Qırım’nıñ Sessiz Çıñı: Tarihtan Bugünge Qırımtatar Türkleriniñ Medeniy Direnişi
Asırlar boyu tükenmegen sürgünlerge, soñu kelmegen basqılarğa qarşı öz tilini, milliy kimligini ve ruhunu saqlap qalğan Qırımtatar halqnıñ asil destanı…”
Editörümüz Mustafa Sarıkamış, tarihin tozlu sayfalarından bugüne uzanan Qırımtatar medeniy direnişini ve sönmeyen hürriyet ateşini edebi Qırım Tatarca kaleme aldı.”
Qırımtatar halqı, asırlar devamında sürgünlikler, tazyıqlar ve asimilatsiya siyasetlerine qarşı tilini, dinini ve milliy kimligini qorçalamaq içün büyük bir medeniy küreş kösterdi. Vatanlarından ayırılğan, lâkin yüreklerindeki Qırım sevgisini iç bir vaqıt ğayıp etmegen bu asıl halqnıñ küreşi, edebiyattan sanatqa uzanğan köklü bir mirasnıñ mudafaasıdır.
Ecdat Toprağında Sönmegen Medeniyet Çırağı
Qırımtatarlarnıñ tarihiy küreşi, tek silâ ile degil, til ve medeniyet sengerlerinde de quvetle alıp barıldı. İsmail Bey Gaspralınıñ “Tilde, fikirde, işte birlik” şiarı, bugün de yolumıztı aydınlatqan eñ parloq meş’aledir. Gaspralınıñ “Tercüman” gazetasınen temeli atılğan bu uyanış, Bekir Çoban-zade, Noman Çelebicihan ve Cengiz Dağcı kibi dâhiy şahsiyetlerniñ qalemlerinen ebediy bir abidege çevirildi. Ecdatlarımıznıñ qanı ve közyaşınen sulanğan Vatan toprağı, tilimizniñ canlılığı ve medeniyetimizniñ zenginligi sayəsinde canlanmağa devam ete.
Sürgünlik Eseri: Unutılmağan Kimlik
1944 senesi 18 mayısta yapılğan Büyük Sürgünlik, halqımıznıñ cismini yoq etmege tırıştı, lâkin ruhundaki azatlıq ateşini söndürip olamadı. Sürgünlik yerlerinde, açlıq ve fatiha tilegen mezarlar arasında bile Qırımtatar ana-babaları balalarına öz ana tilini, milliy yırlarını ve ananelerini ögretti. Haytarma oynap tınçlıq qıdırdılar, közyaşlarını çıñlarnen sildiler. Bu, dünyada misli körülmegen bir medeniy direniştir.
Zemaneviy Küreş ve Kelecek Keleke
Bugün de Qırım’nıñ sessiz çıñı, edebiyatımızda, yırlarmızda ve yaş nesilniñ közlerinde aks etile. Bağçasaray’daki Han Saray’nıñ taşlarından, Aqmescit’niñ soqaqlarına qadar her bir köşede medeniyetimizniñ izleri qorçalanmaqta. Çarlıq devrinden Sovet rejimine, ondan da bugünki basqı closed-door devirlerine qadar bu halq öz benliğini satmadı.
Biz var edik, barız ve ebediyen var olcaqmız! Medeniyetimiz – bizniñ eñ büyük silâmız ve keçmişten kelecekke uzanğan eñ quvetli köpürimizdir. Qırım Tatar Türkleriniñ asil sesi, adalet tapılğanğa qadar dunya meydanlarında yañğıramağa devam etecek.
Yürekten Qalğan Tarihiy Çıñ ve Ant
Halqımıznıñ dertlerini, hasretini ve ebediy azatlıq istegini eñ güzel şekilde anlatqan, milliy şairimiz Noman Çelebicihan’nıñ er bir Qırımtatarnıñ yüregine qazılğan şu misraları medeniy direnişimizniñ eñ büyük isbatıdır:
“Ant etkenmen, milletimniñ yarasını sarmağa,
Qardaşlarım hor olmasın, dep kene barmı sormağa?
Millet içün, halq içün, kel, men de bir işleyim,
Qaranlıqta qalğan halqnıñ közyaşını sileyim…”
Bu ant, tek bir şiir degil; her sürgünde, her tazyıqta halqımıznı ayaqta tutqan medeniy bir fersendir. Sürgünlik soqaqlarında aytılğan şu tarihiy çıñ ise hasretniñ sönmegen ateşini köstere:
“Qırım tura bir dumanlı dağ eken,
İçindeki bağlı bahça bağ eken.
Biz ketemiz, vatanımız sağ qalsın,
Yürekteki bitmez yara sağalsın.”
Sürgünlik Eseri: Unutılmağan Kimlik
1944 senesi 18 mayısta yapılğan Büyük Sürgünlik, halqımıznıñ cismini yoq etmege tırıştı, lâkin ruhundaki azatlıq ateşini söndürip olamadı. Sürgünlik yerlerinde, açlıq ve fatiha tilegen mezarlar arasında bile Qırımtatar ana-babaları balalarına öz ana tilini, milliy yırlarını ve ananelerini ögretti. Haytarma oynap tınçlıq qıdırdılar, közyaşlarını çıñlarnen sildiler. Bu, dünyada misli körülmegen bir medeniy direniştir.
Zemaneviy Küreş ve Kelecek Keleke
Bugün de Qırım’nıñ sessiz çıñı, edebiyatımızda, yırlarmızda ve yaş nesilniñ közlerinde aks etile. Bağçasaray’daki Han Saray’nıñ taşlarından, Aqmescit’niñ soqaqlarına qadar her bir köşede medeniyetimizniñ izleri qorçalanmaqta. Çarlıq devrinden Sovet rejimine, ondan da bugünki basqı devirlerine qadar bu halq öz benliğini satmadı.
Biz var edik, barız ve ebediyen var olcaqmız! Medeniyetimiz bizniñ eñ büyük silâmız ve keçmişten kelecekke uzanğan eñ quvetli köpürimizdir. Qırım Tatar Türkleriniñ asil sesi, adalet tapılğanğa qadar dunya meydanlarında yañğıramağa devam etecek.
Qırım’nıñ Sönmez Ateşi
Asırlar keçti, yollarımız qan toldu,
Yeşil ada, can Qırım’ım, saña ne oldu?
Sürgünlikniñ acısı yürekni oydı,
Lâkin halqım öz tiliñni saqlap qoydu.
Han Saray’nıñ taşlarında ecdat sesi bar,
Aqlımızda şanlı keçmiş, canda namus var.
Tercüman’dan yañğırağan o parloq şiar,
Kelecekke ketken yolda ebediy bahar.
Ant etkenmiz bir kere biz Vatan yoluna,
Bağın bülbülü qaytır elbet dalına.
Zulüm bitip, adalet kelgen kününde,
Baş egeriz şühedanıñ aziz öñünde.
Biz yoq olmadıq, mına mında barız biz,
Tarih yazğan sönmez, parlaq bir yıldızmız.
Çıñlarımız yañğıraycaq dunya turgansın,
Qırım Türk’nüñ vatanıdır, böyle bilsinler!
Editör: Mustafa Sarıkamış
