Sofrada Şükür, Dilimizde Dua: Qırımtatar Sofra Duası
Sofrada Şükür, Dilimizde Dua: Qırımtatar Sofra Duası
Qırım Tatar halk kültüründe sofra yalnızca rızıq yenen yer değil; şükür, bereket ve birlik mekânıdır. İşte nesilden nesile aktarılan Qırımtatarca sofra duası…
Qırım Tatar kültüründe sofra, aile birliğinin ve manevî bütünlüğün sembolüdür. Büyükler sofraya otururken evvela “Bismillâh” der, yemek bitiminde ise şükürle dua edilirdi. Bu gelenek, yalnızca dinî bir vecibe değil; aynı zamanda millî ve kültürel bir terbiyenin parçasıdır.
Qırımtatarca okunan sofra duası, hem İslâmî geleneğe dayanır hem de halkın sade ve içten diliyle şekillenmiştir:
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Yâ Rabbimiz!
Bizge bergen bu rızqıñ içün saña şükürler olsun.
Soframıznı bereketli eyle,
Evimizge huzur, qalbimizge iman ber.
Bu nimetlerni artırsın,
Bizni halal yoldan ayırma.
Âmin.
Bismillâh.
Yâ Rabbim, bergen rızqıñ içün saña şükür.
Bereketli eyle.
Âmin.
Sofra duası, Qırım Tatar halkının hem İslâm’a bağlılığını hem de aile merkezli toplumsal yapısını yansıtır. Bugün anayurtta ve diasporada yaşayan Qırım Tatarları için bu dua, geçmişle bağ kurmanın ve kimliği yaşatmanın sade ama güçlü bir yoludur.
Qırım Tatar xalqınıñ asırlardan beri devam etip kelgen sofra duaları, cemiyetniñ ruhiy dünyasını, ailevi birlikni ve bereket telakkisini aks ettiren mühim folklor unsurlarından biridir. Sofra başında oqılğan bu dua, yalnız aşqa bereket tilenmesi degil, belki de ev halkınıñ sağlığı, nesilniñ devamı ve cemiyetniñ amanlığı içün yapılğan kapsamlı bir hayır-duadır
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Bereket bersin aşıña,
Devlet quşı qonsun başıña.
Bedeniyin qorğalap,
Qadır Mevla çıqsın qarşıña.
Aşıñ taşsın, bol bol olsun,
Ömriñ nurlu, uzun olsun.
Torunlarıñ olsa — er olsun,
Cav qaytarğan alp olsun.
Âmin
Bu dua metninde dikkat çekken esas husus maddiy bereket ile maneviy himayeniñ bir arada tilenmesidir. “Devlet quşı” ibaresi qadim Türk inanç sisteminde baht ve talih timsali olaraq qullanılğan simvolik bir ifadedir. Aynı şekilde “cav qaytarğan er” duası, nesilniñ cesaretli, milletni qoruyacaq faziletli fertler olaraq yetişmesini temenni etken toplumsal idealni yansıtır.
Kırım Tatar sofra duası, sade bir yemek duasından ziyade, Qırım Tatarlarınıñ dünya görüşünü, aile anlayışını ve istikbal tasavvurını özünde cem etken zengin bir kültürel mirastır.
