1956’da nezaret kaldırıldı lâkin Ukrayna ve Rusya Qırım yolunu açmadı
28 Aprel 1956 senesinde, Sovet ükümeti 1944 senesinde Qırımdan sürgün etilgen Qırım Tatarlarınıñ memuriy nezaretini lâğu etti. Bu qararname, insanların on yıldan ziyade areket serbestligi olmadan, “Maxsus yerleşüv” (Spetsposelenie) rejiminiñ daimiy kontroli altında ve ağır iş şartlarında yaşağan devrini resmen bitirdi.
Buna baqmadan, Qırım Tatarlarınıñ el qoyulğan malları keri berilmedi ve öz ana topraqlarına qaytmalarına ruset berilmedi. Üstüne-üstlük, aynı seneniñ dekabr ayında Ukraina Sovet ükümeti ayrı bir qarar ile vatanğa qaytuvnıñ “qabul etilmez” olğanını tasdiqladı.
Bu vaqialardan soñra Qırım Tatarlarınıñ Milliy Areketi doğmağa başladı. 1950-nci yıllarnıñ ekinci yarısında biñlernen insan vatanğa qaytuv, siyasiy reabilitatsiya ve aqlarınıñ tanılması talebi ile ükümetke muracaat etti.
Ancaq 1989 senesinde Qırım Tatarlarınıñ Qırımğa qaytmasına resmen izin berildi. 1956 senesinde nezaretniñ lâğu etilmesi müim bir adıml edi, lâkin bu tam bir azatlıq degil öz topraqlarında yaşamaq uquğı içün berilecek uzaq ve meşaqqatlı küreş yolunıñ başına edi.
28 Aprel 1956 senesinde Sovet akimiyeti, 1944 senesi Qırım’dan zornen sürgün etilgen Qırım Tatarlarınıñ idariy nezaretini kaldırdı. Bu qararnâme ile, on yıldan ziyade müddet devamında erket etüv aqqından mahrum etilgen, NKVD (TB) nazareti astında yaşağan ve mecburiy emek şertlerinde tutulğan “hususiy yerleşim” rejimi resmen lağv etildi.
Lâkin bu qarar Qırım Tatarlarına asıl adaletni qaytarmadı. Müsadere etilgen malları iade etilmedi, ve en mühimisi halq öz ana yurdu Qırımğa qaytarılmadı. Aksine, şol yılnıñ dekabr ayında Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti akimiyeti ayrı bir qararnâme qabul etip, Qırımğa qaytuvnı “qabul etilmez” dep resmen tasdiqladı. Bu siyaset ise Sovyetler Birliği merkezi idaresi ve Rusya tesiri astında devam etti.
Bu vaqialardan soñ Qırım Tatarlarınıñ milliy areketi doğa başladı. 1950’lerniñ ikinci yarısında binlerce insan akimiyetke müracaat etip, öz yurtına qaytmaq, siyasiy reabilitasiya ve milliy aqq-üquqlarınıñ tanınmasını talep etti. Bu areket yıllar devamında büyüyip, halqnıñ birligi ve azmi ile kuvvetlendi.
Faqat 1989 senesinde Qırım Tatarlarına Qırımğa resmiy qaytuv izni berildi. 1956 senesindeki nezaretniñ kaldırılması mühim bir dönüm noqtası olsa da, bu tam manası ile azatlıq degil edi. Bu öz toprağında yaşamaq aqqı içün uzun ve çetin mücadeleniñ başlanğıcı edi.
1956: Nezaret kaldırıldı, lâkin Qırımğa yol açılmadı
28 Aprel 1956’da Sovet akimiyeti sürgündeki Qırım Tatarlarınıñ idariy nezaretini kaldırdı. Amma halq öz ana yurdına qaytmaq aqqından mahrum qalmağa devam etti.
28 Aprel 1956 senesinde Sovyetler Birliği akimiyeti, 1944 senesi Kırım Tatar Sürgünü neticesinde Qırım’dan zornen sürgün etilgen Qırım Tatarlarınıñ idariy nezaretini kaldırdı. Bu qararnâme ile on yıldan ziyade müddet devamında erket etüv aqqından mahrum etilgen, NKVD nezareti astında yaşağan ve mecburiy emek şertlerinde tutulğan “hususiy yerleşim” rejimi resmen lağv etildi.
Lâkin bu qarar halq içün tam bir adaletni bildirmedi. Qırım Tatarlarınıñ müsadere etilgen malları qaytarılmadı, ve en mühimisi olar öz ana yurtı Qırımğa qaytmaq imkanından mahrum qalmağa devam etti. Şol yılnıñ dekabr ayında Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti tarafından qabul etilgen ayrı bir qararnâme ile Qırımğa qaytuv “qabul etilmez” dep ilân etildi. Bu siyaset Rusya merkezli idare tesiri altında yürütildi.
Bu vaqialardan soñ Qırım Tatarlarınıñ milliy areketi doğa başladı. 1950’lerniñ ikinci yarısında binlerce insan akimiyetke müracaat etip, öz yurtına qaytmaq, siyasiy reabilitasiya ve milliy aqq-üquqlarınıñ tanınmasını talep etti.
Uzun yıllar süren bu mücadeleniñ neticesinde, faqat 1989 senesinde Qırım Tatarlarına Qırımğa resmiy qaytuv izni berildi. 1956 senesindeki nezaretniñ kaldırılması mühim bir dönüm noqtası olsa da, bu tam manası ile azatlıq degil edi bu, öz toprağında yaşamaq aqqı içün uzun ve çetin yolnıñ başlanğıcı edi.
28 Aprel 1956 Sovyetler Birliği sürgündeki Qırım Tatarlarınıñ nezaretini kaldırdı.
Lâkin halq öz ana yurdına qaytmaq aqqından mahrum qaldı.
Şol yıl dekabrında Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Qırımğa qaytuvnı “qabul etilmez” dep ilân etti.
Bu azatlıq degil edi Bu uzun milliy mücadeleniñ başlanğıcı edi.
