Qırım insan ömrüniñ manası, qalbiniñ yırı, milletniñ kimligi ve ebediy vatanıdır

Qırımnıñ Sesi Haber Merkezi – Qırımtatar halqınıñ asırlar devamında sürgen vatan küreşi, tilini ve medeniy mirasını qorçalamaq azminen edebiy eserlerde yaşamağa ve nesilden nesilge keçmege devam ete. UNESCO tarafından yoq olmaq havfı altında bo lğan tiller arasında kösterilgen Qırımtatar tili, şairlerimizniñ ve yazıcılarımıznıñ qalemlerinen kelecekke taşınmaqta.

Milliy kimlikniñ, topraqqa bağlılıqnıñ ve bitmez-tükenmez bir halq iradesiniñ eñ veciy ifadesi olğan şu edebiy tizeler, er bir Qırımtatarınıñ yüregindeki sönmez vatan ateşini bir kez daha parlatmaqta:

“Sen menim bitmez, tükenmez yırım.
Vatanım – Qırım, milletim – Qırım,
Ölüm de – Qırım, tirim de – Qırım.”

Til ve Kimlik Küreşi Devam Ete

Kırım’ın Sesi Gazetesi Başmuarriri Mustafa Sarıkamışnıñ er fırsatta dile ketirgeni kibi; bu neşir organınıñ esas maqsadı, İsmail Bey Gaspralınıñ “Dilde, fikirde, işte birlik” şiarına ve büyük mirasına saip çıqmaqtır. Gazetamız, Qırımtatar Türkleriniñ anane, örf-adetlerini obyektiv bir şekilde dünya kamuoyına sunmaqnı özüne muqaddes bir vazife bilmektedir.

Bu edebiy mısralar, tek bir şiir qıtası degil; Qırımtatar halqınıñ doğulğanından ölümine qadar ayatınıñ er anında vatanı Qırım ile nasıl bütünleşkenini köstergen bir ömür felsefesidir. Dünyanın dört bir yağına dağılğan soydaşlarımıznıñ tuvğan tillerini yaşatması, bu kibi edebiy ayqırışlarnıñ zehinlerde ve qalbde taze tutulmasınen mümkündür.

“Biz Ulu Bozqırnıñ Evlâtları, Qıpçaq Qanınıñ Varisleriyiz”

Qırımtatar edebiyatı, XII asırdan XXI asırğa qadar uzanğan köklü felsefiy derinliginen tek bir sanat dalı degil, aynı zamanda bir varoluş qalqanıdır. Gazetamıznıñ başyazılarında sıqça vurğulanğanı üzere: “Biz Ulu Bozqırnıñ evlâtları, Qıpçaq qanınıñ varisleriyiz. Biz tünevin peyda olğan halq degilmiz.” Tarihnıñ er devrinde sürgünliklerge, tazyıqlarğa ve asimilatsiya siyasetlerine maruz qalğan bu necip millet, öz tilini ve edebiyatını qorçalap kimligini saqlamağa muvaffaq olğandır.

Öz tiliñni bilmegen, özüni de bilesi degil! Bu añlamınen areket etken Kırım’ın Sesi Gazetesi Kültür-Sanat Redaksiyası, Qırımtatar halqınıñ tırnaqlarınen qazıp bugünge ketirgen medeniy degerlerini, milliy musika mirasımıznı ve edebiy eserlerimizni qorçalamaq qararlılığını sürdürmekte.

Vatanım Qırım» şiiriniñ edebiy tahlili

Şiirniñ ilk mısralarında şaire Elvina Yuldaşeva Vatan ve insan arasındağı ruhiy bağnı pek kuvvetli surette tasvir ete. Vatan bu yerde sade topraq degil, belki insan ömrüniñ maqsadı, sevgisi ve yaşayışınıñ manası olaraq körsetile.

Güzelsiñ güzel, dağlarıñ yüce.

Bu mısrada Qırım tabiatınıñ güzelligi ve ululığı tariflene. “Dağlarıñ yüce” sözü yalnız coğrafiy yükseklikni degil, Qırımnıñ şerefini, tarihını ve ulı ruhunı da añlata.

Yürekte barsıñ, tiz çöker ecel.

Şaire vatan sevgisini insan qalbinde ebediy yaşaycaq bir duyğu olaraq körsete. “Ecel” kelimesini qullanıp, ölümniñ bile bu sevgini yoq ete bilmegenini ifade ete.

Sendedir bilem ömrümniñ sırı.

Bu mısrada lirik qahraman öz yaşayışınıñ manasını Qırımnen bağlay. Vatan, insan ömrüniñ sırrı ve ilham qaynağı olaraq tasvir oluna.

Yalıñız sensiñ yüregim yırı.

Şiirniñ en tesirli mısralarından biridir. Qırım burada yürekniñ yırı, yani qalbniñ ebediy nağmesi olaraq körsetile. Bu teşbih vatan sevgisiniñ başqa heç bir sevgi ile deñleştirilmeycegini añlata.

Edebiy hususiyetleri

• Lirik şiir üslûbında yazılğandır.
• Vatan sevgisi şiirniñ esas mevzusıdır.
• Tabiat tasvirleri (dağlar) sembolik mana taşıy.
• Teşbih ve mecazlar şiirge derinlik bere.
• Duyğu ve samimiyet şiirniñ başlıca hususiyetidir.
• Mısralarda sade, añlaşılır ve musiqalı Qırımtatar tili qullanılğan.

Esas fikir

Şiirniñ esas fikri şudur:

Qırım insan ömrüniñ manası, qalbiniñ yırı, milletniñ kimligi ve ebediy vatanıdır. İnsan vatanından ayrılabilir, lâkin vatan sevgisi yürekten heç vaqıt ayrılmaz.

Bu şiirde şaire, Qırımğa olğan muhabbetni tabiat güzelligi, tarihiy hatıralar ve milliy hisler ile birleştirip okuyucınıñ qalbine tesir ete. Şiirniñ her mısrası Qırımtatar milletiniñ vatanına bağlılığını ve milli ruhunı kuvvetli şekilde ifade ete. Bu değerlendirme, şiirin ilk bendindeki edebî unsurlara dayalıdır.

Kelecek Nesillerge Miras

Qırımtatar Milliy Bayraq Künü başta olmaq üzere, milliy hafızanı canlı tutqan er müim devirde bu edebiy tizelerniñ quvetine sığınamız. Paylaşılğan bu mısralar, vatanıñ tek coğrafiy bir mekândan ibaret olmağanını; ölümde de dirimde de milletniñ ruhuna işlengen bir sevda olğanını ayqırmaqta.

Kırım’ın Sesi Gazetesi olaraq, köklü keçmişimizden alğan bu ilhamnen, milliy namusımıznı ve medeniyetimizni er platformada qorçalamağa, sesimizni dünyağa duyurmağa ve “Dilde, fikirde, işte birlik” meşalesini iç bir vaqıt söndürmeden taşımağa devam edecekmiz.

Vatanım Qırım

Güzelsiñ güzel, dağlarıñ yüce.

Yürekte barsıñ, tiz çöker ecel.

Sendedir bilem ömrümniñ sırı

Yalıñız sensiñ yüregim yırı. 

*****

Dünyada barsıñ, ey Ana-Qırım,

Sen menim bitmez, tükenmez yırım.

Vatanım -Qırım, milletim  Qırım,

Ölüm de Qırım, tirim de  Qırım.

*****

 Talamaq içün yaptılar ırım,

Ezdiler meni ölsin dep yırım

Taqtılar lağap, oldım men tatar,

İstegen meni sağ-solğa satar.

*****

 İcretten qaytam ep tamçı-tamçı,

Zabitler ura ep qamçı-qamçı.

Tişlerim sıqıp yol aldım Orğa,

Çal atım menim yel ayaq yorğa.

Elvina Yuldaşeva – Vatanım Qırım