QIRIM TATAR HALQ MEDENİYETİNİÑ YAŞAĞAN MİRASI: “ÇOBAN OYUNI”
QIRIM TATAR HALQ MEDENİYETİNİÑ YAŞAĞAN MİRASI: “ÇOBAN OYUNI”
Qırım Tatar halq oyunları arasında ayırı bir yer tutqan “Çoban oyunu”, asırlardan berli devam etken medeniy hafızanıñ saanedeki eñ zarif akslerinden biridir.
Ayatı ve Tamırı
“Çoban oyunu”, Qırım çöllerinde yaşağan halqnıñ kündelik ayatından doğğan, hususan çobanlıq medeniyetiniñ estetik bir ifadesi olaraq şekillengen. Tabiatnen iç-içe yaşağan Qırım Tatarlarınıñ duygu dünyasını akis ettirgen bu oyun, vaqıt keçtikçe halq şeñlikleriniñ, tuylarnıñ ve medeniy tedbirlerniñ vazgeçilmez bir parçası olıp qaldı.
Badiiy Qurulışı ve İcrası
Lirik ve romantik bir añlatımğa saip olğan “Çoban oyunu”, aynı zamanda cesürlik ve coşqunlıq unsurlarını da özünde barındıra. Oyuncılarnıñ zarif el ve qol areketleri, ritmik adımlarnen birleşerek tabiat, sevgi ve azatlıq mevzularını saanege taşıy. Erkek figürlerinde küç ve çeviklik ögge çıqqanda, qadın figürlerinde incelik ve zarafet diqqat çeke. Bu cietiyle oyun, Qırım Tatar estetik añlayışınıñ dengeli bir timsalidir.
Qırım Tatar Halqına Qatqıları
“Çoban oyunu”, tek bir raqs degil; aynı zamanda Qırım Tatar kimliginiñ, tarihiniñ ve içtimaiy degerleriniñ taşıyıcısıdır. Sürgünlik ve diaspora devirlerinde bile unutılmağan bu oyun, medeniy devamlılıqnıñ temin etilmesinde müim bir rol oynadı. Genç nesillerge aşılanaraq milliy añnıñ qorunmasına hızmet etti ve toplumsal birlikni quvetlendirdi.
Qırım Tatar folklorınıñ emiyetli bir qısmı olğan “Çoban oyunu”, Türk dünyasınıñ diger halq oyunlarınen oşaşlıqlar kösterip, orta qadimiy tamırlarnı köz ögüne sere. Anadolu, Qafqasya ve Orta Asiyadaki çoban mevzulı oyunlarnen qurğan bağı, Türk medeniyet coğrafiyasındaki birlik ve süreklilikniñ canlı bir örneğidir.
Eser Hususiyeti ve Bugünki Yeri
Bugün “Çoban oyunu”, folklor ansamblleri tarafından icra etilmege devam ete; milliy ve halqara festivallerde Qırım Tatar medeniyetini temsil ete. “Qırımnıñ Sesi” kibi medeniy neşirler vastasınen tanıtılması, bu mirasniñ daa keniş kitlelerge yetişmesine imkân bere.
“Çoban oyunu”, Qırım Tatar halqınıñ ruhunı, zerafetini ve direncini saanege taşığan küçlü bir medeniy remizdir. Keçmişten bugünge yetişken bu oyun, tek bir folklor unsuru degil, aynı zamanda bir kimlik ve barlıq ifadesidir.
“Qırım” ansambliniñ icrasında bu oyun, ananeviy Kırım Tatar medeniyetiniñ eñ parlaq numünelerinden biri olaraq kösterile Çoban oyunı, tek bir raqs degil, aynı zamanda küzeldik, şeñlik ve xalqımıznıñ tirekligini remz etken bir sanattır
“Qırım” ansambliniñ talqininde bu oyun:
Zerafet ve Küç: Çobannıñ dağlardaki qatıl ve cesür ayatını lirik bir tarzda aks ettire
Teatral Üslüp: Oyun esnasında çobanlarnıñ bir-birinen şakalaşuvı, yarışuvı ve quvançı canlı bir sürette taqdim etile
Muzıka ve Temp: Yavaş ve lirik bir kirisnen başlap, oyun kene-kene tezleşe ve coşqun bir aqibetnen bite Bu oyun, seyirciye Kırım dağlarınıñ ava-reñgini ve çobanlarmıznıñ şeñ ruhunı duymağa imkân bere
