İSMAİL BEY GASPRALINIÑ FİKİR İNCİLERİ: MİLLETNİÑ YOLUNY AYDINLATQAN SÖZLER

İSMAİL BEY GASPRALINIÑ FİKİR İNCİLERİ: MİLLETNİÑ YOLUNY AYDINLATQAN SÖZLER

MİLLET SÖYGEN REBER: İSMAİL BEY GASPRALINIÑ AYAT YOLU

İsmail Bey Gaspralı (Gasprinskiy), tek Qırımtatar halqınıñ degil, bütün Türklük dünyasınıñ eñ ulu mütefekkiri, maarifçisi ve uyanış devriniñ önderidir. O, ömrüni cehaletke qarşı küreşke, milliy tüşüncege ve maarifçilikke bağışlağan.

Doğumı ve Mektep Yılları

20 Mart 1851 tarihinde Qırım’nıñ Bahçesaray yaqınlarındaki Avcıköy köyünde doğdı.

Soyadı, babasınıñ doğğan yeri olğan Gaspra köyünden kelmektedir.

İlk tahsilini yerli musulman mektebinde aldı, soñra Aqmescit Gimnazyasında ve Moskovadaki Askeriy mektepte oqudı.

Genç yaşlarında Paris ve İstanbul kibi medeniy merkezlerde bulunıp, derya kibi keniş bir dınyabaqış qazandı.

Maarifçilik ve Gazetecilik Faaliyeti

Usul-i Cedid: Musulman balalarınıñ qısqa vaqıtta oquma-yazma ögrenmesi içün yañı bir tasil sisteması (ses usulını) uydurdı ve ilk mektebini 1884 senesi Bahçesarayda açtı.

Tercüman Gazetesi: 1883 senesi neşir etilmeğe başlanğan bu gazeta, Gaspralınıñ eñ büyük eseri oldı. İstanbul’dan Şarkiy Türkistan’ğa qadar bütün Türk dünyasında oquldı ve ortaq edebi til yaratıluvında temel vazifesini kördi.

Alem-i Nisvan: İslâm dünyasında ilk qadın mecmualarından birini çıqarıp, qadınlarnıñ tasil aluvına büyük emiyet berdi.

Tarihiy Şiarı ve Vefatı

Bütün ömrü boyunca “Tilde, fikirde, işte birlik!” şiarınen areket etti. Türkiy halqlarnıñ tek bir medeniy ve tüşünce dairesinde birleşmesini istedi.

24 Eylül 1914 tarihinde Bahçesarayda vefat etti. Mezarı, ulu hanlarnıñ yatqanı Bahçesaraydaki Zıncırlı Medrese azbarındadır.

Ulu mütefekkir, maarifçi ve neşriyatçı İsmail Bey Gaspralınıñ fikirleri bugün de yolumıznı aydınlatmağa devam ete. Onıñ milliy uyanış, ilim, maarif ve birlik aqqındaki hikmetli sözleri, Qırımtatar halqı içün ebediy bir miras qatındadır.

İsmail Bey Gaspralınıñ er bir satırı letters ve ders olğan eñ tesirli fikir incilerini sizler içün topladıq:

Gaspralınıñ bu qıymetli niyetleri, tek keçmişimizni degil, kelecegimizni de qurmağa yardım etecek eñ büyük quvvetimizdir.
Qırımtatar halqınıñ ulu mütefekkiri, uyanış devriniñ önderi ve meşur maarifçi İsmail Bey Gaspralı, tek öz devriniñ degil, tamır halqımıznıñ kelecekteki liyqat yolunı da aydınlatqan bir şahsiyettir. Onıñ “Tilde, fikirde, işte birlik!” şiarı bugün de milliy varlığımıznıñ temel taşı olıp qala. Gaspralınıñ keniş felsefiy deryasından süzilip kelgen, er biri birer ayat dersi olğan eñ tesirli fikir incilerini “Kırımınsesi Gazetesi” oquvçıları içün topladıq.

Fikir İncileri:

• Dünyada toyulmağan ve toyulmaycaq bir şey barsa, o da ilim ve maariftir.
• Bütün yamanlıqnıñ başı ve sebebi nadanlıqtır.
• Alim – nadannıñ, bilgen – bilmegenniñ buyruqçısıdır.
• Hasta terekte sağ meyva olmaz.
• Bizge vacip olğan – soñki nefeske qadar millet ve yurt oğrunda ğayrettir.
• Cenabı-Haqnıñ inayeti ağır künlerde yetişir.
• Büyük bina qurulğanda küçük taşlar da işke yarar.
• İlim deryadır. Otuz yıl oqusan, yalınız bir sahiline çıqabilirsin.
• Cehaletke yalıñız ilim ğalip kelebilir.
• Bir milletke ilk evela lazim olğan üç şeydir: milliy tüşünce, milliy til ve milliy tahsil.

Ulu babamıznıñ bu qıymetli niyetleri ve vasiyetleri, bugün bizlerge kimligimizni qorumaq, tilimizni yaşatmaq ve milliy mefkuremizni kelecek nesillerge yetkirmek içün eñ büyük quvvet kaynağıdır. Cehaletke qarşı ilimnen, dağınıqlıqqa qarşı birliknen kene ayaqqa turacaq bir milletimiz bardır. Gaspralınıñ tüşünceleri, sönmeycek bir meşale kibi yolumıznı er daim aydınlatsın.