QAN BAĞLARI TASDİQLENE QIRIM TATARLARI, BAŞQIRTLAR VE KALMIKLARDA R1b-M73 SOY BAĞI

KALMIKLAR VE BAŞQIRTLAR ARASINDA QAN BAĞLARI: BOZQIRLARNIÑ ORTAQ İZİ R1b-M73 İLE TASDİQLENE

BOZQIRNIÑ ORTAQ SOYU: BAŞQIRT. QIRIMTATAR VE KALMIK BAĞLARI GENETİK İZLERDE AÇILA

XVIII–XIX asırlarda Avrasya bozkırlarında Başqırt boyları hususan Burzyan, Usergan ve Qıpçaq uruqları qoñşu bölgelerde köçebe yaşayışını sürdürdi. Tarihiy qaynaqlar, Başqırtlar ile Kalmıklar arasında sırf qoñşuluq degil, askerî seferler ve soy bağları da olğanını köstere. Bazı Başqırt uruqları Kalmık hotonlarına qoşulıp, öz neseb izlerini, hususan R1b-M73 Y-kromozom dalını, bu topluluqlar arasında yaydı.

Araştırmalarğa köre, Başqırtlar,Qırım Tatarlar ve Kalmıklarda körülgen bu genetik hat Batı Avropa menşeli degil, belki Orta Asiya bozkır dünyasınıñ qadim qatmanlarına bağlana. R1b-M73, Qazaqlar, Tatarlar, Qaraqalpaqlar ve başga türki halklarda da rastlanğan, modern milletler teşekkül etmeden evel bozkır köçebeleri arasında yayılğan bir mirastır.

Mütehassıslar, Kalmıklarda körülgen bu haplogrupnıñ Domoñgol bozkır topluluqlarından — Qıpçaq yahut Oğuz menşeli qavimler vastasınen — Oyrat muhiti içine kirgen olabilecegini ayta. Bugünki Kalmıklarda esas genetik çizgi C2 olsa da, R1b-M73 unsuru, Türk ve Başqırt menşeli tarixiy qatlamnıñ izlerini saqlay.

Bu malümatlar, Qırım Tatar, Başqırt ile Kalmık halkları arasında sadece siyasiy ve askerî temaslar degil, derin soy ve tarih bağları da bar olğanını köstere. Avrasya bozkırınıñ ortaq hafızası, bugünki genetik tedqiqatlarda da yeniden açılmaqta.

Avrasya bozkırınıñ derin qatlarında saqlanğan ortaq tarih bugün genetika ile yeniden danışa. Başqırt ve Kalmık halkları arasında asırlar boyu sürgen bağlar, şimdi R1b-M73 genetik izi ile yeni deliller qazana. XVIII–XIX asırlarda Burzyan, Usergan ve Qıpçaq uruqlarınıñ Kalmık hotonları ile temasları, yalnız tarih sahifelerinde degil, qan hafızasında da iz qaldırğan.

Tedqiqatlar, bu bağlarnıñ tesadüf olmadığını, Avrasya bozkır medeniyetiniñ ortaq mirası olğanını körsete. Qazaq, Tatar, Qaraqalpaq ve başqa türki topluluqlarda körülgen R1b-M73, bozkırnıñ qadim qardaşlıq izlerini tasdiqlay.

Kalmıklarda esas haplogrup C2 olsa da, R1b-M73 payı Türk–Başqırt qatlamınıñ yaşağan izlerini saqlay. Bu, tarihnıñ unuttırılğan sahifeleri yeniden açılğanınıñ delili olaraq baqıla.

Bozkırnınğ Genetik Hafızası: Başkurt ve Kalmık Halqları Arasındaki Qan Bağları

Yañı genetik tetqiqatlar, Avrasiya çöllerinde asırlarca beraber ömür sürgen qardaş halqlarnıñ tek taqdir birliği degil, em de qan birliği qurğanlarını isbatlamaqta. Hususan, R1b-M73 haplogruppası üzerinden keçirilgen araştırmalar, Başkurt ve Kalmık boyları arasındaki sıcaq munasebetlerniñ ilmiye delilidir.

Tarihiy Taatışuv ve Silahdaşlıq
XVIII ve XIX asırlarda Başkurtlarnıñ şarqiy ve cenubiy-şarqiy klanları (hususan Burcyan, Üsergan ve Qıpçaq boyları), qomşu bölgelerde köçebe ayat tarzını devam ettirirken Kalmıklar ile sıq temaslarda bulunğanlar. Bu eki halqnıñ vekilleri tek qomşu degil, aynı zamanda herbi seferlerde omuz-omuza cenkleşken silahdaşlar edi. Tarihiy süreçte bazı Başkurt grupları Kalmık hotonlarına (obalarına) qoşulıp, öz genetik miraslarını – yani R1b-M73 Y-hromosomasını – bu toplulıqlarğa taşığanlar.

R1b-M73: Orta Asiya Tamırları
İlmiy verilerge köre, Başkurt ve Kalmık halqlarında rastkelgen R1b geni, Ğarbiy Avrupadaki soyundan ziyade, kadim “Orta Asiya” qolu bolğan R1b-M73-tir. Bu genetik tamır, zemaneviy milletler şekillenmezden evel bile Avrasiya çölleriniñ asıl saibi bolğan köçebeler arasında keniş darqalğan edi. Bugün aynı tamırnıñ izlerini Qazaqlarda, Tatarlarda ve Qaraqalpaqlarda körmek mümkündür; bu ise bozkır medeniyetiniñ ne qadar derin ve bütündir ekenini köstere.

Qıpçaq ve Oğuz Mirası: Moğol Devrinden Evelki İzler
Kalmıklar arasındaki R1b geni, ehtimal ki, Moğol istilasından evelki bozkır ehalisinden (mesela Qıpçaqlardan ya da Oğuzlardan) miras qalğandır. Bu qadimiy Türk boyları, Oyratlarnıñ ğarbqa doğru ilerlemesi esnasında olarğa qarışıp, asimile olğanlar. Kalmıklarnıñ esas haplogruppası C2 (Moğol) olsa da, R1b-niñ mevcudiyeti (%5-10 civarında), hususan aslı Türk veya Başkurt bolğan soylarda saqlanıp qalğandır.

Araştırmacı Tahir Biktaşevniñ de qayd etkeni kibi, bu genetik harita bizge şunı añlata: Halqlarnıñ tarihı tek kitaplarda degil, qanımızda ve ruhumuzda yaşamaqta. Bozkırnıñ evlatları arasındaki bu qadimiy bağ, milliy kimligimizniñ sarsılmaz bir parçasıdır.

R1b-M73, babadan oğulğa keçken Y-DNA tamırlarınıñ bir qoludır. Bu qan bağı, evelki zamanlarda Orta Asiya ve Avrasiya tüzlüklerinde yaşağan kabilelerden qalğan bir mirastır.

R1b-M73, hususan Çöl (Bozyer) Tatarları arasında körüle. Bu tamır, bizge Altaylardan ve Türk boyları, çöllerinden kelgen ecdatlarımızdan emanettir.

Qırımtatarlarda R1b tamırı umumiy esapta yüzde 10-ğa yaqın körüle. Lâkin bu tamırnıñ M73 qolı, bizniñ şarqiy (tatar) ve bozqır tarafımıznı köstere.

Bizim genetik haritamızda tek bu yoqtır; R1a (Qıpçaq-Sarmat), J2 (Yalıboylu-Anadolu) ve G2a (Qafqas) kibi bir çoq tamır birleşip, bugünki zengin Qırımtatar milletini meydanğa ketirgendir.

Hazırladı: Tagir Biktaşev malümatları esasında.