Həcər Atakişiyevanın qələmindən Zaur Ustac
Həcər Atakişiyevanın qələmindən Zaur Ustac yaradıcılığında folklor motivləri və ənənənin rolu təhlil olunur. Ədəbiyyatşünas-tənqidçi müəllif, şairin əsərlərindəki xalq yaradıcılığı elementlərini işıqlandırır. Bu yazı sənətkarın zəngin irsinə yeni baxış təqdim edir.
Həcər Atakişiyeva
“Yazarlar” jurnalının redaktoru və Yaradıcılıq Komissiyasının sədri, ədəbiyyatşünas- tənqidçi
Zaur Ustac yaradıcılığında folklor motivləri və ənənə
Məqalədə yaradıcılığında folklor motivləri və milli ənənələrin bədii ifadə
xüsusiyyətləri araşdırılır. Müəllifin poeziyasında xalq yaradıcılığından gələn obrazlar,
atalar sözləri, deyimlər, milli-mənəvi dəyərlər və folklor elementlərinin poetik
funksiyası təhlil edilir. Tədqiqat göstərir ki, Zaur Ustac folklor irsindən yalnız mövzu
mənbəyi kimi deyil, həm də bədii-estetik düşüncə tərzinin əsas komponenti kimi
istifadə edir.
Azərbaycan ədəbiyyatı zəngin folklor ənənələri üzərində formalaşmışdır. Şifahi
xalq ədəbiyyatının müxtəlif janrları yazılı ədəbiyyatın inkişafına güclü təsir
göstərmiş, müasir şair və yazıçıların yaradıcılığında da bu təsir davam etmişdir. Zaur
Ustacın yaradıcılığı da milli-mədəni köklərə bağlılığı ilə seçilir. Onun şeirlərində xalq
ruhu, milli adət-ənənələr, folklor düşüncəsi və mənəvi dəyərlər bədii şəkildə ifadə
olunur. Azərbaycan xalqının zəngin mənəvi irsi əsrlər boyu formalaşaraq milli
kimliyin, estetik düşüncənin və ədəbi ənənələrin əsas qaynaqlarından birinə
çevrilmişdir. Bu irsin ən mühüm tərkib hissəsini təşkil edən şifahi xalq ədəbiyyatı
xalqın dünyagörüşünü, həyat fəlsəfəsini, tarixi yaddaşını, adət-ənənələrini və mənəvi
dəyərlərini özündə yaşatmışdır. Nağıllar, dastanlar, bayatılar, laylalar, əfsanələr,
rəvayətlər, atalar sözləri, məsəllər, tapmacalar və müxtəlif mərasim nəğmələri yalnız
folklor nümunələri deyil, həm də xalqın minillik təcrübəsinin, düşüncə tərzinin və
estetik idealının bədii ifadəsidir. Məhz buna görə də Azərbaycan yazılı ədəbiyyatının
inkişaf mərhələlərində folklor hər zaman əsas ilham mənbələrindən biri olmuş,
klassik və müasir sənətkarların yaradıcılığında müxtəlif formalarda öz əksini
tapmışdır. Azərbaycan ədəbiyyatının inkişaf tarixinə nəzər saldıqda aydın olur ki,
folklor və yazılı ədəbiyyat daim qarşılıqlı əlaqədə olmuşdur. Şifahi xalq
yaradıcılığının poetik sistemi, obrazlar aləmi, bədii dili və ideya istiqamətləri yazılı
ədəbiyyatın formalaşmasına mühüm təsir göstərmiş, yazıçılar və şairlər bu zəngin
xəzinədən yararlanaraq yeni bədii nümunələr yaratmışlar. Bu proses müxtəlif
dövrlərdə fərqli şəkildə təzahür etsə də, onun əsas mahiyyəti dəyişməmişdir. Ədiblər
folkloru sadəcə təkrarlamamış, onu dövrün ictimai, siyasi və mənəvi reallıqları
fonunda yenidən mənalandırmış, xalq yaradıcılığının estetik imkanlarını müasir ədəbi
düşüncə ilə uzlaşdırmışlar. Müasir Azərbaycan ədəbiyyatında da folklor ənənələrinin
davam etdirilməsi mühüm yaradıcılıq istiqamətlərindən biridir. Qloballaşma
proseslərinin sürətləndiyi, milli-mədəni dəyərlərin müxtəlif təsirlərlə üzləşdiyi bir
dövrdə folklora müraciət milli özünüdərkin, tarixi yaddaşın və mənəvi irsin
qorunmasının mühüm vasitələrindən biri kimi çıxış edir. Müasir şairlər xalq
yaradıcılığının poetik xüsusiyyətlərini yeni bədii-estetik prinsiplərlə sintez edərək
həm milli ənənələri yaşadır, həm də onları müasir oxucunun düşüncə tərzinə uyğun
şəkildə təqdim edirlər. Belə yaradıcılıq nümunələri milli ədəbiyyatın inkişafına yeni
nəfəs gətirməklə yanaşı, folklorun müasir dövrdə də aktuallığını qoruyub saxladığını
təsdiqləyir. Folklorun yazılı ədəbiyyata təsiri yalnız janr və forma xüsusiyyətləri ilə
məhdudlaşmır. Bu təsir ilk növbədə xalqın mənəvi dünyasının, etik normalarının,
milli xarakterinin, dünyagörüşünün və estetik idealının bədii şəkildə ifadəsində özünü
göstərir. Xalq yaradıcılığı əsasında formalaşan bədii obrazlar, simvollar, metaforalar,
poetik paralelizmlər, təkrarlar, hikmətli ifadələr və digər sənətkarlıq vasitələri müasir
ədəbiyyatda yeni məna çalarları qazanaraq müəllif fərdiliyinin ifadəsinə çevrilir. Bu
baxımdan folklor təkcə keçmişin yadigarı deyil, həm də müasir bədii təfəkkürün
inkişafını təmin edən canlı estetik sistemdir. Son illərdə Azərbaycan ədəbiyyatında
milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasına xidmət edən sənətkarlar arasında Zaur Ustacın
yaradıcılığı diqqəti cəlb edir. Onun poeziyasında və uşaq ədəbiyyatında folklor
elementləri müxtəlif formalarda özünü göstərir. Müəllif xalq dilinin təbiiliyindən,
bayatı və ustadnamə ənənələrindən, atalar sözlərinin hikmətindən, layla və uşaq
folklorunun ritmik xüsusiyyətlərindən yaradıcı şəkildə istifadə edir. Bu xüsusiyyətlər
onun əsərlərinin həm milli ruhunu gücləndirir, həm də oxucu ilə səmimi ünsiyyət
yaratmasına imkan verir. Zaur Ustac yaradıcılığında folklor motivlərinin işlənməsi
təsadüfi xarakter daşımır. Müəllif xalq yaradıcılığının zəngin poetik imkanlarını
mənimsəyərək onları müasir bədii düşüncə ilə sintez edir. Onun əsərlərində folklor
motivləri yalnız keçmişi xatırlatmaq məqsədi daşımır; əksinə, bu motivlər vasitəsilə
müasir insanın mənəvi dünyası, vətən sevgisi, ailə dəyərləri, milli kimlik, ana dilinə
bağlılıq və gələcək nəsillərin milli ruhda tərbiyəsi kimi aktual məsələlər bədii həllini
tapır. Bu baxımdan müəllifin yaradıcılığı folklor ənənələrinin müasir dövrdə yeni
estetik məzmun qazanmasının uğurlu nümunələrindən biri hesab oluna bilər. Zaur
Ustacın müxtəlif janrlarda qələmə aldığı əsərlər göstərir ki, folklor onun poetik
təfəkkürünün əsas dayaqlarından biridir. Xüsusilə “Bayatılar”, “Ustadnamə”,
“Gülünün şeirləri” və “Gülüzənin şeirləri” kimi əsərlərində xalq poeziyasının forma
və məzmun xüsusiyyətləri yaradıcı şəkildə inkişaf etdirilmişdir. Bu əsərlərdə folklor
janrlarının poetik sistemi, xalq danışıq dilinin ahəngi, milli-mənəvi dəyərlərin bədii
ifadəsi və tərbiyəvi ideyaların təqdimatı müəllif üslubunun ayrılmaz hissəsinə
çevrilmişdir. Zaur Ustac yaradıcılığı folklor ənənələrinin müasir ədəbi prosesdə
yaşadılması və inkişaf etdirilməsi kontekstində kompleks şəkildə dəyərləndirilir,
onun əsərlərində folklor motivlərinin yalnız forma deyil, həm də ideya, məzmun, dil
və üslub səviyyəsində funksional mahiyyəti sistemli şəkildə təhlil edilir. Zaur Ustacın
poetik dünyasında xalq ədəbiyyatından gələn motivlər mühüm yer tutur. Bayatıların
hikmətli ruhu, atalar sözlərinin müdrikliyi, xalq nəğmələrinin ahəngi və nağılların
tərbiyəvi məzmunu müəllifin əsərlərində müxtəlif formalarda özünü göstərir. Bu
elementlər əsərlərin ideya-bədii dəyərini artırmaqla yanaşı, oxucuda milli yaddaş
hissini gücləndirir. Şair folklor motivlərindən istifadə edərkən onları müasir dövrün
sosial-mənəvi problemləri ilə əlaqələndirir. Bu xüsusiyyət onun yaradıcılığına həm
ənənəvilik, həm də müasirlik qazandırır. Zaur Ustacın şeirlərində Novruz bayramı,
ailə dəyərləri, böyüyə hörmət, Vətən sevgisi, ana dilinə bağlılıq kimi milli-mənəvi
ənənələr mühüm yer tutur. Müəllif bu dəyərləri sadəcə təsvir etmir, onları gələcək
nəsillərə çatdırılması vacib olan mənəvi irs kimi təqdim edir. Əsərlərdə xalqın həyat
tərzi, adətləri və mənəvi dünyası poetik obrazlarla canlandırılır. Bu xüsusiyyət
müəllifin milli kimliyə bağlılığını və folklor irsinə hörmətini göstərir. Bayatılar kitabı
Zaur Ustac yaradıcılığında folklor ənənəsinin ən parlaq nümunəsidir. Müəllif
Azərbaycan xalq poeziyasının ən qədim janrlarından olan bayatı formasını müasir
düşüncə ilə birləşdirir. Kitabın əsas xüsusiyyəti klassik dördmisralı quruluşun
qorunması və xalq hikmətinin müasir həyat hadisələri ilə əlaqələndirilməsidir. Folklor
xüsusiyyətləri: bayatı janrının forma və ahənginin qorunması, xalq dilinə xas sadə və
lakonik ifadə, atalar sözləri və məsəllərin poetik transformasiyası, xalq fəlsəfəsinin və
həyat təcrübəsinin bədii ifadəsi. Bədii xüsusiyyətlər: simvolik obrazlardan istifadə,
təbiət obrazlarının insan taleyi ilə paralelliyi, hikmət və nəsihət ruhunun üstünlüyü.
Bu kitab göstərir ki, müəllif folkloru sadəcə təqlid etmir, onu müasir poetik
düşüncəyə uyğun şəkildə yenidən işləyir. “Ustadnamə” klassik Azərbaycan aşıq
poeziyasında mövcud olan ustadnamə ənənəsinin müasir davamı hesab edilə bilər.
Kitabın əsas ideyası insanın mənəvi kamilliyi, düzgün həyat yolu və əxlaqi
dəyərlərdir. Folklor motivləri: ustad–şagird münasibətinin poetik təqdimatı, nəsihət
xarakterli ifadələr, xalq hikmətinə əsaslanan fikirlər, didaktik üslub. Əsərdə klassik
aşıq yaradıcılığının təsiri aydın hiss olunur. Şair xalq müdrikliyini müasir insanın
mənəvi problemləri ilə əlaqələndirərək yeni poetik məzmun yaradır. “Gülünün
şeirləri” bu kitab məktəbəqədər yaşlı uşaqlar üçün hazırlanmış şeirlər toplusudur və
tədris vəsaiti kimi də istifadə edilmişdir. Folklor elementləri: layla motivləri,
sanamalar, tapmaca üslubu, uşaq folklorunun ritmik xüsusiyyətləri, xalq danışıq
dilinin sadəliyi. Bədii xüsusiyyətlər: təkrarların geniş işlənməsi, ritm və ahəngin
üstünlüyü, obrazların sadə və yaddaqalan olması. Kitabın əsas məqsədi uşaqlarda ana
dilinə sevgi, milli-mənəvi dəyərlərə bağlılıq və estetik zövq formalaşdırmaqdır.
“Gülüzənin şeirləri” bu toplu müəllifin məktəbəhazırlıq və erkən yaşlı uşaqlar üçün
yazdığı şeirləri bir araya gətirir. Şeirlərdə hərflər, rəqəmlər, aylar, fəsillər və təbiət
hadisələri uşaqların qavrayacağı sadə dillə təqdim olunur. Folklor motivləri: sayaçı
sözlərinin ritmi, layla və nəğmə intonasiyası, təbiətin antropomorflaşdırılması
(canlandırılması), oyun və uşaq folklorunun elementləri. Bədii xüsusiyyətlər: sadə
qafiyə sistemi, musiqililik, təkrarlar, dialoq və müraciət formalarından istifadə. Bu
xüsusiyyətlər uşaqların şeirləri asan yadda saxlamasına və ana dilini təbii şəkildə
mənimsəməsinə kömək edir. Bu əsərlərin müqayisəli təhlili göstərir ki, Zaur Ustac
folklor irsindən müxtəlif istiqamətlərdə yararlanır. “Bayatılar” kitabında xalq
poeziyasının klassik janrı müasir məzmunla zənginləşdirilir. “Ustadnamə”də aşıq
ədəbiyyatının nəsihət və hikmət ənənəsi davam etdirilir. “Gülünün şeirləri” və
“Gülüzənin şeirləri”ndə uşaq folklorunun ritmi, sadəliyi və tərbiyəvi funksiyası
müasir pedaqoji məqsədlərlə uzlaşdırılır. Zaur Ustacın folklora münasibəti yalnız
ənənəni qorumaqla məhdudlaşmır; o, folklorun janr, dil və poetik xüsusiyyətlərini
müasir Azərbaycan ədəbiyyatının estetik tələblərinə uyğun şəkildə yenidən işləyərək
milli-mədəni yaddaşın yaşadılmasına xidmət edən orijinal bədii nümunələr yaradır.
Müasir Azərbaycan poeziyasında folklora müraciət təkcə keçmişə bağlılıq deyil, həm
də milli düşüncə tərzinin qorunması vasitəsidir. Zaur Ustacın yaradıcılığında folklor
motivləri bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şair xalq yaradıcılığından
götürdüyü elementləri olduğu kimi təkrarlamır, onları müasir dövrün ictimai və
mənəvi problemləri fonunda yenidən mənalandırır. Onun əsərlərində folklor bədii
düşüncənin mənbəyi, milli kimliyin ifadə vasitəsi və poetik üslubun formalaşdırıcı
amili kimi çıxış edir. “Bayatılar” kitabı müəllifin xalq poeziyasına yaradıcı
münasibətini nümayiş etdirən əsərlərindən biridir. Burada klassik bayatı janrının əsas
xüsusiyyətləri – lakonik ifadə, dərin məna yükü və yüksək emosional təsir qorunur.
Lakin müəllif bu forma daxilində yalnız ənənəvi mövzularla kifayətlənmir, müasir
insanın düşüncələrini, vətən sevgisini, zamanın yaratdığı mənəvi dəyişiklikləri də
poetik şəkildə ifadə edir. Kitabda diqqəti cəlb edən əsas cəhətlərdən biri xalq dilinin
təbiiliyidir. Şair mürəkkəb bədii konstruksiyalara deyil, sadə və anlaşıqlı ifadələrə
üstünlük verir. Bu sadəlik folklor poetikasının mühüm xüsusiyyətlərindən biri
olmaqla yanaşı, oxucu ilə səmimi ünsiyyət yaradır. Bayatılarda tez-tez rast gəlinən
təbiət obrazları da folklor düşüncəsinin davamı kimi çıxış edir. Dağ, çay, bulaq,
torpaq və yel kimi obrazlar yalnız təbiət elementi deyil, həm də milli yaddaşın və
insan taleyinin simvoludur. “Ustadnamə”də müəllif klassik ustadnamə ənənəsinə
söykənərək həyat fəlsəfəsini poetik dillə təqdim edir. Əsərin ideya yükü insanın
mənəvi kamilliyi, zəhmətə münasibəti, dürüstlük, vicdan və vətənə sədaqət kimi
dəyərlər üzərində qurulmuşdur. Burada folklor yalnız forma elementi deyil, düşüncə
tərzidir. Şairin istifadə etdiyi hikmətli fikirlər, nəsihət xarakterli ifadələr və
ümumiləşdirilmiş nəticələr xalqın yüzillər boyu formalaşmış həyat təcrübəsinə
əsaslanır. Əsərdə diqqət çəkən digər xüsusiyyət dialoq xarakterli müraciətlərdir. Bu
üslub aşıq poeziyasının və ustadnamələrin əsas poetik xüsusiyyətlərindən biri hesab
olunur və oxucu ilə canlı ünsiyyət hissi yaradır. Zaur Ustacın uşaq şeirlərində folklor
motivləri daha təbii şəkildə özünü göstərir. Müəllif uşaqların yaş xüsusiyyətlərini
nəzərə alaraq ritmik quruluşa, ahəngə və təkrarlara geniş yer verir. Bu xüsusiyyətlər
xalq laylalarını, sanamaları və uşaq oyun nəğmələrini xatırladır. Şeirlərdə təbiət
hadisələrinin canlandırılması, heyvanların danışdırılması, əşyaların insan
xüsusiyyətləri qazanması folklor poetikasının klassik üsullarındandır. Bu üsullar
uşağın təxəyyülünü inkişaf etdirməklə yanaşı, onun bədii düşüncəsini də
formalaşdırır. Müəllif uşaqlara birbaşa öyüd vermək əvəzinə, obrazların davranışı
vasitəsilə tərbiyəvi nəticə çıxarmağa üstünlük verir. Bu yanaşma Azərbaycan
nağıllarının və xalq hekayələrinin əsas xüsusiyyətlərindən biridir. Folklor ənənəsinin
Zaur Ustac yaradıcılığında ən qabarıq əlamətlərindən biri dilin sadəliyidir. Müəllif
xalq danışıq dilinin imkanlarından məharətlə istifadə edir. Mətnlərdə axıcılıq, təbiilik
və səmimilik üstünlük təşkil edir. Poetik dilin formalaşmasında aşağıdakı
xüsusiyyətlər diqqəti cəlb edir: təkrarların ritm yaratması, xalq deyimlərinə yaxın
ifadələr, müraciət və nida cümlələrinin çoxluğu, təbiət obrazlarının simvolik
funksiyası, milli məişət elementlərinin poetikləşdirilməsi. Bu xüsusiyyətlər müəllifin
fərdi üslubunu xalq poetikası ilə əlaqələndirən əsas cəhətlərdir. Zaur Ustac folklor
motivlərindən estetik bəzək kimi deyil, ideyanın ifadə vasitəsi kimi istifadə edir.
Onun əsərlərində folklor milli yaddaşın qorunmasına, vətən sevgisinin aşılanmasına,
ailə dəyərlərinin təbliğinə və gənc nəslin milli ruhda tərbiyəsinə xidmət edir. Müəllif
keçmişlə bu gün arasında mənəvi körpü yaradır. Oxucu folklor motivləri vasitəsilə
həm qədim milli dəyərlərlə tanış olur, həm də onların müasir cəmiyyət üçün
əhəmiyyətini dərk edir. Zaur Ustac yaradıcılığında folklor motivləri təsadüfi element
deyil, müəllif poetikasının əsas istiqamətlərindən biridir. O, xalq ədəbiyyatının janr,
dil və obraz sistemini yaradıcı şəkildə mənimsəyərək fərdi bədii üslub
formalaşdırmışdır. Folklor ənənələrinin müasir poetik düşüncə ilə sintezi müəllifin
yaradıcılığını həm milli, həm də estetik baxımdan dəyərli edir. Bu baxımdan Zaur
Ustacın əsərləri Azərbaycan folklorunun müasir ədəbiyyatda yaşadılması və yeni
bədii məzmun qazanmasının uğurlu nümunələrindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
Xüsusilə uşaqlar üçün yazılmış əsərlərində folklor motivləri tərbiyəvi məqsədə
xidmət edir. Xeyirlə şərin mübarizəsi, dürüstlük, zəhmətsevərlik, vətənpərvərlik və
böyüklərə hörmət kimi dəyərlər xalq yaradıcılığından gələn motivlər vasitəsilə
təqdim edilir. Bu isə müəllifin uşaq ədəbiyyatında milli tərbiyə konsepsiyasına sadiq
qaldığını göstərir. Aparılmış tədqiqat göstərir ki, Zaur Ustacın yaradıcılığı müasir
Azərbaycan ədəbiyyatında folklor ənənələrinin yaşadılması və inkişaf etdirilməsi
baxımından diqqətəlayiq nümunələrdən biridir. Müəllif xalq yaradıcılığının zəngin
poetik irsini müasir bədii-estetik düşüncə ilə üzvi şəkildə əlaqələndirərək
özünəməxsus yaradıcılıq üslubu formalaşdırmışdır. Onun əsərlərində folklor
motivləri yalnız milli kolorit yaratmaq məqsədi daşımır, eyni zamanda müəllifin
ideya-estetik konsepsiyasının əsas komponentlərindən biri kimi çıxış edir. Bu
xüsusiyyət Zaur Ustacın yaradıcılığını müasir Azərbaycan poeziyasında fərqləndirən
mühüm cəhətlərdəndir. Araşdırma zamanı təhlil edilən “Bayatılar”, “Ustadnamə”,
“Gülünün şeirləri” və “Gülüzənin şeirləri” əsərləri göstərir ki, müəllif folklor irsindən
müxtəlif istiqamətlərdə və yaradıcı şəkildə istifadə etmişdir. “Bayatılar” kitabında
klassik bayatı janrının forma xüsusiyyətləri qorunmaqla yanaşı, müasir dövrün
ictimai-mənəvi problemləri də poetik şəkildə ifadə edilmişdir. Bu yanaşma ənənə ilə
müasirliyin uğurlu sintezini nümayiş etdirir. “Ustadnamə” əsərində xalq hikməti,
nəsihət ənənəsi və milli-mənəvi dəyərlər yeni poetik məzmun qazanmış, müəllif
folklorun didaktik imkanlarından ustalıqla yararlanmışdır. Uşaq auditoriyası üçün
yazılmış “Gülünün şeirləri” və “Gülüzənin şeirləri” topluları isə folklorun tərbiyəvi
və estetik funksiyasını ön plana çıxarır. Bu əsərlərdə layla, sayaçı sözləri, uşaq
oyunları, ritmik təkrarlar və sadə poetik quruluş kimi folklor elementləri uşaqların
yaş xüsusiyyətlərinə uyğunlaşdırılmışdır. Bunun nəticəsində həm bədii-estetik zövq
formalaşdırılır, həm də milli-mənəvi dəyərlərin erkən yaşlardan mənimsənilməsi üçün
əlverişli zəmin yaradılır. Zaur Ustac folklor motivlərini olduğu kimi təkrarlamır,
onları yeni bədii məna ilə zənginləşdirərək müasir oxucunun dünyagörüşünə uyğun
şəkildə təqdim edir. Bu baxımdan müəllifin yaradıcılığında folklor dinamik inkişaf
edən estetik sistem kimi çıxış edir. Xalq yaradıcılığına məxsus obrazlar, simvollar,
poetik paralelizmlər, hikmətli ifadələr, ritmik quruluş və milli dil xüsusiyyətləri
müəllifin fərdi poetikasında yeni funksiyalar qazanır və onun əsərlərinin ideya-
məzmun bütövlüyünü təmin edir.
Araşdırma zamanı müəyyən edilmişdir ki, müəllifin yaradıcılığında folklor
elementləri bir neçə mühüm funksiyanı yerinə yetirir. İlk növbədə, bu motivlər milli
kimliyin qorunmasına və xalqın tarixi yaddaşının yaşadılmasına xidmət edir. Digər
tərəfdən, folklor vasitəsilə vətənpərvərlik, humanizm, zəhmətsevərlik, ailə
dəyərlərinə sədaqət, ana dilinə məhəbbət və milli birlik kimi ideyalar oxucuya bədii
formada çatdırılır. Müəllif bu dəyərləri müasir həyat hadisələri ilə əlaqələndirərək
onların aktuallığını qoruyur və yeni məna çalarları ilə zənginləşdirir. Dil və üslub
baxımından aparılan təhlillər də göstərir ki, Zaur Ustac xalq danışıq dilinin zəngin
imkanlarından səmərəli istifadə edir. Sadə, axıcı və emosional ifadə tərzi, ritmik
ahəng, xalq deyimlərinə yaxın sintaktik quruluş və obrazlı təsvir vasitələri müəllifin
yaradıcılığında folklor poetikasının mühüm əlamətləridir. Bu xüsusiyyətlər onun
əsərlərinin geniş oxucu auditoriyası tərəfindən asan qavranılmasına və sevilməsinə
şərait yaradır. Müəllifin yaradıcılığının mühüm cəhətlərindən biri də folklorun yalnız
keçmişin mənəvi irsi kimi deyil, gələcəyə istiqamətlənmiş mədəni dəyər kimi təqdim
edilməsidir. O, xalq yaradıcılığının estetik prinsiplərini müasir dövrün bədii
tələblərinə uyğunlaşdıraraq milli-mənəvi dəyərlərin yeni nəsillərə ötürülməsinə
xidmət edən əsərlər meydana gətirmişdir. Bu xüsusiyyət onun yaradıcılığının təkcə
ədəbi deyil, həm də mədəni və tərbiyəvi əhəmiyyətini artırır. Zaur Ustacın
yaradıcılığı folklor və yazılı ədəbiyyat arasında möhkəm əlaqənin müasir dövrdə də
uğurla davam etdiyini təsdiq edir. Onun əsərlərində xalq ədəbiyyatının janr
xüsusiyyətləri, poetik dili, obrazlar sistemi və mənəvi dəyərləri yeni estetik keyfiyyət
qazanaraq müasir Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafına öz töhfəsini verir. Müəllif
milli ədəbi ənənələri qorumaqla yanaşı, onları yeni bədii düşüncə ilə zənginləşdirərək
folklorun yaşarlığını və aktuallığını nümayiş etdirir. Zaur Ustacın yaradıcılığı folklor
irsinin müasir Azərbaycan ədəbiyyatında yaradıcı şəkildə mənimsənilməsinin uğurlu
nümunələrindən biri kimi dəyərləndirilə bilər. Onun əsərləri göstərir ki, xalq
yaradıcılığı milli ədəbiyyatın tükənməz qaynağı olaraq bu gün də yeni ideyaların,
bədii axtarışların və estetik yeniliklərin formalaşmasına mühüm təsir göstərir. Bu
baxımdan Zaur Ustacın folklor motivləri əsasında qurulan poetik sistemi gələcək elmi
araşdırmalar üçün də aktual istiqamətlərdən biri hesab oluna bilər. Xüsusilə müəllifin
folklor poetikasının müqayisəli aspektdə, müasir uşaq ədəbiyyatı kontekstində və
milli-mənəvi dəyərlərin bədii ifadəsi baxımından öyrənilməsi Azərbaycan
ədəbiyyatşünaslığında yeni elmi nəticələrin əldə olunmasına imkan verə bilər. Zaur
Ustac yaradıcılığında folklor motivləri və milli ənənələr bədii düşüncənin əsas
istiqamətlərindən biridir. Müəllif folklor irsini müasir poetik təfəkkürlə sintez edərək
milli-mənəvi dəyərlərin yaşadılmasına xidmət edən əsərlər yaradır. Onun
poeziyasında folklor yalnız keçmişin yadigarı deyil, həm də bu günün və gələcəyin
mənəvi inkişafına xidmət edən canlı estetik sistem kimi çıxış edir. Bu baxımdan Zaur
Ustac yaradıcılığı müasir Azərbaycan ədəbiyyatında folklor ənənələrinin davam
etdirilməsi və inkişaf etdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Azerbaycan edebiyatı makaleleri
