28 Mayıs 1918 Azerbaycan İstiklalinin İlan Edildiği Gün
28 Mayıs 1918: Azerbaycan İstiklalinin İlan Edildiği Gün
28 Mayıs 1918 Türk Dünyasında Yükselen İstiklal Meşalesi
Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti’nin ilanıyla Müslüman Doğu’nun ilk demokratik cumhuriyeti kuruldu. 28 Mayıs 1918, bağımsızlık ve millî iradenin tarihe geçtiği gün oldu.
28 Mayıs 1918 tarihinde Azerbaijan tarihinde Müslüman Doğu’nun ilk demokratik cumhuriyeti olan Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti ilan edildi. Millî Şura tarafından kabul edilen İstiklal Beyannamesi ile Azerbaycan halkı bağımsızlığını dünyaya duyurdu.
Mehmet Emin Resulzade önderliğinde kurulan genç cumhuriyet; parlamenter sistem, çok partili yapı ve vatandaşlık haklarıyla dönemin en ileri devletlerinden biri olarak tarihe geçti. “Bir kere yükselen bayrak bir daha inmez” sözü ise Azerbaycan istiklal mücadelesinin sembolü hâline geldi.
Kısa ömürlü olmasına rağmen Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti, Türk ve İslam dünyasında bağımsızlık fikrinin güçlenmesine büyük katkı sağladı. Bugün 28 Mayıs, Azerbaycan’da “Müstakillik Günü” olarak büyük bir gurur ve coşkuyla kutlanmaktadır.
Kırım Tatar halkı ile Azerbaycan halkı arasındaki tarihî ve kültürel bağlar da bu anlamlı günü daha özel kılmaktadır. Ortak dil, ortak kültür ve ortak mücadele ruhu; iki kardeş halkı geçmişten bugüne birbirine bağlamaya devam etmektedir.
Doğu ve Müslüman dünyasının ilk laik ve demokratik cumhuriyeti olan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti, bugün 108 yıl önce ilan edilen bağımsızlık meşalesini aynı inanç ve kararlılıkla taşımaya devam ediyor. 28 Mayıs 1918’de Tiflis’te Mehmet Emin Resulzade başkanlığındaki Azerbaycan Millî Şurası tarafından imzalanan İstiklal Bildirisi, Azerbaycan Türklerinin esarete karşı başkaldırısı ve hürriyetinin tescili olarak tarihe geçti.
“Bir Kere Yükselen Bayrak, Bir Daha Yere İnmez!”
Çarlık Rusyası’nın yıkılmasının ardından Kafkasya’da zorlu şartlar altında kurulan cumhuriyet, ilan edildiği andan itibaren kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanıyan ilk ülkelerden biri olarak demokrasi tarihine adını altın harflerle yazdı. Cumhuriyetin kurucu lideri Mehmet Emin Resulzade’nin zihinlere kazınan “Bir kere yükselen bayrak, bir daha yere inmez!” sözü, tüm zorluklara rağmen Azerbaycan halkının bağımsızlık yolundaki en büyük kılavuzu oldu.
Nuri Paşa ve Kafkas İslam Ordusu’nun Unutulmaz Desteği
Bağımsızlığın ilk aylarında Bolşevik ve Ermeni çetelerinin işgal tehdidi altında kalan Bakü, Osmanlı Devleti’nin gönderdiği Nuri Paşa (Killigil) komutasındaki Kafkas İslam Ordusu’nun kardeşlik desteğiyle özgürlüğüne kavuşmuştu. Bu tarihi dayanışma, bugün Türkiye ve Azerbaycan arasındaki “Tek millet, iki devlet” şiarının da en güçlü temellerinden birini oluşturmaktadır.
23 Aylık Özgürlükten Sonsuz Bağımsızlığa
Sovyet Rusyası’nın 28 Nisan 1920’deki işgaliyle Azerbaycan Halk Cumhuriyeti 23 ay gibi kısa bir süre hayatta kalabilmiş olsa da, ektiği bağımsızlık tohumları asla yok olmadı. 1991 yılında Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla yeniden bağımsızlığına kavuşan Azerbaycan Cumhuriyeti, kendisini 1918’deki ilk cumhuriyetin hukuki ve manevi mirasçısı olarak ilan etti.
Bugün, işgalden kurtarılan Karabağ da dahil olmak üzere, Azerbaycan’ın dört bir yanında ve tüm Türk dünyasında coşkuyla kutlanan 28 Mayıs Müstakillik (Bağımsızlık) Günü, esarete karşı yürüyen tüm mazlum milletlere ve soydaşlarımıza umut olmaya devam ediyor.
Kırım’ın Sesi Yazı Ailesi olarak, kardeş Azerbaycan’ın Devlet ve İstiklal Günü’nü yürekten kutluyor; cumhuriyetin kurulmasında can veren tüm şehitlerimizi ve kurucu liderleri rahmet ve minnetle anıyoruz.
