Destan Geleneğimiz ve Kırgız Şair Altınbek İsmailov
Destan Geleneğimiz ve Kırgız Şair Altınbek İsmailov
Mustafa Kemal SALLI
Tarihin her döneminde çok geniş bir coğrafyada bayrak göstermiş olan Türkler, bu hareketli geçmişte yaşadıklarını, bir ders olması için, gelecek kuşaklara aktarabilmek amacıyla bir destan geleneği oluşturmuşlardır. Destanlar, Türklerin tarihlerini, kültürlerini, göçebe yaşam tarzlarını, inançlarını ve dünya görüşlerini kuşaktan kuşağa sözlü olarak aktaran köklü bir geleneğin ürünleridir. O nedenle Türkler, dünyanın en zengin destan edebiyatını oluşturmuşlardır.
Yaratılış Destanı, Alp Er Tunga Destanı, Şu Destanı, Oğuz Kağan Destanı, Bozkurt Destanı, Ergenekon Destanı, Türeyiş Detanı Göç Destanı ve Manas Destanı, Saltuk Buğra Destanı, Battal Gazi Destanı, Danişment Gazi Destanı, Köroğlu Destanı gibi bu destanlar, göçebe yaşamın, doğa ile içiçe olmanın ve Gök Tengri, Kamlık gibi inançların, tarihte yaşanmış olayların izlerini taşımaktadırlar.
Türkistan coğrafyasında destan geleneğimiz bugün de yaşatılmaktadır. Destan yazıcıları ve anlatıcıları toplum tarafından saygı görürler. Yakın zamana kadar Kırgızlarda Manas Destanı’nın bir bölümünü ezbere okuyamayan delikanlıların evlenebilme şansları yoktu, çünkü böyle bir yeteneği olmayan gençlere kız verilmezdi.
Manas Destanı okuma geleneği bugün de sürdürülmektedir. Geçen yıl Eskişehir’de, bir Kırgız Manas Destanı okuyucusunun Guiness rekorlar kitabına girmeye hak kazandığı “en uzun soluklu Manas Destanı okuma” olayına tanık olmuştum. Konsantrasyonunu bozmamak için çadırın kapısından sessizce gözlediğim Manasçının, bir başka boyuta geçerek, saatler boyunca Manas Destanı’nı ezberden okumasını büyük bir ilgi ve hayranlıkla izlemiştim.
ALTINBEK ve MANAS DESTANCILIĞI
Benzer bir duygusallığı, daha doğrusu duygu selini, geçtiğimiz günlerde Kültür A.Ş. Müzeler Müdürlüğü ev sahipliğinde, Türk Dünyası Uzmanı Abdülmetin Keskin’in organizasyonunda Topkapı’daki Türk Dünyası Kültür Mahallesi’nde gerçekleştirilen etkinlikte, Kırgızistan’ın tanınmış akıncısı ve şairi ALTINBEK İSMAİLOV’un şiir dinletisinde yaşadık.
Ünlü Kırgız Şairi ALTINBEK İSMAİLOV, bu şiir ziyafetinde, yalnızca kendi şiirlerinden örnekler okumadı, Türk Dünyası’nın çeşitli bölgelerinde ün yapmış şairlerin eserlerini de yaşadı ve yaşattı; evet, okumadı yaşadı ve yaşattı.
Sahnede bir şair değil, okuduğu dizelerde anlatılanları yaşayan ve yaşatan bir tiyatro sanatçısı, bir Manas destancısı vardı. Ekinliğe katılan izleyiciler gibi biz de zamanın nasıl akıp gittiğini anlayamadık. Hem Altınbek’in kendi şiirlerini hem de Türk Dünyası’dan seçtiği ünlü şairlerin dizelerini seslendirirken bizleri okuduğu şiirlerde anlatılan olayların atmosferine sürüklüyordu.
Kazak Şair Altınbek, usta bir edebiyatçı olduğu kadar, çok yetenekli bir sahne sanatçısıydı. Seslendirdiği dizelerle bizleri Türk Dünyası’nın çeşitli coğrafyalarında dolaştırdığı gibi, zaman içinde duysal yolculuklar yaptırdı. Mevlana’nın, Yunus Emre’nin, Mehmet Akif Ersoy’un, Cahit Sıtkı Tarancı’nın dizelerinde anlattıklarını o gece, Altınbek’in duygusal anlatımıyla, bu kez yaşayarak anladık.
Altınbek duygusal bir insan; Mehmet Akif Ersoy’un büyük bir duygu seline kapılarak yazdığı şiirlerinden oluşan SAFAHAT’ını Kırgız Türkçesine çevirmiş.
ATAYURT LEZZETLERİ
Altınbek’in şiir dinletisi öncesinde konuklara atayurdumuzun lezzetlerinden bavursak, sanza, samsa, ak çay (sütlü çay) ikram edildi. Ünlü Kırgız şair Altınbek, kendine özgü üslubuyla okuduğu şiirlerle konuklara unutulmaz bir gece yaşattı.
“Güneşin doğduğu, rüzgârın donduğu bulutun кonduğu, şeytanın öldüğü, meleklerin saçını ördüğü, кaranlığın söndüğü, ruhların aкtığı ve tarihin taşlara battığı yer” olarak tanımladığı Doğu Türkistan’dan Kırgızistan’a, Kırgızistan’dan Anadolu’ya uzanan dizelerle örülü duygusal yolculuk Altınbek’in “Agış Tün” (Beyaz Gece) adlı şiir kitabını imzalamasıyla sona erdi.
ALTINBEK İSMAİLOV KİMDİR?
Daha çok Türk kültürünü sosyal yaşamını konu alan duygusal şiirleriyle tanınan çağdaş Kırgız şair Altınbek İsmailov, Kırgızistan’daki Türkiye Manas Üniversitesi’nde öğretim üyesi olarak görev yapıyor. Yaptığı çalışmalarla, yazdığı kitaplarla verdiği şiirsel konferanslarla iki kardeş ülke arasındaki kültürel bağların güçlendirilmesine katkı sağlamaktadır.
Kırgız Cumhuriyeti Milli Yazarlar Birliği üyesi olan 1982 doğumlu Altınbek İsmailov’un aldığı ödüller:
Mevlana Celaleddin Rumi’nin 800. yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen yarışmanın baş ödülü (2007), Kırgız Cumhuriyeti Cengiz Aytmatov Devlet Gençler Ödülü (2010), Kırgız Cumhuriyeti ELTR TV kanalanınn “En iyi uzman” nişanı (2013), TÜRKSOY teşkilatı tarafından hazırlanan “Beş Şair” televizyon projesinin birincilik ödülÜ (2015), Kırgız Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Dili ve Komisyonu’nun “Kırgız Dili” nişanı (2016), Kırgız Cumhuriyeti Yazarlar Birliği’nin “Altın Kalem” ödülü (2020), Devlet Colon Mamıtov Edebiyat Ödülü (2021), Alıkul Osmonov Devlet Edebiyatı Ödülü, Türkiye Yazarlar Birliği’nin Sezai Karakoç Edebiyat Ödülü (2022).
