Kemanınıñ İnce Telleri ve Milliy Musika Mirasımız

Azırlayan: Kırımınsesi Gazetesi Kültür-Sanat Redaksiyası

Başmuarririmiz Mustafa Sarıkamış’tan İhtiram Yazısı Metin Batur  Sanatı Kırım’a Adanmış Bir Ömür

Qırım Tatar halqınıñ varlığı ve dâvası, tek siyaset saasında degil, medeniyetimizniñ sönmez ocaqlarında – musika basamaqlarında da qorunmaqta. Dünya Kırım Tatar Derneği ve Kırım’ın Sesi Medya Grubu Başkanı olaraq er zaman tilge ketirgenim kibi, İsmail Bey Gasprinskiy’niñ “Dilde, fikirde, işte birlik” şiarını bugün nota tellerinde yaşatqan eñ büyük qalem ve sanat kahramanlarımızdan biri keman virtüözü Metin Batur’dır. Onun sanatı, sıradan bir musika icrası degil; milliy ruhnı, sürgünlik acısını ve Vatan hasretini dunya kamuoyuna duyurğan sarsılmaz bir sosiolinguistik abide, ulu Türk milletine quvet bergen medeniy birer vesiqadır.

Kemanıñ Tellerinde Yañrağan Milliy Hafıza

Metin Batur ve degerli pianist Mamed Dzafarov, İber Prodüksiyon vasıtasıyla azırlağan “Kırım Şarkıları” albümleriyle unutturulmağa çalışılğan anonim halq namelerini kene de milliy tayanış nushası olaraq tarihqa qayd ettiler.

• “Bir Engeli de Sen Kaldır” Şaatlığı: 2019 senesinde Seydişehir’de tertip etkenimiz “Kırım’da Bir Engeli de Sen Kaldır” insani yardım konserimizde Metin Batur’nıñ sahne alıp kemanından töktügi nameler, salondaki binlerce soydaşımızın közlerinden yaşlar aqıttı. O kün keman, Rus basqısı altında qaderine terk etilgen yarımadadaki Müslüman Türk qardaşlarımızın sesi oldı.
• Hasretni Notağa Çevirgen Usta: Metin Batur, “Ey Güzel Kırım” ya da “Men Annemniñ Bir Kızı Edim” yırlarını çalğanda, asıl Qırım Tatar folklorınıñ dinamizmini ve estetik zenginligini saqlap qala. Onun kemanından çıqqan er bir ses, halqımızın topraq yitirme acısını unutturmağan canlı bir hafıza küreşidir.
• Safımız Kırımtatar Milleti, Yolumuz Türk Dünyası!

Kırım’ın Sesi Medya Grubu olarak, medeniyet köklerimizi dünyaya tanıtan sanatçılarımızın er zaman yanında olmaqnı milliy ve vicdaniy bir borç sayamız. Metin Batur, quvetli tekniği ve yüksek duyğulı milliy şuuru ile Qırım Tatar medeniyetiniñ ölmegeni ve ebediy yaşayacağına eñ büyük delildir. Onun asıl qalemşinaslığı ve musika ulu dâvamıznıñ nota basamaqlarındaki tahtıdır. Sağ oluñız, kemanıñıznıñ sesi dâim yañrasın, aziz qardaşım!

Qırım Tatar medeniyetiniñ ve musikasınıñ dunya çapında tanıtılmasında eñ müim adımlardan birini keman ustası Metin Batur atqandır. Qırım yırlarını, yırlanğan türkülerini ve unutturulmağa çalışılğan halq namelerini bir araya ketirip saqlamaq, tek bir musika projesi degil, kene de sarsılmaz bir vatan küreşidir. Sanatçı, pianist Mamed Dzafarov ile beraber azırlağan “Kırım Şarkıları” ve “Kırım Şarkıları II” albümleriyle milliy hafızamıznı rafiq bir daktilo kibi geleceke tayanğan bir miras olaraq neşretti.

 Gönül Nurundan Hasret Gölüne Uzangan Nağmeler

Metin Batur’nıñ sanatı, sadece nota basmaqtan ibaret degildir; o, bedendeki ruhnı musika vasıtasıyla topraqtan qurtarıp Vatanga ulaştıran bir aydınlıqtır.

• Abideler Añlatıla: Albümlerde yer alğan “Ey Güzel Kırım”, “Kara Ker Atım”, “Emir Celal” ve “Aytır’da Cılarman” kibi eserler, Qırım Tatar halqınıñ çekken hasretini, acısını ve sürgünlik tarihlerini keman tellerinde canlandıra.
• Halq Oyunları Medeniyeti: “Ayuvcular Oyunu” ve “Yavluk Oyunu” kibi ritmik nameler, asıl Qırım Tatar folklorınıñ dinamizmini sönmez birer vesiqa olaraq yaşata.
• Mayıs Ayı Hasreti: Sanatçınıñ “Mayıs Ayında Ölmek İsterim” adlı eseri, İber Prodüksiyon vasıtasıyla kliplenip hafızalarda derin bir iz qaldırğan sarsılmaz trajedi nushasıdır.

Metin Batur  Türkiye’de yaşağan tanılğan kemancı, muzıkacı ve muallimdir. Ankara’da doğıp, tahsilini de Ankara’da tamamlağan. Gazi Universitetiniñ Muzıka Terbiyesi (Keman) bölümini bitirgen. Uzun yıllar oda orkestralarında keman çalğan, orkestra şefi ve muzıka hocası olaraq da hizmet etken.

Metin Batur, Qırımtatar muzıka mirasını saqlap qalmaq yolunda müim işler yapqan sanatçılardandır. Mamed Cafarovnen beraber “Qırım Şarqıları (Crimean Songs)” ve “Qırım Şarqıları II” albümlerini hazırlap, Qırımtatar halq türkülerini ve milliy ezgilerini yañı nesillerge tanıtqan. Bu albümlerde tarihiy ve anonim Qırımtatar eserleri keman ve fortepiano içün işlenip icra etilgen.

Sanatçı, “Ey Güzel Qırım” kibi eserleri icra etip, 18 Mayıs 1944 Büyük Sürgüniniñ acısını ve Vatan Qırımğa olğan hasretni muzıka tilinen dünyaga añlatqan. Onıñ eserleri yalnız sanat degil, belki de milliy hafızanı yaşatqan bir köprüdir.

Bugün de Metin Batur, konserler, talebe resitalleri ve muzıka terbiyesi vastasınen Qırımtatar medeniyetini yaşatmağa devam ete. Qırım sevgisi, milliy kimlik ve tarihiy miras onıñ sanatınıñ temel ilham qaynağıdır.

Metin Batur ve Mamed Dzafarov’nıñ Eserler Listesi ve İlmiy Musikşinaslıq Tahlili

Keman virtüözü Metin Batur ve pianist Mamed Dzafarov, İber Prodüksiyon vasıtasıyla neşretken eki büyük enstrümantal albümen Qırım Tatar halq musikası tarihında yañı bir devir açqandır. “Er şey Qırım içün” ve “Yaşasın Qırım” şianen çıqqan bu albümlerdeki anonim halq nameleriniñ tam listesi ve bir yırnıñ filolojik-tarihiy analizi şöyledir:

1. “Kırım Şarkıları” Albümü (2016)

1. Kara Ker Atım
2. Kaba
3. Ey Güzel Kırım
4. Kalabalık
5. Kadifeden Kesesi
6. Port Arthur
7. Sevda Düştü Başıma
8. Men Annemniñ Bir Kızı Edim
9. Ay Dolay’ım
10. Çalaşım

2. “Kırım Şarkıları II” Albümü (2018)

1. Emir Celal
2. Karşıdan Fener Kelir
3. Kopçek
4. Aytır’da Cılarman
5. Ayuvcular Oyunu
6. Atım Ölse İç Cınmam
7. Ela Gözlüm
8. Yavluk Oyunu
9. Karanfil
10. Ağır Ava / Haytarma

“Men Annemniñ Bir Kızı Edim” Yırınıñ Filolojik ve Tarihiy Tahlili

Albümniñ eñ tesirli eserlerinden biri olğan “Men Annemniñ Bir Kızı Edim” türküsü, Qırım Tatar musika sosiolojisi ve filolojisi baqımından ciddiy birer vesiqadır.

1. Tarihiy ve Sosiolojik Arka Plan

Bu yır, Qırım Tatar qadınlarınıñ keçmiş asırlardaki iqtisadiiy ve sosiologik vaziyetini añlatqan trajik bir abide-eserdir. Genç bir qıznıñ, öz rızası olmadan, qocalğan ya da sevmediği zengin bir adamğa (“qart mırzağa”) zorla evlendirilmesi üzerine yaqılğan bir feryaddır. Sürgünlik ögcesindeki Qırım köy ayatınıñ qadın uquqları baqımından sosiologik bir şaatlığıdır.

2. Filolojik ve Semantik Tahlil

Yırnıñ metni Orta yolaq (Bahçesaray-Aqmescit) şivesiniñ fonetik hususiyetlerini daşıy. Metindäki silsileviy yapılar tilşinaslıq baqımından şöyledir:

• “Men annemniñ bir kızı edim, qadir bilmez yerge tüştim”: Buradaki “qadir bilmez yer” metaforası, qıznıñ sadece küyövge degil, onun bütün qorantasına ve yabancı bir muhitqa esir tüşmesini semantik (manâ bilimi) ciyetten tasvirley.
• Morfolojik baqımdan, geçmiş zamandaki fiil qurulışları (edim, tüştim, ketirdiler) klassik Qırım Tatar tili an’anesiniñ saflığını qorumaktadır.