Arxamızca qayıq gəlir, əzrayıl avarı çəkir – Nazim Əhmədlidən poetik nümunələr
Nazim ƏHMƏDLİ
Payız
Neyləyir, bu dəli payız,
dörd yanına sarı çəkir;
həsrətim çiçək qoxuyur,
könlüm o gülzarı çəkir;
tutubdu bozax yolları,
süpürür sazaq yolları;
gözlərim uzaq yolları,
ürəyim qubarı çəkir;
nə deyim dəli küləyə,
ruhumu çəkir çilləyə;
buludlar lələk-lələyə
uca dağlar qarı çəkir;
göy üzü birdən yorular,
ulduzlar düşüb qırılar;
qış yuxusunda arılar.
qızıl gülün barın çəkir;
fələk nəyi sayıb gəlir,
dərd verməkdən doyub gəlir;
arxamızca qayıq gəlir,
əzrayıl avarı çəkir;
neynirəm, dərdin naxışın,
dünyanın qarın, yağışın;
sənin o zalım baxışın
aramıza barı çəkir.
Gəl, yuxumun şəklini çək
(sürrealist şeir)
Gəl, yuxumun şəklini çək,
gör ruhum hardan asılıb;
üzüm payız yarpağı tək,
bir ağ divardan asılıb;
üzüm şəkil deyil, axı,
üzümdə rənglər qarışıb;
çöldə gün tutan yerlərə,
başsız adamlar darışıb;
göy üzü sınıb tökülür,
çiliklənir, şüşə kimi;
saçlarım yenidən qalxır,
bir qaranlıq meşə kimi;
dünya bir çöpün üstündə,
donub qalıb göy üzündə;
buz tutub, donub yanağım,
əl vurma, göm-göy üzümə;
başımdan bulaq açılıb,
göy üzünə dəyir başım;
qalxıb anamı axtarır,
körpəkən ölən qardaşım;
ulduzlardan iynə yağır,
Ay qara kölgə kimidi;
odam qərib gəlir mənə, –
bir uzaq ölkə kimidi;
axı, mən şəkil deyiləm,
kim asıb məni, divardan;
gözümün ucunda qalıb,
bu yuxu, ötən bahardan.
Toxunma qanadıma
Alnımın varağında,
nə yazılıb adıma;
bu əsən dəli külək
kül qatıb ovqatıma;
hanı, yazın naxışı,
uçub yolun yoxuşu;
boz buludlar yığılıb,
göy üzünün altına;
dünya sınıq oxunda,
su içdim göycə xümda;
əlim dəydi yuxumda,
tanrının göy atına;
buludlar ləçək-ləçək,
qalxaq şəklini çəkək;
sular axıb çökəcək,
yerin yeddi qatına;
yolum payıza düşdü,
iliklərim üşüdü;
bir ayağım ilişdi,
yer üzünün çatına;
göy üzü mələklərin,
buludlar küləklərin;
tökülür lələklərim,
toxunma qanadıma.
Su tapılmır, bu ağaca
Yenə qaçır yuxularım,
gözümün yuxu yerindən;
deyirlər, bir gün çıxacaq,
dünyanın oxu, yerindən;
sular göy üzündən axır,
həsrət köy üzümdən baxır;
qəfil bir ildırım çaxır,
oynadır dağı yerindən;
sönmüş ocaqlar kül açır,
dağda köhnə qar gül açır;
acı ağrılar dil açır,
çiynimin yağır yerindən;
su tapılmır, bu ağaca,
ağ buluddan nə yağacaq;
qazım, görüm nə çıxacaq,
bu kor bulağın yerindən;
qanad taxım, qalxım uçum,
gedim tapım, dərdin ucun;
söz süzülür, bu ağacın
gözünün ağı yerindən;
buludlar göydən boşalır,
kölgə quzeydən boşalır;
qollarım heydən boşalır,
dünyanın ağır yerindən.
Uzaq sular
Mən sevdiyim dənizin,
yolları uzaq-uzaq;
payız yeni qayıtdı,
yal-yamac sazaq-sazaq;
uzaq sular dediyim,
o sular hardan baxır;
ruhum gəzən yerlərdə
hələ göy sular axır;
göy sulara bənzəyir,
mənim bətim-bənizim;
hələ kimsə görməyib,
mən sevdiyim dənizi;
payızlardan o yana,
uzaq sular buz tutur;
hələ çox donmamışam,
hələ dilim söz tutur;
ulduzları kim sökür,
göyün o yan üzündə;
yorğun-yorğun kölgələr,
əsir, göm-göy üzümdə;
hardan gəlir bu səslər,
qulağım dəlik-dəlik;
mən göylərin səsini
dinləyirəm, hələlik.
Yer üzü bir ağır daşdı
Ötdü ömrün bir yazı da,
qarşıdan yenə qış gəlir;
buludlar çoxalıb göydə.
yuxuma qar-yağış gəlir;
hər ulduz bir buz parçası,
suya dönüb axa bilər;
bir gün cin vurar başına,
daşa dönüb yağa bilər;
yığın bütün günahları,
hamısın atın üstümə;
hardasa bir daş qaralır,
pozulub adım üstündən;
onsuz da dünya belədi,
əvvəli, nə sonu yoxdu;
ruhumuz bir uçan quşdu,
nə canı, nə qanı yoxdu;
yoldu hər yanı dünyanın,
mən də yolların üstündə;
Yer üzü bir ağır daşdı,
qalıb qollarım üstündə.
Eşq yoxsa, könül demə
Ox atdım, suya düşdü,
nə var, oxun yerində;
tor atıb söz tuturam,
suyun axın yerində;
üzüm qovrulub, gedir,
ruhum yorulub gedir;
külü sovrulub gedir,
dərd – ocağın yerində;
örüşdə naxır qalıb,
qazanda paxır qalıb;
bir qara çuxur qalıb,
buz bulağın yerində;
ömrüm yol əziyidi,
yolum gül əziyidi;
dünya öləziyibdi,
dərdin yaxın yerində;
qönçələr düymə-düymə,
məni gizlicə öymə;
könlüm səndədi, dəymə,
gəlim baxım, yerində;
eşq yoxsa, könül demə,
dərd çəkdim min il, demə;
bir od düşüb könlümə,
canım yanğın yerində.
Məni bir şəkil elə
Həsrət bir uzun yoldu,
gözüm yol çəkir elə;
gecənin qarasını,
ulduzlar sökür elə;
kim bağladı yolları,
sızıldayır qollarım;
göy üzündən suları
buludlar tökür, elə;
sevdan ürək gətirir,
çiynim lələk gətirir;
bahar çiçək gətirir,
payız dərd əkir elə;
könlün məndən qırıqsa,
həsrət ona sarıqsa;
dünən, bu gün varıqsa,
yenə də şükür elə;
bir sevdiyin sözdən as,
yanıb-sönən közdən as;
ürəyinin üstən as,
məni bir şəkil elə.
Payız qayıdan kimi
Payız qayıdan kimi,
yarpağa qara düşər;
göy üzü yırğalansa,
ulduzlar hara düşər;
ocaqdan od istəsəm,
Tanrıdan ad istəsəm;
bir köhlən at istəsəm,
bəxtimə Qır at düşər;
bu yol çıxır axıra,
naxır dönür avxura;
qışda ova çıxmıram,
gözlərim qara düşər;
ömür çatır yarıya,
kim gedə, kim qarıya;
payız çəkər sarıya,
yaşıl bahara düşər;
gözlərin bir cüt xurma,
ürəyimi qovurma;
məndən uzaqda durma,
könlümə yara düşər.
Mən yenidən doğulsam
Mən yenidən doğulsam,
bir gün, yenə bir sabah;
anamın ağrıları
məzara dönər, Allah
inandığım bir özüm,
bir də ki, göy üzüdü;
çoxdan cırıb atmışam,
köhnə, ögey üzümü;
üzünü mənə tutma,
nəfəsim ütər səni;
günahların içindən
çıxart, birtəhər məni;
gözlərimin ucundan,
düşüb itir yuxular;
hərdən, elə bilirəm
göy üzü də yıxılar;
baxdığım güzgülərdə,
haqqın üzü yoxuymuş;
bizi hey aldadırlar,
bu dünya bir yuxuymuş;
min illərdi uymuşam,
bir yalançı nağıla;
daha bu gündən belə,
mən çətin ağıllanam.
Nə görürsən, üzümdə
Qara bulud hay salıb,
Bir yağışdan ötəri.
başımın üstündədi
göy üzünün çətiri;
çatır günün axırı,
axtarıram naxırı;
arıları çağırır,
çiçəklərin ətiri;
qəmli şeir oxuma,
qəm toxunur ruhuma;
gecə girib yuxuma,
Ayın solğun bədiri;
gör ağrılar nə yaşda,
ömür ötür savaşda;
ağıl çıxanda başdan,
dərd adamı güldürür;
kim bilir, dərdin yaşın,
yol yürüdüm, yal aşdım;
qara bulud göz yaşın,
küləklərə sildirir;
nə görürsən, üzümdə,
od oynayır gözümdə;
itdi, çölün düzündə,
şeirimin sətiri.
Ölür, qorxum içimdə
Küləklər at oynadır,
payız, bağın içində;
yarpaqlara xal düşüb,
qara ağın içində;
könlümü bir söz tutub,
ürəyimi köz tutub;
əllərimi buz tutub,
buz bulağın içində;
qanadım lələk-lələk,
hər çiynimdə bir mələk;
bizə tor qurur fələk,
özü çarxın içində;
bu yol haqqın yoludu,
hamı tanrı quludu;
varın içi doludu,
nə var, yoxun içində;
kimlər durub qəsdimə.
daş atırlar büstümə;
kölgə düşür üstümə,
əksim arxın içində;
çən tutub çənləyirəm,
dən tapıb dənləyirəm;
ruhumu dinləyirəm,
ölür, qorxum içimdə.
![nazım ahmetli](https://kiriminsesigazetesi.com/wp-content/uploads/2022/10/ahmetli.jpeg)