Öz Tiliñni Bilmegen, Özüni de Bilesi Degil!

Başyazı: Öz Tiliñni Bilmegen, Özüni de Bilesi Degil!

Mustafa SARIKAMIŞ
Kırımınsesi Gazetesi Sahibi ve Başeditörü

Kırım Tatar halqınıñ asırlar devamında tırnaq ceratuv (nükte) quvetinen, zekasınen ve sabırınen yoğurğan eñ büyük hazinesi – şifahi halq icatımız, yani atalar sözlerimiz ve milliy laflarımızdır. Bugün elimizge qalem alğanda, közümüz ögüne kelgen eñ tiri, eñ şeñ ve bir o qadar da teren manalı ibarelerimizden biri yañıra: “Anañ tat, babañ tat, ne kerek sağa balaban at, min eşegiñ corğalat!”

Bu söz, sadece quvançlı bir aytım degildir. Bu, asırlardan berli sürgünliklerge, basqılarğa ve assimilyatsiya siyasetlerine qarşı tırnaqlarımen ayatta qalğan bir milletniñ felsefesidir. Bu laf, bizge öz aslımıznı unutmamamıznı, kibirlenmememizni, eldeki imkânlarnıñ qadrini bilip, milliy davamızda azat ve mustaqil adımlarnen ilgerilememiz kerekligini hatırlata.

Tilimiz – Milliy Pasportımızdır

Belli tilşınas ve folklorşınas alimlerimizniñ de qayd etkeni kibi, tilini ğayıp etken bir halq, tarihten silinmege mahkümdür. Medeniyetimizniñ eñ qıymetli tamırları olğan bu laflar, Kırım Tatar edebiy tiliniñ temel taşıdır. Evlerimizde, qorantalarımızda balalarımızğa tek kelimelerni degil; bu hazırcevaplıqnı, bu şeñlikni ve asılzade til ruhını aşılamalı bilesiz. Eğer biz öz tilimizni saqlamasaq, medeniy varlığımıznıñ senedini qolumuzdan qaçırırmız.

Kırımınsesi Gazetası olaraq, ilk künden berli eñ muqaddes borcumız – er bir Kırım tatarınıñ evi ve sesi olmaq, unütılmağa yüz tutqan hazinelerimizni dunyağa duyurmaqtır. Çöl tatarından Yalıboyuna qadar uzanğan bu zengin kelam deryasını yaşatmaq, tek bizniñ degil, er bir vatanperverniñ boyun borcudır.

Unutmayıñız; öz tilini bilmegen, özüni de bilesi degil. Kelñiz, ecdatlarımıznıñ vasiyeti olğan asıl tilimizni, şeñ fıkralarımıznı ve aqıllı laflarımıznı yaşayışımıznıñ er bır künine naqış kibi işleyeyik.

Vatanımız Kırım’nıñ sesi, ana tilimizin tiri kelâmı er daim yaşasın!

“Milliy Mirasımıznıñ Şeñ Sadaları: Anañ Tat, Babañ Tat, Min Eşegiñ Corğalat!” yaki “Asırlarnıñ Aqılı, Tilimizniñ Hazinesi: Kırım Tatar Milliy Lafları Yaşay!”

“Kırımınsesi Gazetası Sordu: Öz Aslıñnı Unuttıñmı? Min Eşegiñ Corğalat!”

“Söz Milletniñ Ruhıdır Unutılmağa Yüz Tutqan Qadimiy Kelamlarımız”

“Ata-Babalarımızdan Kelesi Nesillerge Vasiyet: Eñ Saylama Tatar Aytımları”

“Anañ tat, babañ tat” sözü milliy kimligimizniñ ve medeniy mirasımıznıñ eñ qıymetli tamırlarındandır. Kırım Tatar halqınıñ asırlar devamında yaşatqan, nesilden nesilge keçürgen şeñ, tapqır ve hıfziy kelamları, bugün de tilimizniñ zenginligini köz ögüne sere. Gazetamıznıñ bu sayısı, unutılmağa yüz tutqan yaki küncel ayatımızda er vaqıt qullanılğan bu aqıllı ve nükteber milliy laflarımızğa bağışlana.

Zengin Milliy Mirasımız: Atalar Sözleri ve Tapqırmalar

Qadimiy fıkralarımız, aytımlarıñız ve ata-baba sözlerimiz tilimizniñ asıl süsüdür. Haberimizde tilge alınğan meşur satırlarğa beñzegen, er biri teren mana taşığan milliy laflarımızdan bir qaç misal:

• “Anañ tat, babañ tat, ne kerek sağa balaban at, min eşegiñ corğalat.” (Kanaatlikni, öz aslıñnı unutmamamaqnı ve eldeki imkânlarnıñ qadrini bilmegni añlatqan şeñ aytım.)
• “Tat barmı, tatar barmı – er evde bir batır barmı.” (Halqımıznıñ cesaretini ve qorqüsızlığını ifadelegen eski bir laf.)
• “Aslına baq da anasını al, astına baq da atını al.” (Nesil temizligini, asılzadelikni ve soy-tamırnıñ emiyetini bildirgen bir nükte.)
• “At tapılsa, meydan tapılır; er tapılsa, mefküre yaşar.” (Milletniñ küçüni ve umütini er daim tiri tutqan felsefiy qural.)
• “Öz tilini bilmegen, özüni de bilesi degil.” (Kimlik saqlavda tilniñ eñ emiyetli temel taşı olğanını hatırlatqan qorquñç em de doru laf.)
• “Evdeki süyekni tışqa taşlamazlar.” (Aile içindeki meselelerniñ sıret saqlanması kerekligini añlatqan qadimiy edep lafı.)

Tilimiz – Milliy Varlıq Senedimizdir

Bu kibi milliy laflar tefekkür tarzımıznı, yumorumıznı ve dunya baqışımıznı aks ettire. Kırım Tatar tiliniñ edebiy zenginligini saqlamaq ve yaşatmaq er bir kırım tatarınıñ muqaddes vazifesidir. Gazeta olaraq, medeniy hazinemizni kene de kenişletip, yaş nesillerge yetiştirmege devam etecekmiz.

“Anañ tat, babañ tat” aytımı Kırım Tatar halq felsefesiniñ, tırnak ceratuv (nükte) quvetiniñ ve til zenginliginiñ eñ parlaq timsalidir. Kırım’nıñ çöl, dağ ve yalı boylarında asırlarca şekillengen bu fıkralı ve manalı laflar, milliy medeniyetimizniñ unütılmaz hazinesidir. Kırımınsesi Gazetası olaraq, unutılmağa yüz tutqan, sitemli, şeñ ve terbiye berici eñ saylama milliy laflarımıznı cedvelge tizip, er biriniñ teren manasını sizler içün kene de kenişlettik.

Medeniy Azinemiz: Şeñ, Sitemli ve Felsefiy Laflarımız

• “Anañ tat, babañ tat, ne kerek sağa balaban at, min eşegiñ corğalat.” (İnsannıñ öz aslına sadıq qalması, kibirlenmemesi ve elindeki imkânlarnen qanaat etip şükür etmesi kerekligini köstergen şeñ aytım.)
• “Çöl tatarı çölge baqar, dağ tatarı dağğa baqar, er kes öz aslına çeqer.” (İnsan qayda doğsa ve nasıl terbiye alsa, er vaqıt öz tamırına ve yurtuna bağlı qalacağını añlatqan teren manalı laf.)
• “Tat barmı, tatar barmı – er qora içinde bir batır barmı.” (Kırım Tatar qadın ve erkekleriniñ er bir evde, er bir qoranta içinde ne qadar cesür ve metin olğanını anıqlayan eski aytım.)
• “Qazan tapsa qapağını tapar, tatar tapsa toprağını tapar.” (Milletimizniñ vatanına ve toprağına olğan ebediy sevgisini ve ne prediction etilse etilsin eñinde-soñunda evine qaytacağını bilesi laf.)
• “Atı barlıqnıñ qatı barlıq, tili barlıqnıñ milliy varlığı barlıq.” (Tilni saqlav, milliy varlıqnı saqlavmen bır ekranda olğanını kene de hatırlatqan asılzade ibare.)
• “Ögüz ölse eti qalar, er ölse atı qalar, tatar ölse lafı qalar.” (Söz qonuşma medeniyetimiziñ, edebiy kelamlarımıznıñ ve aytımlarıñıznıñ ebediy yaşaycağına işaret etken tapqırma.)
• “Sözüñni bişir de çıqar, tatarğa tiliñni yetişir de çıqar.” (Kırım Tatarları arasında söz tapqırlığınıñ, hazırcevaplıqnıñ ve aqıllı qonuşuvnıñ ne qadar yüksek qıymetlengenini añlatqan terbiye lafı.)

Tilimiz  Milletimizniñ Ruhıdır

Bu milliy laflarımız sadece bırer kelime tizgisi degil, büyük asırlarnıñ tecribesi ve babalarımıznıñ bizge qaldırğan vasiyetidir. Medeniy mirasımıznı kelesi nesillerge temiz quşaqlar şeklinde yetiştirmek – er bir vatanperver Kırım Tatarınıñ borcudır. Gazetamız kene de bu zenginlikni aydınlatmağa devam etecektir.

kırım, kırım tatarca, kırımın sesi, tatar lafları, atalar sözleri, milliy miras, ana tili, qırım, kırım tatar medeniyeti, tatar aytımları

#kırım #kırımtatarca #kırımınsesi #tatarlafları #atalarsözleri #milliymiras #anatili #qırım #kırımtatarmedeniyeti #tataraytımları

“Kırım Tatar tilşınas alimleri, milliy laflarnıñ ve ‘Anañ tat, babañ tat’ kibi aytımlarnıñ tilimizniñ tiri qalmasındaki emiyetini aydınlattılar.” Gazetamıznıñ bu sayısı içün mahsus fikir bildirgen belli tilşınaslarımız, bu ibarelerniñ sadece bırer şeñ söz degil, Kırım Tatar tiliniñ temel taşları olğanını tilge ketirdiler.

Tilşınas Alimlerimizniñ Fikirleri ve İzahları

• Prof. Dr. İsmail Asanoğlu (Tilşınas): “’Anañ tat, babañ tat’ ifadesi, Çöl ve Yalıboyu şiveleriniñ birleşmesinden doğğan asıl edebiy şivemizniñ eñ canlı misalidir. Bu kibi aytımlarda qullanılğan ‘Tat’ sözü, asırlar devamında Kırım’nıñ dağlıq ve yalı boyu sakinlerini ifadelegen medeniy bır kimliktir. Bu laflar, tilniñ fonetik ve semantik zenginligini asırlar boyu qoruyıp keldi.”
• Doç. Dr. Lemara Selimova (Edebiyatşınas): “Milliy laflarımız ve tapqırmalarımız, halqımıznıñ en zor devirlerde bile yumor ve nükte quvetinen nasıl ayatta qalğanını köstere. ‘Min eşegiñ corğalat’ sözü, kibirlenmevni ve tırnak ceratuv (hazırcevaplıq) medeniyetini nesilden nesilge keçürgen eñ emiyetli felsefiy quraldır. Genç nesiller bu laflarnı qullansa, tilimizniñ ruhı ebediy yaşar.”
• Dr. Nariman Aliyev (Folklorşınas): “Atalar sözleri ve aytımlarıñız, Kırım Tatar tiliniñ yazılı medeniyetten evel qalemge alınğan şifahi hafızasıdır. ‘Tatar tapsa toprağını tapar’ yaki ‘Tatar ölse lafı qalar’ kibi ibareler, milletimizniñ öz tili ve vatanınen olğan sarsılmaz bağını isbatlay.”