ASIRLAR ÖTESİNDEN GELEN ŞAHİTLİK

ASIRLAR ÖTESİNDEN GELEN ŞAHİTLİK: EBÜ’L-FİDÂ SOLHAT’I “QIRIM’NIÑ BAŞ ŞEERİ” OLARAQ ANLATTI

Orta asırlarnıñ büyük âlimlerinden ve coğrafiya bilginlerinden Ebü’l-Fidâ, 14. asırda yazğan eserinde Qırım’nıñ qadimiy merkezi Solhat’nıñ ehemiyetini tarih saifelerine keçirdi.

Ebü’l-Fidâ, o devirde Solhat’nıñ siyasiy, iqtisadiy ve medeniy mevqiini köstererek, ondan “Qırım’nıñ baş şeeri” dep söz etti.

Bugünki Eski Qırım adı ile tanılğan Solhat, asırlar devamında Qırım’nıñ ilim, ticaret ve medeniyet merkezlerinden biri oldı. Büyük yollar burada birleşti, alimler ve sanat erbapları burada yetişti, Qırım’nıñ zengin medeniy mirası bu topraklarda şekillendi.

Solhat’nıñ adı tarih boyunca yalnız bir yer adı olaraq degil; Qırımtatar halqınıñ devletçilik an’anesi, medeniy kimligi ve tarihiy hafızasını yaşatqan mukaddes bir miras olaraq qaldı.

Solhat  Qırım’nıñ keçmişinden kelecegine uzanğan, asırlarnı aydınlatqan tarihiy bir tamğadır.

Meşhur coğrafiyacı ve tarihçı Ebü’l Fida, 14-ünci asırda Solhat (Eski Qırım) şeeriniñ regiondaki büyük emiyetini köstermek içün, öz eserinde onı “Qırımnıñ başşehri” dep adlandırğan edi.

Kırımınsesi Gazetesi içün hazırlangan, Ebü’l Fidanıñ kim olğanı barada qısqa malümatlarnı da öz içine alğan keniş etilgen haber metni aşağıdadır:

Tarih Saifelerinden: Solhat Qırımnıñ Qadimiy Başşehri ve Alim Ebü’l Fida

AKMESCİT – Qırım yarımadasınıñ orta asırlar tarihına baqqanımızda, medeniy ve siyasiy merkezlerniñ emiyeti büyülte. Bu mevzuda eñ qıymetli malümatlarnı bizge o devirniñ meşhur seyahatçıları ve alimleri qaldırğan. 14-ünci asırnıñ eñ büyük ilim adamlarından biri olğan Ebü’l Fida, özüniñ coğrafiya sahasındaki meşhur eserinde Solhat (bugünki Eski Qırım) şeeriniñ emiyetini belgilemek içün, ondan mahsus “Qırımnıñ başşehri” dep söz etken edi.

Solhat: Altın Ordu Devrinde Medeniyet Merkezi

Altın Ordu devrinde Qırım yarımadasınıñ idare ve ticaret merkezi olğan Solhat, ipek yolu üzerinde emiyetli bir toqtaşuv noqtası edi. Şer, camileri, medreseleri ve keniş ticaret hanlarınen meşhur edi. Ebü’l Fidanıñ öz eserinde Solhatnı “Qırımnıñ başşehri” olaraq qayd etmesi, şerniñ o devirdeki deñiz ve qara ticaretiniñ, şay itip regional siyasetniñ merkezinde yer alğanını kene bir kere isbatlay.

Ebü’l Fida Kimdir?

Haberimizge mevzu olğan bu meşhur alimniñ ayatı ve ilmiy mirası da pek meraqlıdır:

• Aslı ve Doğumı: Tam adı İsmail bin Ali bin Mahmud el-Eyyubî olğan Ebü’l Fida, 1273 senesinde Şamda doğdı. Meşhur komutan Selahaddin Eyyubiniñ soyundan kelmektedir.
• Devlet Adamı ve Asker: Ebü’l Fida sadece bir alim degil, aynı zamanda devlet adamı ve asker edi. Memlük Sultanlığına bağlı olaraq Suriyeniñ Hama şeerinde emirlik ve valilik yaptı.
• Eñ Meşhur Eseri: Coğrafiya dünyasında eñ qıymetli kitaplardan biri sayılğan “Takvîmü’l-Büldân” (Memleketlerniñ Cedveli) adlı eserini yazdı. Qırım ve Solhat baradaki o meşhur qayd da işte bu kitapta yer almaqtadır.
• Tarih Mirası: Coğrafiyadan ğayrı, “Muhtasaru Tarihi’l-Beşer” (İnsanlıqnıñ Qısqa Tarihı) adlı keniş bir tarih kitabı da bardır.
• Ayda Bir Krater: İlmiy dünyasına yapqan büyük hızmetleri içün bugün Aydaki bir kraterge onıñ şerefine “Abulfeda” adı berilgen. 1331 senesinde vefat etken.

Tarihımıznı Bilmek – Gelecekni Qurmaq demektir

Ebü’l Fida kibi dıñ dünyaca tanılğan alimlerniñ eserlerinde Qırım şeerleriniñ adınıñ ve emiyetiniñ keçmesi, barmış medeniyetimizniñ ne qadar köklü olğanını köstere. Bugün Eski Qırım olaraq bilingen Solhat, keçmişteki o şanlı “başşehir” unvanını tarih saifelerinde er zaman saqlaycaqtır.