Çeşme Qoruyıcıları

Çeşme Qoruyıcıları Keçmişten Kelgen Medeniyetimizniñ Saipçileri

Kırımınsesi – Qırım Tatar halqınıñ asırlar boyunca şekillengen medeniy mirası içinde çeşmeler müstesna bir yer tuta. Su menbaaları olaraq qullanılğan bu eserler, aynı zamanda cemiyet hayatınıñ, hayırseverlikniñ ve milliy kimlikniñ timsali olıp qalğan.

Bugün Qırımnıñ türlü bölgelerinde faaliyet köstergen çeşme qoruyıcıları, ata-babalarımızdan qalğan bu qıymetli mirasnı saqlap qalmaq içün büyük gayret köstermekte. Onlar eski çeşmelerni temizley, tamir ete ve tarihiy malümatlarını toplayaraq kelecek nesillerge yetkize.

Çeşmeler sadece taş ve sudan ibaret degil. Her biri öz devriniñ ruhunı, xalqımıznıñ yaşayış tarzını ve medeniyet seviyesini aksettire. Bu sebepten çeşmelerni qorumaq, aslında milliy hafızamıznı qorumaq demektir.

Çeşme qoruyıcılarınıñ faaliyeti sayesinde unutulmağa yüz tutqan birçok tarihiy çeşme qayta canlanmaqta ve cemiyet hayatında öz yerini almaqta. Bu çalışma, medeniy mirasımıznı yaşatmaq yolunda mühim bir vazife olaraq degerlendirilmekte.

Qırım Tatar halqınıñ tarihiy mirasını saqlamaq içün emek bergen bütün çeşme qoruyıcılarına minnetdarlıq bildiremiz. Onlarnıñ hizmetleri sayesinde keçmiş ile kelecek arasında sağlam bir köprü qurulmaqta.

Keçmişten Kelgen Temizlik Medeniyeti: Çeşmeler ve Müteveliler
Qadimiy zamanlarda qırımtatarlar çeşmelerniñ temizligine büyük diqqat ayıra ediler. Yarımadanıñ er bir köçesinde, köyünde ve şeerinde çeşmelerniñ sayısı pek çoq edi. Suv — qırımtatar medeniyetinde tek bir ayat menbaı degil, aynı zamanda paklikniñ, bereketniñ ve medeniyetniñ timsali sayıla edi. Bu sebepten, çeşmelerni qorumaq ve olarnı işlek vaziyette tutmaq içün hususiy bir sistem yaratılğan edi.

Şadırvanlarnı baqqan, olarnıñ temizligine ve suvnıñ adil paşlaşıtırılmasına mesül olğan insanğa «müteveli» dep ayta ediler. Mütevelilik — cemaat içinde eñ sayğılı ve mesuliyetli vazifelerden biri edi. Bu insanlar çeşmelerniñ etrafını temiz tuta, suv yollarınıñ tıqalmamasına nezaret ete ve abidelerniñ bozulmamasına baqa ediler. Qırımtatarlarda çeşme qurmaq ve oña baqmaq eñ büyük sevaplardan biri olaraq qabul etile edi.

Unutılğan Vazife: Mütevelilik Adeti Nasıl Tiklenip Bilinir?
Bugün de bu gözel adetlerimizni unutmamaq, keçmişten qalğan abidelerimizni qorumaq ve çeşmelerimizniñ sesini yañıdan çıqarmaq eñ müim vazifemizdir. Tarihçılar ve medeniyet ekspertleriniñ fikirlerine köre, keçmişte çeşmelerni qorumağan mütevelilik adetini bugünki şaraitlerde yañıdan canlandırmaq er ceetten mümkündir. Ekspertler bu un utulğan ananeniñ tiklenilmesi içün «Çeşme Qoruyıcıları» adımını teklif eteler:

• Cemaat Teşebbüsleri: Er bir köyde ya da qasabada gençlerden ibaret “Çeşme Qoruyıcıları” taqımları qurulabilir. Bu gençler medeniy mirasqa saip çıqıp, müteveli vazifesini ihtiyarî (gönüllü) olaraq yerine ketire bilirler.
• Mektep Terbiyesi: Mekteplerde ögrencilerge çeşmeler aqqında dersler berilip, er bir sınıfnı yerli bir çeşmege “müteveli” tayin etmek ögretici bir tecribe olur.
• Zamaneviy Hamiylik: İş adamları ve hayırseverler ecdatlarımıznıñ adetini devam ettirip, qadmiy çeşmelerniñ tamiri ve baqımı içün maddiy hamiylik (sponsorlıq) yapabilirler.
• Turizm Teşvikleri: Canlandırılğan çeşmeler ve mütevelilik adeti, Qırım medeniy turizminiñ müim bir parçası olaraq dıqqat çekebilir.