Nəzakət Cavadovanın Qələmindən Süzülən Həqiqətlər
Yazar: Kirman Rustemli
Naxçıvan
Vətən Torpağının Şəhidlik Naxışları: Nəzakət Cavadovanın Qələmindən Süzülən Həqiqətlər
Nəzakət xanım Cavadovanın “Vətən Naminə” publisistik kitabı, uzaqlarda yaşasa da, qəlbi hər an doğma torpağı ilə döyünən bir ziyalının Vətən borcuna, şəhidlik zirvəsinə ucalan qəhrəmanlarımıza ucaltdığı söz abidəsidir. Müəllif bu əsərində Azərbaycanın müstəqilliyi və bütövlüyü uğrunda canından keçən altı fərqli taleyin, altı fərqli ailənin və bütöv bir xalqın ortaq dramını canlandırır.
Bu altı şəhid təkcə bir ailənin övladı deyil, hər biri bu torpağın bütövlüyünü qoruyan bürünc dirəklərdir. Nəzakət xanımın qələmindən süzülən, onların əbədi qəhrəmanlıq yolunu işıqlandıran publisistik yazıları onun şəhidlərimizə verdiyi vətəndaş mövüeyindən gəlir.
Hər bir şəhidin ömür yolu fərqli başlasa da, bitdiyi nöqtə eynidir — Vətən sərhədi, xalqın azadlıq andı. Nəzakət xanım Cavadovanın oxucuya təqdim etdiyi altı taleyi vərəqlədikcə, hər bir qəhrəmanın portretində müqəddəs bir amalı görürük.
1. Ruslan Abbasov: Gəncliyin və Cəsarətin Simvolu
Ruslanın hekayəsi gəncliyin ən çılğın, ən parlaq çağında Vətən çağırışına tərəddüdsüz səs verən bir igidin dastanıdır. O, həyatın bütün gözəlliklərini arxada qoyaraq, yalnız bir amala — torpaqlarımızın azadlığına kilidlənmişdi. Onun döyüş yolu qorxu bilməyən bir iradənin sübutu, şəhadəti isə gələcək nəsillərə qalan ən böyük vətənpərvərlik dərsliyidir.
2. Şaiq Kəlbiyev: Sədaqət və Vüqar Yolu
Şaiq adı kimi şux, qətiyyətli və mətin bir döyüşçü idi. Onun üçün Vətən sadəcə xəritədəki sərhədlər deyil, hər bir qarışı qorunmalı olan müqəddəs bir ocaq idi. Döyüş meydanında göstərdiyi rəşadət, silahdaşlarına verdiyi mənəvi güc Şaiqi sadəcə bir əsgər deyil, əfsanəvi bir qəhrəmana çevirdi. O, Vətən naminə hər şeyindən keçərək adını tarixə qanla yazdı.
3. Teymur Rəsulov: İnamın və Fədakarlığın Zirvəsi
Teymur sakit təbiəti, dərin zəkası və sarsılmaz inamı ilə seçilirdi. Lakin döyüş əmri gələndə o sakitliyin arxasından qasırğa tək bir qüvvə boy göstərdi. Teymurun addımladığı hər cığır, daxil olduğu hər bir döyüş onun torpağa olan sonsuz sevgisinin təzahürü idi. O, son nəfəsinə qədər mövqeyini tərk etməyərək fədakarlığın ən uca zirvəsinə ucaldı.
4. Tofiq Kərimov: Səngərdə Yazılan Şərəf Tarixi
Tofiq ömrünün ən gözəl illərini xalqının işıqlı gələcəyinə qurban verməkdən çəkinməyən bir fədai idi. Onun döyüşlərdə göstərdiyi qəhrəmanlıqlar həm ailəsi, həm də bütün Azərbaycan üçün qürur mənbəyidir. Tofiqin şəhidliyi, düşmən qarşısında əyilməyən Azərbaycan əsgərinin mənəvi yenilməzliyinin ən bariz nümunəsidir.
5. Kəmal Mirzəyev: Sönməz Ümid və Mərdlik
Kəmal həyata sevgi dolu gözlərlə baxan, lakin Vətənin darda olduğunu gördüyü an özünü sipər edən bir mərdlik mücəssəməsidir. Onun hər bir addımı, hər bir döyüş xatirəsi sönməz bir ümidin yadigarıdır. Kəmal öz qanı ilə bu torpağa azadlıq toxumu səpdi və bu gün o toxumlar bütöv bir ölkənin qələbə sevinci olaraq çiçək açır.
6. Tural Həsənov: Əbədiyyətə Qovuşan İşıq
Turalın gənc ömrü Vətən səmasında parlayan parlaq bir ulduz tək qısa, lakin olduqca işıqlı oldu. O, gəncliyinin baharında şəhidlik zirvəsini seçməklə ölümün özünə qalib gəldi. Turalın timsalında biz gənc nəslin Vətənə necə dərindən bağlı olduğunu, azadlığın qiymətini canı ilə ödəməyə hazır olduğunu bir daha dərk eddirdi.
Nəzakət xanım Cavadova “Vətən Naminə” əsəri ilə təkcə bu altı şəhidin bioqrafiyasını qələmə almayıb. O, uzaqlarda yaşamağına baxmayaraq, doğma yurdun ağrısını, şəhid analarının göz yaşını və qələbənin müqəddəsliyini qəlbində daşıyan bir publisist kimi bu dramı hər bir oxucunun ruhuna toxundura bilib. Bu kitab — unudulmazlığın, minnətdarlığın və Vətənə olan sonsuz sevginin sənədli sübutudur.
Ədəbiyyat hər dövrün ruhunu, millətin ağrısını və qəhrəmanlığını özündə yaşadan ən etibarlı yaddaş xəzinəsidir. Bu xəzinəyə öz səmimi, poetik və eyni zamanda dərindən sarsıdıcı nəsri ilə töhfə verən gənc yazıçılardan biri də Nəzakət Cavadovadır. Müəllifin qələmə aldığı sətirlər sadəcə bədii təsvir deyil, hər bir azərbaycanlının qəlbində silinməz izlər qoyan Vətən müharibəsinin, şəhidlik zirvəsinin və ana fədakarlığının canlı manifestidir
Nəzakət Cavadovanın yaradıcılığında ən diqqətçəkən məqamlardan biri onun bədii təfəkkürünün və metaforik dilinin zənginliyidir. Beş yaşlı körpə qızcığazın “Vətən torpağı necə yaranıb?” sualına yazıçının verdiyi cavab həm sadəliyi, həm də daşıdığı dərin fəlsəfi mənası ilə insanı sarsıdır.
Bu ifadə vətənpərvərliyin ən uca zirvəsidir. Torpağı sadəcə coğrafi ərazi olmaqdan çıxarıb, onu canını fəda edənlərin ruhunun bütövlüyü kimi təqdim etmək gənc yazıçının böyük bədii istedadının göstəricisidir.
Müəllif hər üç mətndə oxucunu şəhid məzarı önünə — “Əlimdə bir cüt qərənfil…” obrazı ilə aparır. Qərənfil Azərbaycan xalqının həm hüzn, həm də şərəf rəmzidir. Nəzakət Cabvadova şəhid anasının daxili dünyasını, onun çəkdiyi acını reallıqla uzlaşdıraraq qeyd edir:
“Şəhidlik ən uca zirvə olsa da, bilirəm… Heç bir ana övladını şəhid olmaq üçün dünyaya gətirmir.” Yazıçı bu səmimi etirafla ananın övlad acısının böyüklüyünü gizlətmir, lakin eyni zamanda bu acının vətən naminə necə müqəddəs bir qürura çevrildiyini vurğulayır.
Təzadlar dünyası: Müəllif şəhidin məzarı önündə öz gəncliyini onun yarımçıq qalmış ömrü ilə müqayisə edir. “Sən cismən var olsaydın, mən yox olmuş olardım” deyərək, bu gün aldığımız hər nəfəsin, sahib olduğumuz hər azadlığın şəhidlərin qanı bahasına qazanıldığını bizə xatırladır
Yazıçının tarixlə bu gün arasında qurduğu mənəvi körpü olduqca təsirlidir. 27 Sentyabr — Anım Gününün gətirdiyi tarixi məsuliyyəti hiss edən müəllif keçmişə, milli köklərimizə boylanır:
”Hardasan, Dədəm Qorqud?! Qopuzunu götür gəl, iki tonqal qala, Dədəm! Bu gün bütün Azərbaycanın şərəfi uğrunda qanını axıtdığı, qeyrətini qoruduğu gündür…”
Bu çağırış, igidlərin qəhrəmanlıq dastanını yazmaq üçün keçmişin müdrikliyinə sığınmaq və yeni dövrün qəhrəmanlarını qorqudşünaslıq fəlsəfəsi ilə vəsf etmək istəyidir. Səngərdə, şaxtada gözünü qırpmadan Vətən keşiyini çəkən oğulların ruhu bu sətirlərdə canlanır.
Gənc yazıçı Nəzakət Cabvadovanın təqdim olunan əsərləri milli ruhun oyanışına, tarixi yaddaşın qorunmasına xidmət edən dəyərli sənət nümunələridir. Onun səmimi, axıcı və milli hisslərlə yoğrulmuş dili oxucunu dərindən düşünməyə, Vətənin hər qarış torpağının qədrini bilməyə səsləyir. Gənc müəllifə bu şərəfli və vətənpərvər yaradıcılıq yolunda yeni-yeni uğurlar arzulayırıq!
“Vətən Naminə”: Tarixi Zəfərin və Sarsılmaz Birliyin Salnaməsi
Nəzakət xanım Cavadovanın həm Azərbaycan türkcəsində, həm də ingilis dilində oxuculara təqdim etdiyi “Vətən Naminə” kitabı Vətən müharibəsinin hərbi-siyasi əhəmiyyətini və xalqımızın rəşadətini dolğun şəkildə əks etdirir. Kitabda yer alan faktlar və xatirələr bu şanlı tarixin müxtəlif mühüm tərəflərinə işıq tutur:
1. Türkiyə-Azərbaycan Sarsılmaz Birliyi və Birgə Hərbi Təlimlər
Kitabda Türkiyənin ölkəmizdəki keçmiş hərbi attaşesi, briqada generalı Yücəl Karauzun bölgədəki proseslər və iki qardaş dövlətin birgə təlimləri barədə mühüm fikirləri yer alır. General qeyd edir ki:
Havada, quruda və suda ən yüksək səviyyədə keçirilən birgə təlimlər Azərbaycan ordusunun Türkiyə modelinə keçidinin praktiki təzahürüdür.
Bu təlimlər Ermənistanın təxribatlarına və bölgədə çirkin niyyətləri olan qüvvələrə qarşı sarsılmaz birliyin nümayişidir.
Tarixdə ilk dəfə olaraq qoşun növlərinin eyni vaxtda iştirakı ilə, xüsusilə işğaldan azad edilmiş Laçında keçirilən hərbi təlimlər lazımi ünvanlara çox böyük siyasi və hərbi mesajlar ötürmüşdür.
2. Vətən Müharibəsinin İlk Günləri: Səfərbərlik və Fədakarlıq
Kitabın digər bir hissəsində 27 sentyabr 2020-ci il tarixində başlanan Vətən müharibəsinin ilk günlərində Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətində yaşanan gərgin və şərəfli iş prosesi işıqlandırılır:
Müharibənin ilk üç günü ərzində xidmət əməkdaşları gecə-gündüz yatmadan, gərgin iş rejimində çalışmış, ehtiyatda olan zabit, gizir, çavuş və əsgərlərin siyahılarını dəqiqləşdirmişlər.
General Polad Həşimovun şəhid olmasından sonra könüllülərin axını başlamış, 27 sentyabrda isə bu proses kütləvi xarakter almışdır. Könüllülərin böyük əksəriyyətini 1992-1993-cü illərdə döyüşmüş təcrübəli insanlar və FHN əməkdaşları təşkil etmişdir.
Çağırışçılar sistemli şəkildə qeydiyyata alınaraq, xüsusi avtobuslarla mərhələli şəkildə hərbi hissələrə yola salınmışdır. Bu dövrdə həm dövlət qurumlarının əməkdaşları, həm də mülki vətəndaşlar misilsiz fədakarlıq və vətənpərvərlik nümayiş etdirmişlər.
Nəzakət xanım Cavadovanın “Vətən Naminə” əsəri təkcə ön cəbhədəki qəhrəmanlıqları deyil, həm də arxa cəbhədəki yüksək təşkilatçılığı, dövlət-xalq birliyini və qardaş Türkiyənin sarsılmaz dəstəyini gələcək nəsillərə ötürən qiymətli bir tarixi sənəddir. Kitabın iki dildə nəşr olunması bu böyük Zəfər və birlik dastanının dünya ictimaiyyətinə çatdırılması baxımından müstəsna əhəmiyyət kəsb edir.
“Vətən Naminə “2023۔cü ildə Bakıda
. “Qanun nəşitiyyatı”nda çap olunmuşdur.
