Ey, Güzel Qırım Yırınıñ Şanlı Tarihı Sürgünlikniñ Milliy Abidesi Nasıl Doğdı?
Başmuarrirden: Bir Yırnıñ Hafızası ve Milletniñ Tahtı
Aziz qardaşlarım, sayğılı oquvıcılarımız,
Gazetamıznıñ bu saifesinde sizlerge taqdim etkenimiz “Ey, Güzel Qırım” yırınıñ aqiqiy tarihı, bizge medeniy mirasımıznıñ ne qadar canlı ve sarsılmaz olğanını kene bir kere köstere. Yıllar boyunca közyaşınen, hasretnen yırlağanımız bu eserniñ anonim degil de, sürgünlik acısını qalbinde taşığan Fatma Halilova ve Şukri Osmanov kibi qıymetli insanlarnıñ emegi olğanını bilmek, medeniy hafızamız içün büyük bir kâşiftir.
Şunı unutmamamız kerek ki; bir milletniñ tilini, toprağını ve hürriyetini qolundan almaq mümkün olsa da, qalbindeki yırnı ve vatan sevgisini kîmse söküp alamaz. Bu yır, bizim Özbekistan çöllerinden kene Vatan Qırımğa qaytışımıznıñ, medeniy küreşimizniñ adıdır. Gazeta olaraq, medeniy hazinelerimizni qorçalamağa ve sizlerge iletmeğe devam etecekpiz. Vatanımız ve yırlarımız ebediy yaşasın!
“Ey, Güzel Qırım” Yırınıñ Şanlı Tarihı: Sürgünlikniñ Milliy Abidesi Nasıl Doğdı?
Qırım Tatarlarınıñ vatan hasretini, közyaşını ve sarsılmaz milliy iradesini ifade etken eñ dülber ve acınıqlı eseri şübesiz ki “Ey, Güzel Qırım” yırıdır. Bugün er bir Qırım Tatar konsertinde, resmiy merasiminde ve aileviy toplantısında büyük bir muabbetnen yırlanğan bu eser, uzaq yllar boyunca müellifi bilinmegen anonim bir halq yırı olaraq qabul etildi. Epimiz bu yırnıñ 1944 senesi baarlatılğan o meş’um sürgünlik esnasında, vaqıt rüzgârlarında doğğanını tüşüne edik. Faqat tarihnıñ gizli qalan saifeleri, bu qalb sızlanuvınıñ arqasındaki aqiqiy ve asıl simalarnı kene bilesiniz sımalap ortaqqa çıqardı.
Canköy şeerinde ömür keçirgen Nayle Sarliyevanıñ qıymetli hatıraları ve vesiqalı beyanatlarına köre, bu muaddes yır 1966 senesinde Fatma Halilova tarafından qalemge alındı. Aluşta şeerinden Özbekistan topraqlarına sürgün etilgen Fatma hanım, vatandan uzaqta keçken yigirmi eki uzun yıldan soñ, içindeki bitmek bilmegen Vatan sevdasını satırlarğa tökti. Yırnıñ o unutulmaz, qalbni titretken efsaneviy muzıkası ise istedatlı bestekâr Şukri Osmanov tarafından büyük bir itina ile bestelendi.
Yırnıñ yaratıluv ceriyanı da özü başına bir destandır. Şukri ağa, Fatma hanımnıñ oğlu Enverni yanına çağırıp, özüniñ bütün kün boyunca çalışıp çıqarğan yañı melodiyasını diñletken. Bu tesirli ezgiden ilham alğan ana-oğul, qalemni qollarınğa alıp ilk mısralarnı tizecek olğanda, “Qaydan başlayıq? Aluştanıñ esken yelçiginden başlayıq” deyerek o meş’um “Aluştadan esken yeller yüzüme urdı” satırlarını qalb mürekkebinen yazğanlar.
Aytalar ki, bir eserniñ eñ büyük muvaffaqiyeti ve taqdiri – onıñ doñup qalğan notalardan çıqıp, halq yırı Alına kelmesidir. Bugüñki künde “Ey, Güzel Qırım”, yaratıcıları baqiy dunyağa köçse de, Qırım Tatar halqınıñ medeniy hafızasında eñ küçlü milliy simvollarından biri olaraq yaşamaqtadır. Jamala kibi dunyağa bellî sanatçılarımıznıñ sesinde Avropa sahnelerinde de yañrağan bu muaddes yır, yeşil dağlarımızğa, coşqun suvlarımızğa kerekken sevgini nesilden nesilge aktarmağa devam etecek.
İşte Nayle Sarliyeva annesinin yazdığı “Ey, Güzel Kırım” türkünün asıl versiyonu:
Aluştadan esken yelçik yüzüme urdu
Balalığım keçken evge köz yaşım tüşti
Men bu yerde yaşalmadım
Yaşlığıma toyalmadım
Vatanıma asret oldum,
Ey, güzel Kırım
Keze-keze toyalmadım
Çoq yerlerni koralmadım
Nasıl güzel vatanımsıñ
Ey, güzel Kırım.
Bağçalarnıñ meyvaları bal ile şerbet
Suvlarıñnı içe-içe toyalmadım men,
Yeşil dağlar kuldi maña
Tatar kaytıp keldi saña
Quçağıñnı aç sen maña
Men bu yerde yaşalmadım
Yaşlığıma toyalmadım
Vatanıma asret oldum,
Ey, güzel Kırım
Yürdim seniñ yollarında seve-seve men,
Vatanımda yaşamağa pek isterim men,
Alıp keldim selam saña
Saña asret milletiñden
Quçağıñnı aç sen maña
Men bu yerde yaşalmadım
Yaşlığıma toyalmadım
Vatanıma asret oldum,
Ey, güzel Kırım
Türkünün dördüncü kuplesi daha sonra, kimliği bilinmeyen kişi tarafından yazıldı:
Bala-çağa Vatanım dep,
Közyaşın töke
Kartlarımız elini cayıp,
Duvalar ete.
Men bu yerde yaşalmadım
Yaşlığıma toyalmadım
Vatanıma asret oldum,
Ey, güzel Kırım
#EyGüzelQırım #EyGüzelQırımYırı #Qırım #Qırımtatar #Sürgünlik #MilliyAbide #FatmaHalilova #QırımTarihi #QırımtatarMedeniyeti #TürkDünyası #KırımınSesi #DünyaQırımtatarDernegi #KırımBizimUmurumuz
