araştırdı. Ressamnıñ 1891 senesi yarattığı ve bugün dünyaca meşur olğan “Qırım Manzarası” tablosı, Vatanımıznıñ yeşil tabiatını, dağlarını ve deñizini eñ güzel şekilde aksettire.
İşte, “Qırımınsesi” oquvcıları içün hazırlatqanımız mahsus maqaleni taqdim etemiz.
YEŞİL VATANNIÑ EBEDİY FIRÇASI: LEV LAGORIO VE AYVAZOVSKİY’NİÑ RESİM MEKTEBİ
Aq deñizniñ ve Qırım dağlarınıñ lirik ressamı Lev Lagorio, ulu muallimi İvan Ayvazovskiy’niñ ilk ve eñ istidatlı talebesi edi. Onıñ tualleri, Qırım’nıñ unıñ ebediy yeşilligini, mermer dayın parıldağan deñizini ve aziz toprağımıznıñ adetiyligini dünyağa tanıttı.
Qırım — asırlar boyu şairlerge, yazıcılarğa ve ressamlarğa ilham bergen, er bir köşe-bucağı cennetten bir parça olğan sihirli bir vatan. Bu topraqlar yetiştirgen eñ büyük fırça ustalarından biri, Ceneviz asıllı bir tüccarnıñ balası olıp, Qırım’nıñ Kefe (Feodosiya) şeerinde doğğan Lev Feliksoviç Lagorio’dır (1826–1905). Lagorio, tek bir manzara ressamı degil, aynı zamanda Kırım’nıñ unıñ asıl tabiatını, dağlarındaki yeşil ormanlarnı ve köylerindeki sakin tatar ayatını eñ acayip renkler ile tualge köçürgen bir sevda ressamıdır.
Kefe’den Başlağan Sanat Yolu ve İlk Mektep
Lev Lagorio, 1826 senesi Qırım’nıñ deñiz yalı şeeri Kefe’de doğdı. Balalığından berli deñizniñ dalğalarını, dağlarnıñ sıluetlerini seyretmeyi seve edi. Onıñ bu büyük istidadını ilk tınlağan ve qol tutqan kişi, Kefe şeer reisi Aleksandr Kaznaçeyev oldı. Kaznaçeyevniñ yardımı ile Lagorio, o devirde yañıdan Kefe’ye qaytqan ve dünya çapında meşurlıq qazanmağa başlağan dahi deñiz ressamı İvan Konstantinoviç Ayvazovskiy ile tanıştı.
Ayvazovskiy, genceçik Lagorio’nıñ resimlerindeki quvetni kördi ve onı özüniñ ilk resmi talebesi olaraq qabul etti. 1839-1840 seneleri arasında, gence Lagorio ulu ustanıñ em fırça tutuşını, em de yarıq ve kölge (ışık-gölge) oyunlarını ögrendi. Ayvazovskiy, talebesine tek tehnikayı degil, deñizge ve Qırım tabiatına aşq oluvnı aşıladı.
Muallim ve Talebe: Ayvazovskiy ile Lagorio Arasındaki Farqlar
Lagorio, Ayvazovskiy’niñ mektebini bitirip, Sankt-Peterburg İmpatorluq Sanat Akademiyasına kirdi ve andan büyük altın madalyanen mezun oldı. Faqat, onıñ tarzı mualliminden biraz farqlı edi. Ayvazovskiy, deñizni eñ fırtınalı, coşqun ve dramatik anlarında resmetmeyi sevse, Lev Lagorio deñizniñ ve Qırım dağlarınıñ eñ sakin, lirik ve poetik alini seve edi.
Lagorio, Qırım’nıñ “Kimmer” resim mektebiniñ esasçılarından biri oldı. Onıñ resimlerinde, insan közüni yormayan, tabiatnıñ asıl sükûnetini aksettirgen nazik renk tonları (hava perspektifası) bar edi. O, sularnı mermer dayın tınç, dağlarnı ise başı dumanlı yeşil abideler dayın köstere edi.
“Yeşil Vatan Qırım” Esirde Ebedileşe
Lev Lagorio’nıñ 1891 senesi tamamlağan ve bugün paha biçilmez bir miras olğan “Qırım Manzarası” (Crimean Landscape) tablosı, ressamnıñ öz vatanına olğan sevdasınıñ eñ büyük isbatıdır.
Bu eserde, ög planda Qırım Tatarlarınıñ an’aneviy közge sığğan, tüz çatılı topraq evi (saklya) yer ala. Evniñ yanında, beyaz başörtülü Kırım tatar qadını ve çeşme başında atını suvarğan bir yolcı tasvir etilgen. Sağ tarafta ise Qırım’nıñ asırlıq zenginligi olğan üzüm bağları (asmalar) uzana. Arqa planda ise, Qırım’nıñ yeşil vatan olğanını köstergen ulu dağlar puslar içinde, deñiznen birleşe. Lagorio, bu eseri ile Kırım’nıñ tek bir coğrafya degil, asıl medeniyet ve tabiat cenneti olğanını pütün dünyağa ilân ete.
Avrupa’da, İtalya ve Fransa’da yıllarca yaşağan ve profesör unvanı alğan Lagorio, qayda barsa barsın, Qırım’nıñ yeşil dağlarını ve coşqun em de tınç deñizini iç unıtmadı. Ömrüniñ soñuna qadar Qırım temalarına qaytıp keldi.
Qırımınsesi Gazetası Oquvcılarına Çağırı
Bugün, Lev Lagorio’nıñ fırçasından çıqqan o yeşil ormanlar, asmalar ve dağlar bizge vatanımıznıñ ne qadar qıymetli bir hazine olğanını kene bir kere hatırlata. Ulu muallim Ayvazovskiy ve onıñ dahi talebesi Lagorio’nıñ mirası, Qırım toprağınıñ ebediy ruhını yaşatmağa devam ete. Biz de “Qırımınsesi” olaraq, vatanımıznıñ yeşilini, mavilişini ve asıl medeniyetini qorumağa ve dunyağa tanıtmağa devam etecekmiz.
