Reichstag Duvarlarında Türk İmzaları: Berlin’e Kadar Savaşan Türkistanlı Askerler

KIRIM’IN SESİ | Tarih Dosyası

II. Dünya Savaşı’nın son günlerinde Berlin, tarihin en şiddetli şehir savaşlarından birine sahne oldu. Nisan 1945’te başlayan Berlin Harekâtı, yalnızca Nazi Almanyası’nın sonunu değil, milyonlarca askerin kaderini de belirledi.

Bu büyük harekâtın içinde, çoğu zaman adı anılmayan binlerce Türkistanlı asker de vardı.

Özbekler, Kazaklar, Kırgızlar, Tatarlar, Başkurtlar, Türkmenler ve diğer Türk halklarından gelen askerler, Sovyet ordusunun farklı birliklerinde görev alarak Berlin’e kadar ulaştılar. Kimi tank birliklerinde, kimi topçu sınıfında, kimi ise piyade olarak Reichstag’a doğru ilerleyen birliklerin içinde yer aldı.

REICHSTAG DUVARLARINDA TÜRKİSTAN’IN İZLERİ: BERLİN’E KADAR SAVAŞAN TÜRK HALKLARININ UNUTULAN HİKÂYESİ

Berlin’e Giden Yol

1945 yılının baharında Sovyet ordusu Oder Nehri’ni geçerek Berlin’e doğru ilerledi. Bu harekâta Sovyetler Birliği’nin dört bir yanından getirilen askerler katıldı.

Orta Asya bozkırlarından gelen binlerce Türkistanlı genç de bu ordunun saflarında bulunuyordu.

Birçoğu yıllardır cephedeydi.

Moskova önlerinde savaşmış, Stalingrad’dan geçmiş, Kursk’ta çatışmış ve sonunda Berlin sokaklarına ulaşmışlardı.

Reichstag’ın Duvarlarında Kalan İzler

2 Mayıs 1945’te Reichstag binasının ele geçirilmesinin ardından Sovyet askerleri, duvarlara isimlerini ve memleketlerini yazdı.

Bugün hâlâ korunan bu yazılar arasında Orta Asya şehirlerinin adları, Türk halklarına mensup askerlerin isimleri ve memleketlerini belirten ifadeler bulunmaktadır.

Bu satırlar, Berlin’e kadar uzanan uzun ve kanlı yolculuğun sessiz tanıklarıdır.

Her bir isim, savaşın isimsiz kahramanlarından birini temsil etmektedir.

Tarihin Sessiz Kahramanları

Savaşın ardından hazırlanan birçok kitapta ve filmde bu askerlerin isimleri çoğu zaman yer almadı.

Oysa Berlin’e ulaşan ordunun içinde;

• Özbekler,
• Kazaklar,
• Kırgızlar,
• Tatarlar,
• Başkurtlar,
• Türkmenler

ve diğer Türk halklarına mensup binlerce asker bulunuyordu.

Onların büyük bölümü, Sovyet ordusunun sıradan askerleri olarak görev yaptı; kimileri Berlin’de hayatını kaybetti, kimileri ise savaşın bitişini görebildi.

Unutulmaması Gereken Bir Gerçek

II. Dünya Savaşı’nın tarihi yalnızca büyük komutanların ve devletlerin hikâyesi değildir.

Bu tarih; binlerce kilometre öteden cepheye giden, farklı kimliklere ve kültürlere sahip insanların da hikâyesidir.

Berlin’in yıkılmış sokaklarında yürüyen Türkistanlı askerlerin bıraktığı izler, bugün Reichstag’ın duvarlarında hâlâ görülebilmektedir.

Bu yazılar, yalnızca bir zaferin değil; Türk halklarının da dünya tarihinin en büyük savaşlarından birinde oynadığı rolün sessiz belgeleridir.

---

Kırım’ın Sesi Notu

Tarih, bazen kitapların yazmadığını taş duvarlara yazar.

Reichstag’ın duvarlarında hâlâ okunabilen isimler, Berlin’e kadar uzanan zorlu yolculuğun ve Türkistan evlatlarının savaşın son perdesindeki varlığının sessiz tanıklarıdır.

Bugün o isimler, yalnızca birer hatıra değil; Türk dünyasının ortak tarihine düşülmüş kalıcı bir not olarak yaşamaya devam etmektedir.