Kırım Hanlığı’nıñ İlk Paytahtı: Kırq Yer – Qayalar Üstünde Doğan Bir Devlet
Kırım Hanlığı’nıñ İlk Başkenti: Kırq Yer – Çufut Qale
Hacı I. Giray Han zamanında Kırım Hanlığı’nıñ ilk idarî merkezlerinden biri olğan Kırq Yer (Çufut Qale), Kırım Tatar halkınıñ devletçilik tarihiniñ en mühim sembollerinden biri olaraq kabul edilir.
Kırım Hanlığı’nıñ İlk Başkenti: Kırq Yer (Çufut Qale)
Kırq Yer, bugünkü adıyla Çufut Qale, Kırım Hanlığı tarihiniñ en mühim merkezlerinden biri olaraq bilinmektedir. Bahçesaray yanında yüksek qayalar üstünde qurulğan bu qala, Orta asırlarda hem siyasî, hem askerî, hem de kültürel bir merkez olğan. Tarihçilerge köre, Hacı I. Giray Han Kırım Hanlığı’nı qurdığı devirde (1441) ilk idarî merkezlerden biri olaraq Kırq Yer qullanılğan.
Qala tabii qorğanlı bir yerde qurulğanı içün düşman hücumlarına qarşı pek sağlam bir müdafaa noktası olğan. Yüksek qayalar, dar keçitler ve qalın divarlar sayesinde Kırq Yer uzun yıllar boyunca Kırım Hanlığı’nıñ emniyetli qalelerinden biri sayılğan.
Zaman keçtikçe hanlıq idarî merkezi Bahçesaray’a taşınsa da, Kırq Yer Kırım tarihiniñ en mühim yadigârlarından biri olaraq qalmıştır.
Kırım Tatar Halkına Katkıları
Devletçilik Geleneğiniñ Doğuşu
Kırq Yer, Kırım Hanlığı’nıñ ilk idarî merkezlerinden biri olaraq Kırım Tatarlarınıñ devlet teşkilatınıñ şekillenmesinde büyük rol oynamıştır.
Kültürel ve Medenî Merkez
Qalada camiler, mektepler ve yaşayış yerleri bulunğan. Bu sebepten dolayı Kırım Tatar kültürü ve İslam medeniyeti burada inkişaf etken.
Tarihî Hafıza ve Kimlik
Bugün Kırq Yer, Kırım Tatar halkı içün atalarınıñ devlet qurğanını hatırlatqan mukaddes bir tarih mekânı olaraq kabul edilir.
Türk Dünyasına Etkileri
Altın Orda Mirasınıñ Devamı
Kırım Hanlığı Altın Orda devlet geleneğini devam ettirgen. Kırq Yer bu mirasnıñ yaşatıldığı ilk merkezlerden biri olğan.
Osmanlı ile Stratejik İttifaq
Kırım Hanlığı Osmanlı Devleti ile müttefiq olaraq Karadeniz bölgesinde Türk ve İslam dünyasınıñ güç dengesini qorumağa yardım etken.
Türk Dünyasında Siyasi Etki
Kırım Hanlığı yüzyıllar boyunca Doğu Avrupa, Kafkasya ve Karadeniz havzasında Türk siyasi varlığınıñ mühim temsilcilerinden biri olğan.
Kırım Hanlığı’nıñ İlk Paytahtı: Kırq Yer – Qayalar Üstünde Doğan Bir Devlet
Hacı I. Giray Han zamanında Kırım Hanlığı’nıñ ilk idarî merkezlerinden biri olğan Kırq Yer (Çufut Qale), Kırım Tatar halkınıñ devletçilik tarihiniñ en mühim sembollerinden biri olaraq kabul edilir.
Qırım Hanlığınıñ İlk Paytahtı: Qırq Yer
Qırq Yer, Qırım Hanlığınıñ temel taşıdır. Hacı Geray Han, Altın Ordu’dan ayrılıp mustaqil devletini qurğanda, özüne merkez olaraq bu sarp ve keçilmez qalanı saylağan.
Strategik Mevki: Qala, deñiz seviyesinden yüksekte, tabiıy qayalarnıñ tepesinde yerleşkeni içün düşmanlarğa qarşı mükemmel bir müdafaa noqtası edi.
İdariy Merkez: 15-inci asır boyunca hanlar mında oturğan, mında elçiler qabul etilgen ve hanlıqnıñ ilk paraları (aqçeleri) mındaki darphanede basılğan.
Miras: Hanlıq paytahtı Bağçasarayğa köçken soñ bile, Qırq Yer öz emiyetini coymağan; qala uzaq yıllar boyunca devletniñ eñ emiyetli apishanesi ve hazine dairesi olaraq qullanılğan.
Efsaneviy Bir Abide: Canike Hanım Dürbesi
Qalanıñ eñ yüksek ve eñ güzel yerinde yerleşken, bugünge qadar eñ yahşı saqlanğan yapı Canike Hanım dürbesidir (1437).
Canike Hanım Kimdir Altın Ordu hanı Toqtamış Han’nıñ qızı ve Qırq Yer beyliginiñ emiyetli bir simasıdır. O, aqıllı, cesür ve siyasetten añlağan bir hanım edi.
Mimarisi: Dürbe, Selçuqlı mimari üslübine beñzegen sekiz köşeli bir yapı olup, kireş tışından ince işlemeler ile süslengendir. Giriş qapısındaki “Bu mezer meşur han Toqtamış Han’nıñ qızı Canike Hanımnıñdır” degen yazı bugün de oqula bile.
Hüzünli Efsane: Halq arasında aytılğan bir efsanege köre, Canike Hanım qalanı qorçalağan vaqıtta susuz qalğan askerlerge suv ketirmek içün gizli yollardan keçerken şehit düşken. Onıñ fedakârlığına binaen han babası bu muhteşem dürbeni inşa ettirgen.
Qırq Yer ve Canike Hanım, Qırım Tatar tarihınıñ em quvvetini em de asaletini köstergen eñ müim timsallerdir.
