Cuma Künü: Qırımtatarlar, Türk Dünyası ve İslâm Âleminde Cumanıñ Ehemmiyeti
Cuma – Müselmanlarnıñ Bayram Künü
İslâm âleminde Cuma künü, haftanıñ eñ faziletli ve bereketli künlerinden biri sayıla. Bu kün, yalnız ibadet künü degil, belki birlik, qardaşlıq, dua ve cemaat ruhınıñ küstergeni olaraq qabul etile. Qırımtatar milleti de asırlar boyunca Cuma kününi büyük hürmetnen qarşılağan, camilerni toldurğan, aile ve cemiyet bağlarını kuvvetlendirmiştir.
Türk dünyasınıñ her köşesinde olduğu kibi Qırımda da Cuma ezanı işitilgen soñ, insanlar işlerini mümkin qadar toqtatıp Allahnıñ evine – camige – aqqanlar. Bu an’ane sürgün yıllarında da unutulmağan, dünyanın türlü memleketlerine dağılğan Qırımtatarlar Cumanıñ manasını yaşatmağa devam etkenler.
Cuma Nedir?
“Cuma” sözü Arapça “cem'” kökünden kele ve “toplanmaq, bir araya kelmek” manasına kele. Bu isimniñ özü bile Cumanıñ insanlarnı birlikke çağırğan mübarek bir kün olğanını añlata.
Her hafta öyle bir vakıt kele ki, Müselmanlar aynı safta durıp, zengin-faqir, yaş-qart, makamlı-makamsız demeden bir safta ibadet ete. Bu birlik ve beraberlik İslâmnıñ eñ güzel timsallerinden biridir.
Qırımtatarlarda Cuma An’aneleri
Qırımtatar cemiyetinde Cuma künü daima hususiy yer tutqan. Eski devirlerde insanlar temiz kiyimlerini kiyip camige barğan, hutbeni diqqatnen dinlegen, namazdan soñ ise aqraba ve qoñşularını ziyaret etkenler.
Bazı yerlerde Cuma namazından soñ yaşlılarnıñ elleri öpülgen, yetimler ve ihtiyac sahipleri unutulmağan, sadaka berilgen. Böylece Cuma yalnız ibadet künü degil, aynı zamanda merhamet, paylaşma ve cemiyetniñ kuvvetlenmesi künü olğan.
Türk Dünyasında Cumanıñ Yeri
Anadoludan Qazaqistange, Özbekistandan Qırğızistange, Azerbaycandan Qırımğa qadar Türk halkları Cumanı büyük bir hürmetnen qarşılay. Tarihte hökümdarlar, hanlar ve sultanlar da Cumanıñ ehemmiyetine büyük deger bergenlerdir.
Qırım Hanlığı zamanında da Cuma hutbeleri cemiyetniñ birlik ve dirligini kuvvetlendiren mühim hadiselerden biri sayılğan. Camiler yalnız ibadet yeri degil, ilim, meşveret ve ictimaî hayatnıñ merkezi olğan.
İslâm Âleminde Cumanıñ Fazileti
Kur’an-ı Kerim’de Cuma Suresinde Müselmanlarğa Cuma namazına çağırılğan vakıtta alış-verişni bırakıp Allahnı zikr etmege yönelmek emr etile. Bu da Cumanıñ İslâm dinindeki müstesna mevkiini körsete.
Hadis-i şeriflerde de Cuma kününde dualarnıñ qabul olunacağı mübarek bir saat bulunduğı bildirilgen. Şu sebepten Müselmanlar bu künde Qur’an oqumağa, salavat getirmege, istiğfar etmege ve dua etmege hususiy ehemmiyet bere.
Birlik ve Bereket Künü
Cuma, insanlar arasında kin ve dargınlıqnı bitirmege, gönüllerni birleştirmege vesile ola. Aileler beraber ibadet ete, dostlar görüşe, cemiyetniñ bağları daha da sağlamlaşa.
Qırımtatar milleti üçün de Cuma künü milliy ve maneviy kimlikni yaşatqan mukaddes künlerden biridir. Sürgünler, ayrılıqlar ve zorlıqlar arasında bile Cumanıñ bereketi ve ümidi nesilden nesilge taşınğan
Bugün de dünyanın qaysı köşesinde yaşamasın, her bir Qırımtatar Cuma ezanını işitkende vatanını, milletini ve bütün İslâm âlemini hatırlay. Cuma; birlikniñ, qardaşlıqnıñ, rahmetniñ ve bereketniñ künüdür.
Qırımın Sesi Gazetesi olaraq bütün oqurmanlarımıznıñ Cuması mübarek olsun. Cenab-ı Allah ibadetlerimizni qabul eylesin, Qırımğa, Türk Dünyasına ve bütün İslâm âlemine sulh, birlik ve huzur nasip etsin.
