Qırım toprağınıñ ebediy ve silinmez ruhu İslâm medeniyeti!
Asırlar evel Bağçasaraynı bir ilim ve medeniyet merkezine çevirgen, mektep ve medreseler ile halqnıñ ahlaqiy seviyesini yüksekte tutqan tarihiy tamırlarımıznı bilemsiñiz?
Bugün Qırımda camilerimiz yañıdan tamir etile, medeniy mirasımız kün-günden şorlana.
Keçmişten kelecekke uzanğan bu küçlü zencirniñ ikâyesini fotoğraflar ve özel malümatlar ile bilese haberimizde topladıq.
Qırım yarımadası asırlar devamında farqlı medeniyetlerge ev sahipligi yaptı. Bunen beraber, bölgedeki eñ teren ve silinmez izlerni İslâm medeniyeti qaldırdı. Altın Ordu devrinden Hanlıq zamanına qadar inkişaf etken bu zengin miras, bugün de yañıdan canlana.
Zincirli Medreseden Han Sarayğa, tasavvuf ahlâqından bugünki medeniy yükselişke qadar eñ müim tafsilâtlar yañı haberimizde!
Qırım yarımadası asırlar devamında farqlı medeniyetlerge ev sahipligi yaptı.
Bunen beraber, bölgedeki eñ teren ve silinmez izlerni İslâm medeniyeti qaldırdı. Altın Ordu devrinden başlap Altın Yarımadada iymân ve medeniyet bınası kün-günden quvvetlendi.
Neticede, Bu topraqlar özüne has bir islâm taassurâtı, felsefesi ve mimarlığı qazandı.
Bağçasaray qısqa zamanda medeniy merkezge çevirildi. Han Saray, Zincirli Medrese ve diger abideviy binalar bu yükselişniñ eñ canlı şaatları sayılam. Bugün de keçmişten kelgen bu mukaddes miras halqnıñ kalbinde yaşamağa devam ete. Ayrıca bu miras, yañı nesiller içün de bir ilham menbaı olmaqtadır.
Qırım Hanlığı Devrinde İlim ve Tasil Hayatı
Qırım Hanlığı zamanında İslâm dini tek ibadet şekli olaraq qalmadı.
Bunenle beraber, devlet qurulışınıñ, adalet sisteminiñ ve tasil hayatınıñ eñ quvvetli temeli oldı. Alimler, şairler, tabipler ve mutasavvıflar hanlar tarapından er daim qorçalandı. Çünki devlet reberleri ilimge ve medeniyetke büyük emiyet bere edi.
Mektep ve medreseler eñ uzaq köylerge qadar kenişledi. Gençler bu oquv yurtlarında diniy ilimler ile bilese mantıq, edebiyat ve esap kibi dünyeviy fenlerni de eñ eyi şekilde ögrendiler.
Lâkin eñ müim şey, bu tasil sistemi halqnıñ ahlaqiy seviyesini er vaqıt yüksekte tuttı. Neticede bölge, Şarq dünyasınıñ eñ parlaq ilim ocaqlarından birine çevirildi.
Unutulmaz Mimarlık Eserleri ve Şeer Medeniyeti
Medeniy yükselişniñ eñ bariz nişanesi şübhesiz ki abideviy binalardır. Büyük Han Camisi ve Zincirli Medrese o devirniñ yüksek injenerlik bilgisini köstere. Şay etip, Qırım mimarlığı özgün bir üslüp yarattı. Bu eserlerde Osmanlı ve Selçuqlı mimarlığınıñ tesiri körülse de, Qırım sanatkarları öz milliy ruhunı taşqa naqış kibi işlediler.
Tasavvuf Medeniyeti ve İctimaiy Hayat
Qırımda İslâm medeniyetiniñ inkişafında tasavvuf mektepleriniñ de rolü büyüktir. Dervişler ve şeyhler tek tekyelerde oturıp ibadet etmediler.
Ayrıca halqnıñ dertlerinen dertlendiler, tınçlıq ve adaletniñ qorunmasına yardım ettiler.
Bunen beraber, adiy insanlarnıñ arasında dürüstlik, yardımseverlik ve sabır kibi yüksek insaniy duyğularnı yaydılar.
Bu sayede Qırım ahalisi eñ qorqunçlı tarihiy sınavlardan bile öz kimligini yoq etmeyip keçmege becerdi. Camiler yanındaki aşhaneler ve vaqıf müesseseleri, cemaat içindeki yardımlaşuv quvvetini er daim tiri tuttı.
Çünki İslâm ahlâqı, zengin ile fıqare arasındaki köprüni eñ adil şekilde qurdı.
Bugünki Canlanuv ve Kelecekke Baqış
Şimdiki vaqıtta Qırımda İslâm medeniyeti yañıdan şorlana ve canlana. Eski tarihiy camiler tamir etilip halqqa qaytarıla. Bunenle beraber, yañı ibadethaneler, oquv merkezleri ve kütüphaneler açılıp hızmetke berile. Halq öz milliy ve diniy kimligine daa sıkı sarıla.
Neticede, keçmişten kelgen bu küçlü zencir iç bir vaqıt qırılmaycaq. Kelecek nesiller de bu zengin medeniyetni ögrenip dunyağa tanıtacaqlar. Çünki İslâm medeniyeti Qırım toprağınıñ ebediy, silinmez ve deñişmez ruhudır.
