Mengli Giray Han ve Qırım Hanlığınıñ Küçlenmesi Qırım Hanlığınıñ altın çağıdır
Bu devir Qırım Hanlığınıñ altın çağıdır Mengli Giray Han ve Qırım Hanlığınıñ Küçlenmesi
Mengli Giray Han devrinde Qırım Hanlığı siyasiy ve askeriy bakımdan büyük küçke erişti.
Osmanlı ile ittifaq hanlıqnı qorudu ve nüfuzını arttırdı.Altın Orda’dan ayrılıp müstakil ve güçlü bir devlet şekillendi. Bu devir Qırım Hanlığınıñ altın çağıdır.
Unutmaq yoq. Unutturmaq yoq.
I. Meñli Giray Han (1445–1515), Kırım Hanlığınıñ eñ müim ve devleti quvetleştirgen ükümdarlarından biridir. Onıñ devrinde hanlıq siyasiy ve arbiy ceetten eñ yüksek seviyege irişken.
I. Meñli Giray Han ve devletniñ quvetleşüvi aqqında esas malümat:
Meñli Giray, Kırım Hanlığınıñ qurucısı Hacı Giray Han’nıñ altıncı oğludır. Taht içün küreşlerde Osmanlı Devleti’niñ destegini alıp, 1478 senesinde hanlıqnıñ başına keçti. Bu ittifaq, Kırım Hanlığına arbiy quvet ve siyasiy istiqrar ketirdi.
1502 senesinde Meñli Giray Han, Altın Orda Hanlığınıñ eñ soñki hanı Şeyh Ahmedni yeñip, Saray şeerini viran etti. Bu vaqia ile Altın Orda devleti tamaman yıqıldı ve Kırım Hanlığı bu coğrafiyanıñ eñ qudretli varisi oldı.
Hanlıqnıñ paytahtını Salacıq (Bağçasaray civarı) şeerine köçürdi. Mında Zincirli Medrese ve Hacı Giray Han dürbesini qurdurdı, bu ise Kırımnıñ medeniy ve ilmiy merkezi olmasını sağladı.
Meñli Giray Han, Rus Knâzlığı (Moskova) ve Polonya Litvanya ile murakkap munasebetler qurdı. Başta Ruslar ile ittifaq yapıp Altın Ordanı bitirdi, soñra ise Rusiyanıñ küçlenmesine qarşı siyaset alıp bardı.
Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selimniñ qaynatası olaraq, onıñ tahtqa çıquvına arbiy yardım berip büyük rol oynadı.
Meñli Giray Han devri, Kırımnıñ tek bir yarımada devleti degil, keniş topraqlara üküm sürgen bir imparatorlıq quvetine irişken devridir.
(1445–1515) — Qırım Hanlığınıñ eñ mühim hanlarından biri olıp, devletniñ siyasiy ve askeriy kücünü bekemlegen büyük liderdir. Onıñ idaresi zamanında Qırım Hanlığı bölgede eñ tesirli devletlerden birine çevrildi.
Mengli Giray Han tahta çıqqandan soñ, iç qarışıqlarnı bastırıp, hanlıqta nizam ve birlik sağladı. Bu, devletniñ temellerini bekemledi ve idare sistemini tertipke saldı.
Mengli Giray Han, Osmanlı Devleti ile dostane ve stratejik ittifaq qurıp, Qırım Hanlığınıñ himayesini temin etti. Bu ittifaq sayesinde hanlıq dış tehlükelerden qorundı ve siyasiy nüfuzu arttı. Mengli Giray Han devrinde, Altın Orda Devleti artıq zayıflap barğan edi. Han, Qırım Hanlığını müstakil bir devlet olaraq pekiştirdi ve Altın Orda mirasından ayrılıp öz yolunu belirledi.Mengli Giray Han, şimaldeki Rus knezliklerine qarşı seferler düzenledi. Bu seferler neticesinde Qırım Hanlığı hem iqtisadi hem de askeriy bakımdan küçlendi.
Mengli Giray Han devri, Qırım Hanlığınıñ “altın çağı”nıñ başlanğıcı sayılır. Onıñ siyasiy zekâsı ve diplomatik ustalığı sayesinde hanlıq uzun müddet bölgede söz sahibi oldı.
