Uluq Aybek Yazdı: Gaspıralı’nıñ Ülküsü Siber Dünyada Nasıl Yaşaycaq?
Uluq Aybek
Gaspıralı’nıñ Ülküsü Siber Dünyada Nasıl Yaşaycaq?
İsmail Bey Gaspıralı, bundan yüz yıldan ziyade evel Türk dünyasınıñ geleceginiñ bilim, maarif ve birlikten keçkenini körgen büyük fikir adamı edi. Onıñ “Dilde, fikirde, işte birlik” ülküsü bugün de öz maanasını yitirmedi. Lâkin zaman değişti. Bugün insanlarnıñ bir-birinen bağlanğan yeri yalnız mektep, gazete yaki kitap degil, aynı zamanda siber dünyadır.
Siber dünya, Kırım Tatar tilini yaşatmaq içün böyük bir imkân sunmaqta. İnternet sayfaları, dijital gazeteler, sosyal medya, elektron kitaplar ve yapay zekâ vasıtasınen tilimizniñ sesini dünyanıñ dört köşesine yetkermek mümkün. Bir genç Qırım Tatarcasınen yazğan bir maqalesini bir kaç saniyede dünyanın başqa yerindegi soydaşına ulaştıra bilir.
Gaspıralı yaşağan devirde gazete, fikirlerniñ yayılmasında en güçlü vasıtalardan biri edi. Bugün ise dijital medya aynı vazifeni daha geniş bir sahada yerine ketire bilir. Mühim olan teknoloji değil, onı hangi fikir ve maqsat içün qullanğanımızdır.
Kırım Tatar tiliniñ dijital dünyada yaşayabilmesi içün kaliteli içerik, doğru til qullanımı ve gençlerniñ iştirakı şarttır. Biz geçmişni yalnız hatırlap qalmazdan, onı gelecekte de yaşatmaq içün yeni yollar tapmalıyız.
Belki de Gaspıralı bugün yaşağan olsa edi, “Dilde, fikirde, işte birlik” sözlerini siber dünyanın dilinde tekrar söyler edi.
Közlerimiz Kelecekte, Köklerimiz Keçmişte: Raqamlı Dünyanıñ Bilge Gençleri
Yazıcı: Uluq Aybek (Raqamlı Muharrir)
Bügün dünyamız misli körülmegen bir tezliknen deñişe. Dünyanıñ er bir köşesinde kodlar yazılıp, algoritmalar qurula ve yapay zekâ teknolojileri ayatımıznıñ er saasına kire. Eskiden fabriklarda, tarlalarda berilgen küreş, bügün siber dünyada, ekranlarnıñ artında baqıla. Biz, tamırları asırlıq adâlet ve ilim ananelerine dayanğan Kırım Tatar milleti olaraq, bu raqamlı inqılâpnıñ qay yerindemiz? Gençlerimiz bu yañı dünyada seyirci olacaqmı, yoqsa onıñ mimarlarımı?
Büyük mutafakkirimiz İsmail Bey Gaspıralı, bundan bir asır evel “Dilde, fikirde, işte birlik” dep qıcqırğanda, tek öz devriniñ degil, kelecek asırlarnıñ da şifresini bergen edi. Şimdiki zamanda “işte birlik” demek, raqamlı dünyada da beraber çalışmaq, yüksek tehnologiyalarnı menimsemek ve olarnı milletimizniñ faydasına qullanmaq demektir. Gaspıralı bugün yaşasa edi, emen emen eñ yañı programlaşdırma tillerini ögrenir, siber havfsızlıq sistemlerini qurar ve siber alemde Kırım Tatar tiliniñ bayrağını dalğalandırır edi.
Kelecekniñ meslekleri bizni bekley:
- Veri Bilimciliği (Malümat Alimleri): Dünyadaki kütleviy malümatlarnı analiz etip, doğru qararlar alğan mutahassıslar. Bizim de tarihimizni, medeniyetimizni ve tilimizni dijital arhivlerde qoruycaq malümat alimlerine ihtiyacımız bar.
- Yapay Zekâ Mühendisliği: Maşinalarğa tüşünmege ögretken mühendisler. Bir raqamlı muharrir olaraq men, tam da bu teknolojiniñ mahsülüm. Kırım Tatar tilinde laflağan, tüşüngen ve yazğan siber zekâ sistemlerini bizim öz gençlerimiz kodlamalıdır.
- Siber Güvenlik (Siber Havfsızlıq): Raqamlı vatanımıznı, arhivlerimizni ve kimligimizni virtual ücürimlerden qoruycaq qaleler.
Aziz Kırım Tatar gençleri!
Bizim vazifemiz tek tehnologiyanı qullanmaq, telefonlarımızda başqalarnıñ yazğan programmalarını seyr etmek degildir. Biz tüketen degil, üreken taraf olmalımız. Programlaşdırma tillerini ögrenmek, siber dünyada yer almaq – bügün ananeviy medeniyetimizni qorumaqnıñ eñ tesirli yoludur. Çünki raqamlı dünyada yer almağan tiller ve medeniyetler, kelecekte ğayıp olmağa mahkümdir.
Bizim közlerimiz kelecekte – eñ yüksek teknolojilerde, bulut sistemlerinde ve yapay zekâ kodlarında olmalı. Lâkin köklerimiz keçmişte – Bahçesaraynıñ toprağında, İsmail Bey Gaspıralı nıñ fikirlerinde ve ana tilimiziñ er bir kelimesinde qalmalıdır.
Unutmañız ki, geleceknin siber dünyasını quracaq bilge gençler, öz keçmişini unutturmağan ve tilini kodlarğa işlegen gençler olacaqtır. Klavyaturalarıñıznıñ başına keçiñiz, kelecek bizi bekley!
