Köñül Lirikasınıñ İnci Tanesi Meni Ğamdan Azat Eyle
Köñül Lirikasınıñ İnci Tanesi: “Meni Ğamdan Azat Eyle” Yırı Bizge Ne Añlata?
Asırlar evel Âşık Ümer’niñ qaleminden çıqqan “Meni Ğamdan Azat Eyle” yırı, Qırımtatar medeniy mirasındaki sürgünlik acısı ile kelecekke baqqan ümütni köz ögüne sere. Kollektiv hafızamıznıñ eñ dülber incisi olğan bu eserniñ edebiy, felsefiy ve lirik şifrelerini aydınlata.
Qırımtatar halqınıñ ğayrı-maddiy medeniy mirasın ve til kimligini qorunıp yaşatuvnı özüne maqsat (şiar) etip alğan “Kırım’ın Sesi Gazetesi”, “Meni Ğamdan Azat Eyle” eseri vastasınen, kollektiv hafızamızğa qazılğan sürgünlik travması ile kelecekke baqqan ümüt añlatısını bir arada ilmî ve edebiy meydanğa taşımaqta.
QIRIM (AQSMEÇİT) – Qırımtatar halq ağız yaratıcılığınıñ eñ duyğulı ve teren manalı eserlerinden biri olğan “Meni Ğamdan Azat Eyle” yırı, asırlar keçse de öz baha ve aktual liyqatını ğayıp etmeyip, milliy medeniyetimizniñ eñ parlaq incilerinden biri olaraq yaşamaqta.
Edebiy Metin ve Manası
Yırnıñ edebiy tile uyğunlaştırılğan eñ meşur satırları şöyledir:
“Meni de ğamdan azat eyle,
Ne günahım var menim?
Açılmamış güle beñzer,
Nazlı yarem var menim.
Küsme, yarem, barışalım,
Er qabaat mendedir.
Er qabaat mende ise,
Yine de göñlüm sendedir.”
Teren Duyğular ve Milliy Kimlik
Bu yır, sadece eki yaşnıñ bir-birine olğan sevgi ve hasretini degil, aynı zamanda insannıñ içki ğamından, kederinden qurtulma arzusını da tamsil ete. “Ğamdan azat olmaq” ibaresi, lirik qasılmalardan tış, halqımıznın asırlarca çekken acılarını, azatlıqqa ve tınçlıqqa olğan hasretini de remziy olaraq köstere.
“Açılmamış gül” tefekkürü ise temizlikni, saflıqnı ve ümütni ifade ete. Sevgen insanına qarşı öz qabaatını qabul etken ve “göñlüm sendedir” degen qalb, Qırımtatar insanınıñ bağışlayıcı, samimiy ve vefalı tabiatını köz ögüne sere.
Nesillerden Nesilge Keçken Miras
Kırım’ın Sesi Gazetesi olaraq qayd etemiz ki, bu kibi yıravlarımız ve folklor medeniyetimiz bizni millet olaraq ayaqta tutqan eñ büyük quvveettir. Yırlatımıznı unutmayıp, olarnı yaşatuv ve kelecek nesillerge talim etüv – er birimizniñ medeniy borcudır.
Asırlıq Kelâm: Âşık Ümer Sanatınıñ İzleri
Yırnıñ tamırları, Kırım Tatar medeniyetiniñ eñ ulu şahsiyetlerinden biri olğan, XVII asırda yaşağan meşur Âşık Ümer’ge qadar uzana.Âşık Ümer’niñ lirik şiirlerinden kele.
Yırdaki meşur:
“Bugün dersiñ, yarın dersiñ,
Er körgenge yar dersiñ.
Ayrılıqqa zulüm dersiñ,
Ya ölümge ne dersiñ?”
kibi teren felsefiy satırlarnıñ, ulu şairimizniñ qaleminden çıqqan beyitlerniñ zaman içinde halq ağzında qısqartılıp ve deñiştirilip yıravğa çevirilgen bir varyantı olğanı isbatlanğandır. Bu da bizge köstere ki, “Meni Ğamdan Azat Eyle” sıradan bir sevgi yırı degil, yüksek saray ve tekke edebiyatınıñ halq köñlüne siñgen eñ kemaat nümunesidir.
“Meni Ğamdan Azat Eyle” de Kırım Tatar halqınıñ tasavvufiy köklerini, sabır ve asaletini simgeley. Simfonik orkestranen yañıdan işlengen bu eser, Kırım medeniyetiniñ asırlıq keçmişini avangard musiqi tili ile gelecegke tamsil ete
