QIRIM’NIÑ YÜREK DAĞI: BİÑ DÖRT YÜZ CAMİ-İ ŞERİF YOK ETİLGEN
Yeşil ada Qırım’ın semalarından ezelden berli yükselgen aziz azan sesleri, bugünlerde kederli bir sessizliğe bürünmekte. 18 Mayıs 1944 te Rus istilasının qaranlıq kölgeleri altında qalan vatanımızda, ecdadımızdan miras qalan tam biñ dört yüz cami-i şerifniñ yer yüzinden silingeni haberi yüreklerimizi dağladı.
Yalıboyu’nun masmavi ufuqlarından dağ eteklerine qadar serpilgen o zarif minareler, bugün artık birer hüzünli hatıra hükmündedir. Rus işgalci quvetleriniñ merhametsiz eli, tek taşımıznı değil, ruhumuznıñ nefes algan o mübarek mekânlarını da hedef aldı. Bahçesaray’dan Kefe’ye, Gözleve’den Yalta’nın tül perdeli yalılarına qadar her bir köyde, her bir maallede birer inci kibi parlayan camilerimiz; ya yıqıldı, ya da asliyetinden qoparılıp hor qullanıldı.
Bu facia, tek bir bina kaybı değil; Qırım Tatar halqının bu topraqlardaki biñ yıllık mühüriniñ sökülip atılması davasıdır. Ecdadımızın dualarıyla yoğurulan o qutsal divarlar, bugün işgalniñ ağırlığı altında inlemektedir. Bizim içün cami; tek ibadet yeri değil, asaletimizin ve bu topraqlara aitligimizin ebedi senedidir.
Dünya sükut etse de, Qırım’ın taşları bu zülmü unutmayacaq. Biñ dört yüz mabedimizin her bir taşı, adaletin tecelli edeceği o künni beklemektedir. Vatan sağ olsun, imanımız kavi qalsın.
Qırım yarımadası, asırlar boyunca İslâm medeniyetiniñ mühim merkezlerinden biri olıp kelgen edi. Lâkin Rus işğali başlanğan devirlerden itibaren bu mukaddes topraklarda dinî ve milliy mirasqa qarşı sistemli tazyıqlar yapılmağa başladı.
Tarihiy malümatlarğa köre, işğal devirinde Qırım’da tam bin dört yüz cami ya tamamiyle yoq etildi, ya da başqa maqsatlar içün qullanılmağa başlandı. Bu camilerniñ çoqusı köylerde ve şehirlerde halknıñ ruhaniy merkezi edi. Onlar sadece ibadet yeri degil, belki de medrese, ilim ve cemiyet hayatınıñ ocağı sıfatında hizmet ete edi.
Rus idaresi devrinde bir qısım camiler yıqılıp yerinen silindi, digerleri ise ambar, ahır yahut başqa dünyeviy binalarğa çevrildi. Bu hâl, Qırım Tatar halkınıñ diniy kimligine ve tarihiy hafızasına ağır bir darbe oldı.
Bugün Qırım Tatarları içün bu camilerniñ yoq edilişi sadece tarihiy bir fakt degil, belki de milliy facianıñ bir parçasıdır. Her yoq etilgen cami bir cemaatniñ dağılışı, bir sesniñ susması, bir duanıñ yarım qalması demektir.
Qırım’da yoq etilgen bu bin dört yüz cami, sadece taş ve duvardan ibaret degildi olar bir milletniñ kalbi edi.
Bundan seksen yılı aşkın bir zaman evel, o meş’um 18 Mayıs gicesinde, Qırım Tatar halqınıñ sadece canı ve vatanı degil; ruhu, imânı ve asırlıq medeniyeti de merhametsizce sökülip atıldı. Stalin zaliminiñ emriyle bir qaranlıq sabahta açılan sürgünlik yarası, halqımıznıñ göñlünde ebediyen eyüleşmeyecek bir dert, bitmez tükenmez bir qanlı sızı olaraq qaldı.
O feci künlerde vatanı qorumaq içün cebede qan töken aslanlarımızdan habersiz; qarılar, masum balalar ve aq saqallı dedelerimiz sığır vagonlarına istif etilip meçhulge doğru sürüldi. Lâkin qara niyetli caniler sadece canımıznı almaqnen qalmadılar; İslâm’nıñ ve Türklükniñ bu nurlı yarımadadaki mübarek izlerini de silmek istediler.
Yıqılğan Minareler, Yoq Etilgen İbadethaneler
Tarihî vesiqalar ve can yandıran acı hatıralar ispat ete ki; o qara sürgünlikten evel ve onıñ qara ardında, ecdâdımıznıñ Qırım toprağına nakış kibik işlediği biñ dört yüzden ziyâde cami-i şerif, mescit, medrese ve türbe-i mübareke yerle yeksan etildi.
Yalıboyu’nıñ ve canib-i şimalniñ semâya uzanğan o zarif minareleri birer birer devirildi.
Ezan-ı Muhammedîniñ yanqılandığı o mukaddes divârlar taş ocağına, ambarlarğa veyâ rezil eglence yerlerine çevirildi.
Mihrablar yıqıldı, minberler paralanıp ateşe berildi.
Qur’an-ı Kerimler ve asırlıq el yazması kitaplar meydanlarda yaqıldı, kütüphanelerimiz târümâr etildi.
Qara deñizniñ hırçın dalgaları Qırım’nıñ yalılarını döğerken, o sabahtan berli camilerimizden yükselmeyen ezan sesleriniñ hesretini çeker. Yalıboyu’nıñ incisi olan qasabalarda ve köylerde, mescitlerinniñ taşları bile sürgün etilgen öz sahitleriniñ ardında matem tuttı. İslâm nûrunı yarımadadan tamamiyle qoparıp atmaq içün qullanılan bu tahrîbât, insanlıq tarihiniñ körip köreceği eñ büyük medeniyet fâciasıdır.
Bizler bugün, sürgün yollarında şehit tüşken yüz biñlerce qardaşımıznı rahmetnen añarken; vatanımız Qırım’da sessizliğe bürünen o biñ dört yüz caminiñ de manevî huzurında boyun egemiz. Canımız çıqsa da, vatanımızdan ve imânımızdan vazgeçmeycekmiz!
Ruhları şâd, mekanları cennet-i a’lâ olsun.
