Kırım, Kutlak, Pişlik mevkii1929 tarihli mimari teknik çizimler, Kırım Tatar geleneksel sivil mimarisinin önemli belgeleri arasında yer alır.
Kırım, Kutlak günümüzde bölgesinde bulunan Pişlik mevkii veya bir konut binasına ait 1929 tarihli mimari teknik çizimler, Kırım Tatar geleneksel sivil mimarisinin önemli belgeleri arasında yer alır.
1929 yılı, Kırım’daki geleneksel köy (aul) yapılarının Sovyet dönemindeki ilk mimari envanter çalışmalarının yapıldığı dönemdir. Kutlak , Sudak bölgesinde yer alan tarihi bir Kırım Tatar yerleşimidir.
Cepheler (Fasatlar): Binanın dış görünüşü, genellikle bölgeye özgü taş işçiliği, ahşap sundurmalar ve Kırım Tatar mimarisinin karakteristik unsurlarını yansıtır.
Planlar: İç mekan organizasyonu, odaların dizilimi (sofa, hayat gibi geleneksel bölümler) ve duvar kalınlıklarını gösteren yatay kesitler.
Detaylar: Pencere doğramaları, kapı oymaları, ocak (şömine) yapıları ve çatı birleşim noktaları gibi mikro ölçekli teknik çizimler.
Bu tür arşiv belgeleri günümüzde genellikle Kırım Devlet Arşivleri veya Rusya Devlet Edebiyat ve Sanat Arşivi (RGALI) gibi kurumlarda korunmaktadır. Eğer bu spesifik bina bir restorasyon veya akademik çalışma konusu ise, ilgili paftalar 1920’lerin sonundaki etnografik ve mimari keşif gezilerinin (expedition) bir parçası olarak kaydedilmiş olabilir.
Sovyet döneminde Kırım’daki yerel mimariyi ve gündelik yaşamı belgeleyen etnografik–mimari bir çalışmadır. Eserin sahibi Dmitry Petrovich Sukhov‘dur 1920–30’lu yıllarda Kırım’da köy yerleşimleri, özellikle Kırım Tatarlarının yaşadığı “aul” (köy) yapıları üzerine incelemeler yapan araştırmacı ve çizerlerden biridir.
“Kırım. Pislik Pişlik, Pişlek’yer adı). Aul Kutlak. Bir konut binasının cepheleri, planları ve detayları 1929” adlı bu çalışma: Kırım’daki Kutlaq (Qutlaq) köyünde bulunan geleneksel bir konutun Planını (üstten görünüş) Cephelerini dış görünüş İç mekân düzenini ve eşyalarını Mimari detaylarını ocak, raflar, dolaplar vb. bilimsel bir şekilde belgelemek amacıyla hazırlanmıştır.
Bu tür çizimler sadece estetik değil, aynı zamanda belgesel değere sahip teknik çizimlerdir: Sol tarafta: Ev planı (odaların dağılımı, girişler, avlu düzeni Üst sağda: Binanın dış cephe görünüşü Orta kısımda: İç mekân özellikle dolaplar, raf sistemleri, mutfak düzeni Alt kısımda: Ocak, sütun veya yapı elemanlarının detayları Bu çalışma, Kırım Tatarlarının geleneksel yaşam biçimini anlamak için çok değerlidir. 1920’ler, Sovyetlerin yerel kültürleri kayıt altına aldığı ama aynı zamanda dönüştürmeye başladığı bir dönemdir. Bu yüzden Sukhov gibi araştırmacıların çizimleri, sürgün öncesi Kırım Tatar mimarisinin nadir belgeleri arasında yer alır. “Aul” kavramı, Orta Asya ve Kırım’da topluluk temelli köy yaşamını ifade eder.
Mimari Özellikler Bu tür evlerde genellikle: Avlu etrafında planlanmış yaşam alanı Çok amaçlı odalar Yerleşik dolap ve raf sistemleri Merkezi veya duvara bitişik ocak Ahşap ve taşın birlikte kullanımı görülür Kırım Tatarlarının gündelik hayatını, estetiğini ve yaşam düzenini belgeleyen tarihî bir kayıttır.
Görsel Dmitry Petrovich Sukhov Kırım. Pişlik ,Aul Kutlak, Bir konut binasının cepheleri, planları ve detayları» Qutlaq, 1929
Memba Nizami İbroimov
