Obalar Qayda? Qırım Tatar Şehit Obalarınıñ Unutulmağan Hatırası
OBALAR QAYDA?
Motto:”Padişahım,varın şiir yazdırtmayın! Bu millete can verecek sayıfanı bastırtmayın!” . .
Şayp Veli Abdulla babamın şairlık hatırasından
Tarihte harbler er zaman bolğanlar… Insanlar,analar,cılay,cılay, turğanlar!
Degenler, mezarnı obaday koklerge koterıp, Şeyitlık namına dünyağa kelgenler tız şogıp!
O evel zamandan qalğan obalar topraq aşqanda, Barlıq kostergen Bucaq, Dobruca,Tuna kenarında…
Qartbabam Velı’nı koremen arabasını toqtatıp; Obalar qatında musulman duasını ayttırıp.
Obalar qatında babam seslerımıznı toqtata, Şeyitlernı urmetmen duamızğa oturta! .
OBALAR QAYDA?
Güner Akmolla
Motto:”Padişahım,varın şiir yazdırtmayın!
Bu millete can verecek sayıfanı bastırtmayın!” . .
Şayp Veli Abdulla babamın şairlık hatırasından
Tarihte harbler er zaman bolğanlar…
Insanlar,analar,cılay,cılay, turğanlar!
Degenler, mezarnı obaday koklerge koterıp,
Şeyitlık namına dünyağa kelgenler tız şogıp!
O evel zamandan qalğan obalar topraq aşqanda,
Barlıq kostergen Bucaq, Dobruca,Tuna kenarında…
Qartbabam Velı’nı koremen arabasını toqtatıp;
Obalar qatında musulman duasını ayttırıp.
Obalar qatında babam seslerımıznı toqtata,
Şeyitlernı urmetmen duamızğa oturta! .
6 Mart 2022
Obalar Qayda suali yalnız eski topraqlar üstünde qalğan taş yığınlarını degil, Qırım Tatar milletiniñ asırlar boyunca qorunğan tarihiy hafızasını da hatırlata. Qırımnıñ, Bucaqnıñ, Dobrucanıñ ve Tuna boylarınıñ her bir obası bir şehitlik, bir dua, bir hatıra ve bir milletniñ sessiz destanıdır. Güner Akmolla bu şiiriy yazısında yalnız geçmişni anlatmay, milletniñ vicdanına da seslenir.
Harbler tarih boyunca insanlıqnıñ en ağır imtihanlarından biri oldı. Cenk meydanlarında yalnız askerler degil, analar, balalar, aileler de acı çekti. Qırım Tatarları da asırlar boyunca bu acını yaşadı. Birçok yiğit vatanı ve dini uğruna can verdi. Onlardan geriye bazen yalnız bir oba, bazen de nesilden nesilge anlatılan bir dua qaldı.
Obalar milletniñ sessiz kitabıdır
Oba sözünüñ manası yalnız topraq üstünde yükselgen tepecik degildir. Qırım Tatar kültüründe oba, çoğu zaman şehitlikni, eski mezarlarnı ve tarihiy izlerni temsil ete. Asırlar boyunca yolculuq yapan insanlar bu obalarnı görgende atlarını yavaşlatır, dualar oqur, ecdadını hatırlar edi.
Güner Akmolla da çocukluq hatıralarını anlatırken dedesiniñ ve babasınıñ obalar yanında arabasını toqtatıp dua ettiklerini yad ete. Bu sade hereket aslında büyük bir medeniyetniñ işaretidir. Çünkü geçmişini unutmayan millet gelecegini de qoruy bilir.
Harblerniñ izi topraqtan silinmey
Qırım toprağı, Bucaq ovaları, Dobruca ve Tuna kenarları sayısız savaşqa şahit oldı. Osmanlı devrinden başlayıp Rus istilalarına qadar geçen asırlar boyunca binlerce Qırım Tatarı bu bölgelerde şehit düştü. Onlarnıñ isimleri bazen tarih kitaplarına yazılmadı. Faqat obalar sessiz şahid olaraq qalmağa devam etti.
Dualar ile yaşağan hatıralar
Eski nesiller obalar yanından sessiz geçmez edi. Büyükler çocuklarına:
“Bu yerler ecdadımıznıñ emanetidir.”
dep öğretirdi. Bir Fatiha oqmaq, bir dua etmek, atadan qalğan terbiyeniñ tabiiy bir parçası edi.
Bugün ise birçok oba ya unutulğan ya da başqa maksatlar içün bozılğan vaziyette bulunmaqta. Bu ise yalnız tarihiy eser kaybı degil, milliy hafızanıñ da zayıflaması manasına kele.
Tarihni qorumaq milletni qorumaqtır
Qırım Tatar halkınıñ tarihi yalnız yazılı vesiqalarda yaşamaz. Masallar, destanlar, şiirler, mezarlar ve obalar da bu tarihniñ ayrılmaz parçalarıdır. Bir oba yoq olğanda yalnız taşlar degil, bir nesilniñ hatırası da yoq olmağa başlay.
Bu sebepten tarihiy obalarnı belgilemek, qorumaq ve gelecek nesillerge tanıtmaq büyük ehemmiyet taşıy.
Genç nesiller içün büyük vazife
Bugünki yaş nesil obalarnı yalnız eski taş yığını olaraq degil, milliy kimlikniñ canlı nişanı olaraq körmelidir. Her oba bir tarih dersidir. Her dua bir milletniñ hafızasıdır.
Müellifniñ:
“Qartbabam Velini koremen arabasını toqtatıp…”
sözleri yalnız bir aile hatırası degil, bütün Qırım Tatar halkınıñ ortak yaşayışını tasvir ete.
Obalar yalnız geçmiş degil, istikbaldir
Bir millet eger ecdadını unutsa, öz yolunı da şaşıra bilir. Obalar bize kim oldığımıznı, qaydan kelgenimizni ve ne içün yaşadığımıznı hatırlata.
Bugün Qırım Tatarlarınıñ dünyanıñ türlü yerlerinde yaşaması tarihniñ neticesidir. Faqat obalar, mezarlar ve tarihiy yadigârlar milletniñ ortak vicdanını birleştirgen sessiz köprüler olaraq yaşamaya devam ete.
Güner Akmolla’nıñ “Obalar Qayda?” suali aslında cevabı hepimizni düşündürgen büyük bir sualdır. Obalar topraqtadır. Faqat en mühimi onlar milletniñ yüreğinde yaşamaqta devam etmelidir.
Qırım Tatar halkınıñ tarihiy mirası yalnız kitaplarda degil, topraqnıñ bağrında da yaşay. Obalar geçmişten bugüne uzanan sessiz şahidlerdir. Onlarnı qorumaq, ecdadqa hürmet göstermek ve yaş nesillerge bu mirasnı anlatmaq millet vazifesidir. Güner Akmolla’nıñ kaleminden çıqqan bu yazı, unutulmağa yüz tutqan tarihiy hafızanı tekrar canlandıran tesirli bir çağrıdır.
İç Bağlantı Önerileri
- https://kiriminsesigazetesi.com/qirim-tarihi/
- https://kiriminsesigazetesi.com/qirim-tatar-edebiyati/
- https://kiriminsesigazetesi.com/ismail-bey-gaspirali/
Dış Bağlantılar
- https://www.britannica.com/topic/Crimea
- https://www.unesco.org/
- https://www.kyivpost.com/
