Medeniy Mirasımız: Bayram Arifelerinde Mezarlık Temizleme Adeti
Medeniy Mirasımız: Bayram Arifelerinde Mezarlık Temizleme Adeti
QIRIM’IN SESİ (Özel Haber)
Qırım Tatar halqınıñ asırlar boyunca devam etken eñ müim diniy ve milliy adetlerinden biri olan bayram arifelerinde mezarlıq ziyaretleri ve toplu temizleme yâni imece faaliyetleri bugün de ana vatan Qırım’da ve diaspora cemaatlerinde milliy kimlikni saqlap qalmaqta büyük bir rol oynay.
Bayramdan evvel aileler ve mahalleniñ insanları bir araya kelip, ata-babalarınıñ mezarlarını ziyaret ete, mezarlıq yerlerini temizley, ot-çöpni alıp taşlay ve çevresini tertipke ketireler. Bu adet tek temizleme işi olmayıp, nesilden nesilge keçken hürmet, vefa ve hatıra medeniyetiniñ de bir parçasıdır.
Qırım Tatar ananesinde ecdatqa hürmet etmek, geçmişni unutmamaq ve ruhiy bağlarnı saqlamaq mühim bir vazifedir. Mezarlıq ziyaretleri sırasında dualar oqula, vefat etkenler yâd etile ve genç nesilge ata-babalarınıñ mirası añlatıla. Bu yolla tarihiy hafıza canlı qala ve milliy şuurlıq kuvvetlene.
Bugün de Qırım’da ve dünyanın türlü memleketlerinde yaşağan Qırım Tatarları bu güzel adetti devam ettirip, öz medeniy mirasını yaşatmaqtadırlar. Bayram arifelerinde yapılan bu imece işleri, birlikni, dayanışmanı ve millet ruhunı kuvvetlendiren qıymetli bir ananedir.
Kırım Tatar halqının asırlar boyu devam etken eñ müim diniy ve milliy adetlerinden biri olan bayram arifelerinde mezarlık ziyaretleri ve toplu temizlik (imece) faaliyetleri, bugün de vatan Kırım’da ve diasporada milliy kimliğin qorunmasında büyük bir rol oynamaqtadır.
Kırım Tatar medeniyetinde Oraza ve Qurban bayramlarından evelki arife künleri, sadece bir mezar ziyareti degil, aynı zamanda bütün bir köy ya da cemaatniñ bir araya kelerek geçmişlerine sayğı köstergeni ve toplumsal bırligini pekiştirgeni müaddes künler olarak qabul etile.
“Arife Kökü” (Qoqusı) ve Mezarlık ZiyaretleriBayramdan evelki arife künleri Kırım Tatar yurtlarında sabadan evlerde qatlama, çibörek ya da şelpe qızartıla ve bu milliy lezzetler “arife kökü” (qoqusı) niyetine qoñşularğa dağıtıla. Evlerdeki bu maneviy azırlıqtan soñ, aileler episigce toplu sarette köy mezarlıqlarına keteler.Sürgünlikten Soñ Canlanğan “İmece” MedeniyetiHususan 1944 senesindeki Kırım Tatar Sürgünliği’nden soñ vatan Kırımğa qaytqan halqımız, sovet devrinde baqımsız qalğan, yıqılğan ya da kerekli sayğı kösterilmegen eski ata mezarlarını ayaqqa qaldırmaq içün bayram arifelerini büyük birer “imece” kününe çevirgenler. Köy sakinleri, yaşlar ve qartlar beraber çalışıp mezarlıqlarnıñ otlarını temizleyler, kurğan yollarnı aça ve yıqılğan taşlarnı tüzeteler.
Bu anane, Kırım Türklerinin öz topraklarındaki varlığını ve köklerini saqlama refleksinin en bariz timsalidir.Dualar ve Şehitlerin Añılması Mezarlıqtaki temizlik işleri bitken soñ, köy imâmı ya da cemaatniñ qartları rehberliğinde toplanıla. Keçmişlerniñ ruhuna ve hususan vatan yolunda, sürgünlik yollarında elâk olğan şehitlerimizniñ añısına toplu dualar etile, Yasin-i Şerif oqula.Kırım Tatar halkı içün “Ölüsüne sayğısı olmağannıñ, dirisine de sayğısı olmaz” sözü bir hayat düsturıdır. Bayram arifelerindeki bu temizlik ve sayğı adetinin, diaspora yerleşim yerlerinde de yaşatılması ve yañı nesillerge aktarılması milliy vazifelerimizden biridir.
