Qırım Tatar Kadını Erniñ Degil Ayatnıñ Ortağıdır
Qırım Tatar an’anesinde qadınlarğa büyük itibar berilgen. XIV asırda İbni Batûta Qırımdaki Altın Orda sarayın ziyaret etken vaqıtta bu aqqında pek qıymetli malümat qaldırğan. O, öz yazmalarında Qırımda erkeklerniñ qadınlarğa pek böyük hörmet köstergenlerini qayd ete. Seyyahnıñ sözlerine köre: “Bu memlekette qadınlar erkeklerden daa üstün sayılırlar.”
Bu sözler o devirde Qırım cemiyetinde qadınnıñ yüksek mevqisini açıqlap bera. Bugün de bazı yanlış fikirler Müslüman Türk qadınlarını yalnız evge bağlı, cemiyet işlerinden uzaq insanlar kibi körsete. Lâkin Qırım Türk qadınlarınıñ tarixiy vaziyeti bunıñ tam aksinedir.
Qırım Hanlığı devrinde qadınlar medeni yaşayışnıñ mühim bir parçası olğanlar. Onlar cemiyet içinde sayğılı mevqige sahip edi. Qadınlar erkeklernen teñ hüquqqa malik olıp, iç ve tış siyaset meselelerine daa tesir ete bilgenler. Saray yaşayışında, diplomatiyada ve içtimai işlerde qadınlarnıñ rolü az degil edi.
Bu mevzu aqqında köpsı vesiqalar cenk yıllarında yoq etilgen olsa da, alim A. Z. Soysal saqlanıp qalğan menbalarga tayanıraq Qırım Türk qadınlarınıñ cemiyetteki yerini aydınlatmağa çalışqan. Araştırmalarğa köre, Qırım Türk qadını yalnız aile içinde degil, belki devlet ve cemiyet yaşayışında da faal rol oynap kelgen.
Qırım Türkleriniñ köklü an’anelerinde qadınğa hörmet, aile birligi ve qarşılıqlı sayğı esas yer tutqan. Bu an’ane asırlar boyunca milletniñ medeniy kimligini saqlap qalmağa yardım etken mühim hususlardan biri olıp qalmaqta.
Qırımtatar adetlerinde kadınlarğa er vaqıt büyük emiyet berilgen. XIV asırda Qırım’daki Altın Ordu sarayını ziyaret etken meşur seyyah İbni Batuta bu mevzuğa dair şunı qayd ete ‘Bu memlekette körgenim ve meni ziyade şaşırtqan şeylerden birisi mındaki erkeklerniñ kadınlarğa köstergen büyük sayğısıdır. Bu ülkede kadınlar erkeklerden daa yüksek mevkide sayıla.’
Umumen, musulman Türk kadınları aqqında yañlış fikirler mevcuttır. Kadınlarımıznı sanki çarşaf içinde, kafes artında yaşağan, dünya işlerine qarışmağan ve erkeklerniñ qulu kibi köstermege tırışalar. Amma bu fikir, hususan Qırımtatar kadınlarınıñ vaziyeti baqımından tamamen yañlıştır. Bu mevzuğa dair vesiqalarnıñ çoqusı cenk yıllarında yoq etilgen olsa da, A. Z. Soysal bar olğan menbalarğa esaslanıp bu meseleni aydınlatmağa tırıştı.
Hanlıq devrinde Qırımtatar kadını medeniyayatnıñ müim bir parçası olaraq büyük bir sayğı qazanğan edi. O devirde kadınlar erkekler ile musaviy (eşit) uquqlarğa saip ediler. Memleketniñ içki ve tışqı siyasetine tesir ete bile, uquqları bozılğan taqdirde ise adliy makamlarğa muracaat ete bile ediler.”
Qırımtatar adetlerinde kadınlarğa er vaqıt büyük emiyet berilgen. XIV asırda Qırım’daki Altın Ordu sarayını ziyaret etken meşur seyyah İbni Batuta bu mevzuğa dair şunı qayd ete: ‘Bu memlekette körgenim ve meni ziyade şaşırtqan şeylerden birisi – mındaki erkeklerniñ kadınlarğa köstergen büyük sayğısıdır. Bu ülkede kadınlar erkeklerden daa yüksek mevkide sayıla.’
Umumen, musulman Türk kadınları aqqında yañlış fikirler mevcuttır. Kadınlarımıznı sanki çarşaf içinde, kafes artında yaşağan, dünya işlerine qarışmağan ve erkeklerniñ qulu kibi köstermege tırışalar. Amma bu fikir, hususan Qırımtatar kadınlarınıñ vaziyeti baqımından tamamen yañlıştır. Bu mevzuğa dair vesiqalarnıñ çoqusı cenk yıllarında yoq etilgen olsa da, A. Z. Soysal bar olğan menbalarğa esaslanıp bu meseleni aydınlatmağa tırıştı.
Hanlıq devrinde Qırımtatar kadını medeniyayatnıñ müim bir parçası olaraq büyük bir sayğı qazanğan edi. O devirde kadınlar erkekler ile musaviy (eşit) uquqlarğa saip ediler. Memleketniñ içki ve tışqı siyasetine tesir ete bile, uquqları bozılğan taqdirde ise adliy makamlarğa muracaat ete bile ediler.”
