KAPALI MARAŞ – BİLİNMEYEN GERÇEKLER
Sayın Kırım’ın Sesi Gazetesi Yetkilileri,
Kıbrıs’ın tarihî, hukukî ve kültürel mirasına ilişkin yayımlamış olduğunuz “Kıbrıs’ta Çözüm: Lala Mustafa Paşa Tapuları” başlıklı çalışmanızı büyük bir ilgi ve memnuniyetle okuduk.
Kıbrıs Vakıflar İdaresi olarak, Kıbrıs’taki vakıf mallarının tarihî ve hukukî önemini gündeme taşıyan, özellikle Lala Mustafa Paşa Vakfı’na ait tarihî kayıt ve tapulara dikkat çeken ve kamuoyunda bu konuda farkındalık oluşmasına katkı sağlayan kıymetli çalışmanızdan dolayı teşekkür ederiz.
Kapalı Maraş meselesi, yalnızca yakın dönemin mülkiyet tartışmaları üzerinden ele alınabilecek bir konu değildir. Bölgenin mülkiyet tarihinin doğru biçimde değerlendirilebilmesi için Osmanlı dönemine, vakıf kuruluş belgelerine, şer’î sicillere, tapu ve emlak kayıtlarına ve sonraki dönemlerde gerçekleştirilen mülkiyet işlemlerine kadar uzanan tarihî sürecin bir bütün olarak incelenmesi gerekmektedir.
Kıbrıs Vakıflar İdaresi arşivlerinde ve konuya ilişkin tarihî kayıtlarda yer alan belgeler, Kapalı Maraş bölgesindeki önemli miktardaki taşınmazın Lala Mustafa Paşa Vakfı ile Abdullah Paşa Vakfı başta olmak üzere tarihî vakıflarla bağlantısının bulunduğunu ortaya koyan ciddi bir belge külliyatının mevcut olduğunu göstermektedir.
Bu hususun ayrıca Ahkâmü’l-Evkaf, yani Kıbrıs vakıf hukukunun temel hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Vakfedilmiş bir malın hukukî statüsü, vakfın kuruluş iradesinden ve vakıf hukukunun koruyucu hükümlerinden bağımsız olarak değerlendirilemez. Bu nedenle Kapalı Maraş’taki mülkiyet zincirinin yalnızca bugünkü tapu kayıtları üzerinden değil, vakfın kuruluşundan itibaren oluşan tarihî ve hukukî silsile üzerinden incelenmesi gerektiği kanaatindeyiz.
Özellikle Lala Mustafa Paşa ve Abdullah Paşa Vakıflarına ait taşınmazların zaman içerisinde hangi işlemlerle el değiştirdiği, bu işlemlerin dönemin vakıf hukuku bakımından geçerli olup olmadığı ve vakıf mallarının hukukî niteliğinin korunup korunmadığı, meselenin esasını oluşturan temel sorular arasındadır.
Dolayısıyla Kapalı Maraş’ın tarihî mülkiyet yapısı tartışılırken vakıf kayıtlarının ve vakıf hukukunun görmezden gelinmesi, kanaatimizce tarihî ve hukukî tablonun eksik değerlendirilmesine yol açacaktır. Vakıf malları yalnızca birer taşınmaz değil; kurucularının iradesiyle belirli bir hayır amacı doğrultusunda tahsis edilmiş ve hukuk tarafından korunması öngörülmüş tarihî emanetlerdir.
Kıbrıs Vakıflar İdaresi olarak temel yaklaşımımız; herhangi bir iddiayı yalnızca söylem düzeyinde ileri sürmek değil, tarihî belgeler, tapu kayıtları, vakfiyeler ve hukukî dayanaklar üzerinden ortaya koymaktır. Bu sebeple Kapalı Maraş konusunda da tarihî gerçeklerin bütün yönleriyle ve belgelere dayalı biçimde değerlendirilmesini son derece önemsiyoruz.
Bu çerçevede, yayımlamış olduğunuz çalışmaya katkı sağlaması ve bundan sonraki araştırmalarınıza kaynak teşkil etmesi amacıyla, Lala Mustafa Paşa Vakfı ve Abdullah Paşa Vakfı ile bağlantılı tarihî tapu ve arşiv belgelerinden örnekleri ve Kapalı Maraş’ın vakıf mülkiyeti bakımından tarihî ve hukukî geçmişini özetleyen bilgi notunu ekte bilgilerinize sunuyoruz.
Temennimiz, söz konusu belgelerin bilim insanları, hukukçular, tarihçiler, gazeteciler ve konuya ilgi duyan araştırmacılar tarafından objektif biçimde incelenmesi; Kapalı Maraş’ın mülkiyet tarihinin siyasi kabullerin değil, tarihî belgelerin ve hukukun ışığında değerlendirilmesidir.
Kıbrıs’ın asırlara dayanan vakıf mirasının görünür kılınmasına sunduğunuz katkı ve gösterdiğiniz hassasiyet için bir kez daha teşekkür eder; çalışmalarınızda başarılar dileriz.
Tarihî gerçeklerin en güçlü şahidi belgelerdir. Kıbrıs Vakıflar İdaresi olarak bu belgelerin korunmasını, araştırılmasını ve gelecek nesillere aktarılmasını tarihî bir sorumluluk olarak görüyoruz.
Saygılarımızla,
Prof. Dr. Mustafa TÜMER
Genel Müdür
Kıbrıs Vakıflar İdaresi
