Şehit Edem Asanovnı Añuv: 12 Yıl Keçti
Kırımınsesi Gazetesi
,Şehit Edem Asanovnı Añuv: 12 Yıl Keçti, Sualleler Hâlâ Cevapsız
Şehit Edem Asanovnı Añuv 6 oktâbr 2026 künü Qırımtatar xalqınıñ yaddaşında acı ve derin iz qaldırğan hadiselerden birini tekrar hatırlata. 2014 senesi 29 sentâbrde işke barmaq içün evinden çıqqan 25 yaşındaki Edem Asanovdan bir daa haber alınmadı. 6 oktâbrde ise onıñ cenazesi Yevpatoriyada terk etilgen bir binada tabıldı. Onıñ ölüm şartları o devirde de, soñraki yıllarda da tam olaraq aydınlatılmadı. Human Rights Watch
Edem Asanov, Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilgen ilk aylarında ortadan yoq olğan ve soñ ölü bulunğan genç Qırımtatarlardan biri edi. Onıñ ölüminden 12 yıl keçse de, bu facianıñ etrafındaki sualler ve Qırımtatar cemiyetiniñ o devirde yaşağan qorqu ve tedirginlik unutılğan degil.
Edem Asanovnıñ yoq olması
Edem Asanov 29 sentâbr 2014 senesi Saki şehrindeki evinden Yevpatoriyaga işine barmaq içün çıqtı. O, Yevpatoriyada bir dinlenüv merkezinde qutqarıcı olaraq çalışqan 25 yaşındaki genç edi.
Ailesiniñ verdiği malümatqa köre, Edem saat 08.30 civarında evinden çıqqan ve avtobusqa minmek içün yolğa çıqqan. Yevpatoriya avtobus istasyonında onı tanışlarından biri körgen. Lâkin Edem iş yerine barıp yetişmegen. Telefonı da bir müddet soñ öçürilgen.
Ailesi onıñ yoqluğınıñ sebebini añlamağan soñ, aynı kün aqşamında polisqa müracaat etti. Edemni izlev çalışmaları başlatıldı.
O devirde Qırımda Qırımtatarlarğa qarşı baskı ve zorbalıq hadiseleri artıq beynelhalq insan aqqı teşkilâtlarınıñ da nazarını çekmekte edi. İnsanlar zornen alıp ketile, bazı kişilerden haber alınamay edi. Bu sebep Edem Asanovnıñ yoqluğını Qırımtatar cemiyeti içün daa da ağır meselege çevirgen edi.
6 oktâbrde acı haber
6 oktâbr 2014 senesi Edem Asanovnıñ cenazesi Yevpatoriyada terk etilgen bir sanatory binasında tabıldı. Human Rights Watchnıñ şol devirdeki malümatına köre, Edemniñ cesedi asılğan halda bulunğan ve ölüm şartları anıq degil edi. Teşkilât hadiseniñ tolu ve bağımsız şekilde araştırılmasını talep etti.
Qırım Realileri ise o devirde Edemniñ asılğan halda bulunğanı aqqında haber bergen ve ailesiniñ cenaze yanında bir yazı tabılğanı aqqında malümatını aktarğan. Lâkin ölümniñ nasıl gerçekleşkeni ve bunun arkasında kimler olğanı meselesinde kesin ve bağımsız bir netice ortaya qoyulmadı. Крым.Реалии
RFE/RL de 6 oktâbr 2014 tarihli haberinde Edemniñ 25 yaşında olğanını ve cenazesiniñ Saki şehrinde defnedilecegini bildirdi. RadioFreeEurope/RadioLiberty
Şüpheli ölüm ve cevapsız sualler
Edem Asanovnıñ ölümine dair en mühim mesele, hadiseniñ şübheli şartlarda gerçekleşkenidir. Resmiy versiyalarda intihar ihtimali ileri sürülgen olsa da, Qırımtatar cemiyetiniñ bazı temsilcileri ve insan aqqı faalleri bu izahqa şübhe ile baqtı.
7 oktâbr 2014 senesi Edemniñ cenazesi Saki şehrinde kaldırıldı. Cenaze merasiminde Qırımtatar cemiyetiniñ tanınğan simaları da iştirak etti. RFE/RL ve Svoboda radiosı haberlerinde Edemniñ cenazesiniñ Saki şehrinde defnedilgeni bildirildi. RadioFreeEurope/RadioLiberty
Bu yerde mühim bir noqtanı ayırıp göstermek kerek: Edem Asanovnıñ öldürilgeni ve onıñ siyasi sebepnen öldürilgeni bağımsız mahkeme qararınen kesinleşken bir fakt olaraq taqdim etilmemeli. İnsan aqqı teşkilâtları da ölüm şartlarınıñ aydın olmadığını ve hadiseniñ tolu araştırılması kerekkenini belirtti. Human Rights Watch, Edemniñ ölüminden evvel yoq olması ile Qırımda başqa Qırımtatarlarğa qarşı yaşağan yoq oluv hadiseleri arasında doğrudan bağnıñ ispatlanmağanını da qeyd etti. Human Rights Watch
2014 senesi Qırımda qorqu devri
Edem Asanovnıñ faciası tek bir aile yaşağan acı olaraq qalmadı. 2014 senesi Qırımda bir sıra insanlarnıñ yoq olması Qırımtatar xalqında büyük tedirginlik yaratqan edi.
Human Rights Watch 7 oktâbr 2014 tarihli raporında mayıstan berli Qırımda en az yedi kişiniñ zornen yoq olğanını veya kayıp olğanını yazdı. Olar arasında beş Qırımtatarı da bar edi. Teşkilât, Qırımda yaşağan qorqu havasına ayrıca diqqat çekti. Human Rights Watch
Birleşken Milletlerniñ Ukraina aqqındaki insan aqqı raporlarında da 27 sentâbr ile 31 oktâbr 2014 arasında beş Qırımtatarınıñ belirsiz şartlarda yoq olğanı qayd etildi. Raporda Edem Asanovnıñ 29 sentâbrde yoq olğanı ve soñ Yevpatoriyada terk etilgen sanatoryda asılğan halda tabılğanı belirtilgen. BMİHYK
Bu devirde yoq olğan kişiler arasında Eskender Apselyamov da bar edi. O, 3 oktâbr 2014 senesi işke barmaq içün evinden çıqqan, lâkin işine yetişmegen ve soñra ondan haber alınmağan. Edemniñ faciası ile beraber bu hadiseler Qırımda insanlarnıñ emniyet meselelerini beynelhalq gündemge çıqardı. Human Rights Watch
Edem Asanovnıñ adı unutılmaycaq
Bugün, 6 oktâbr 2026 senesi, Edem Asanovnıñ ölüminden 12 yıl keçti.
25 yaşında, ömriniñ eñ güzel çağında aramızdan ketken Edemniñ adı Qırımtatar xalqınıñ tarihiy yaddaşında yaşay.
Onıñ adına dair tarihni yazğanda biz bir taraftan acımıznı ve milliy yaddaşımıznı qorçalamaq, diger taraftan ise tarihiy doğrulıqnı saqlamaq borcundayız. Edemniñ ölümine dair aydınlanmağan meselelerni kesin fakt olaraq yazmaq yerine, mevcut malümatlarnıñ ve insan aqqı teşkilâtlarınıñ raporlarınıñ ne söylegenini gelecek nesillerge doğru şekilde añlatmaq kerek.
Çünki tarih tek hatırlamaq degil, aqiqattı aramaq demektir.
Kırımnıñ işğali devrinde Qırımtatar xalqı yaşağan baskılar, yoq oluvlar, tutqunlar ve qorqu hadiseleri birer ayrı aile faciası olğanı kibi, umumiy milliy yaddaşnıñ da parçasıdır.
Kırımnıñ Sesi olaraq Edem Asanovnıñ ruhuna rahmet tileymiz. Ailesine ve bütün Qırımtatar xalqına sabır ve metanet dileymiz.
Millet unutmâz. Vatan bağışlamaz. Şehitler ve facia qurbanları milliy yaddaşımızda yaşar.
Edem Asanovnıñ adı da unutılmaycaq.
Memba ve tarihiy malümat
Bu haber hazırlanğanda Human Rights Watch, Birleşken Milletler İnsan Aqqları Yüksek Komissarı, RFE/RL ve Qırım Realileri tarafından 2014 senesinde yayımlanğan malümatlar karşılaştırıldı. Human Rights Watch
