Qırımtatar Halqımıznıñ 1943 Senesi Qırım Fotoğrafları
Qırımtatar Halqımıznıñ 1943 Senesi Qırım Fotoğrafları
Qırımtatar Halqımıznıñ 1943 Senesi Qırım Fotoğrafları, 1944 senesinde yaşanğan Büyük Sürgünlikten bir yıl evelki Qırımnıñ yaşayışından müim tarihiy izlerni saqlap qalğan nadir vesiqalardır. Alman foto-jurnalisti Herbert Listniñ objektivinden tüşken bu resimler, Qırımtatar halqınıñ köylerdeki künlük ayatını, bazarlarını, milliy kiyimlerini, balalarını, emegini ve medeniy yaşayışını köz ögüne sere. Bu fotoğraflarnıñ bir qısmı Qutlaq (bugünki Veseloye) civarında, digerleri ise Simferopol bazarında ve Qırımnıñ başqa yerlerinde çekilgeni belirtilmektedir.
1943 Senesi: Sürgünden Evelki Qırım
1943 senesi Qırım Tatar halqınıñ tarihınde soñ derece müim bir devir edi. Qırım, İkinci Dünya Cengi şartlarında alman işgali altında bulunğanda, halqımız öz ata-baba toprağında yaşayışını devam ettire edi. Bu devirde çekilgen fotoğraflar, yalnız cenk şartlarını degil, aynı zamanda Qırım Tatar cemiyetiniñ künlük yaşayışını da saqlap qalğan.
Herbert Listniñ fotoğraflarında köyler, evler, quyu ve çeşmeler, bazar yerleri, tarlalar ve tabiat manzaraları yer alа. Bazı kadrlarda qadınlar, balalar, qocalar ve emek etken insanlar körüne. Bu resimler, 1944 senesinde yaşanacaq sürgünlikten evel Qırımda canlı bir cemiyetniñ yaşağanını köstergen müim tarihiy şaatlardır.
Qutlaq ve Qırım Tatar Köyleri
Fotoğraf arşivlerinde Qutlaq adınen beraber Veseloye veya Voron olabilecegi belirtilgen Qırımtatar köylerine ait resimler de bulunа. Köylerniñ evleri, yolları, su kaynakları ve etrafındaki tabiat, Qırım Tatarlarınıñ yerleşim kültürinden müim izler taşır. Bir quyu başında su alğan adamlar, balalar, çiftçiler ve künlük işnen oğraşqan insanlar, o devirdeki yaşayışnıñ tabiiy bir parçasını teşkil ete.
Quyu ve çeşmelerniñ fotoğraflarda yer alması da ayrıca diqqatqa lâyıq. Qırımnıñ bazı köylerinde su kaynakları yaşayışnıñ merkezinde bulunğan. Bu mekânlar tek su alına turğan yerler degil, aynı zamanda köy hayatınıñ içtimai bir parçası edi. Fotoğraflar bu yaşayışnıñ sadeliğini ve tabiatnen bağını saqlap qalğan.
Simferopol Bazarı ve Künlük Hayat
Herbert Listniñ 1943 senesi Qırım fotoğrafları arasında Simferopol bazarına ait kadrlar da bulunа. Bazar, halqınıñ ticaret, alış-veriş ve içtimai qarşılaşuv yerlerinden biri olaraq körüne. Fotoğraflarda meyve satqanlar, ayaqqabı ve başqa eşya satıcıları, ip satqan genç ve bazarda bulunğan qadınlar yer alа.
Bu kadrlar Qırımtatar halqınıñ yalnız köy hayatınen sınırlı olmağanını, şeerlerde de ticaret ve künlük iktisadî faaliyetlernen oğraşqanını körsete. Bazar manzaraları aynı zamanda o devirdeki kiyim tarzlarını, insanlarnıñ bir-birinen münasibelerini ve alış-veriş medeniyetiniñ bazı unsurlarını da saqlap qalğan.
Milliy Kiyimler ve İnsan Yüzleri
Fotoğraflarnıñ eñ qıymetli taraflarından biri de insanlarnıñ kiyimleri ve yüzleridir. Qadınlarnıñ baş örtüleri, erkeklerniñ baş kiyimleri ve gündelik libasları, Qırımtatar milliy kiyim ananesiniñ 1943 senesindeki körünişini añlamağa yardım ete.
Balalarnıñ, qadınlarnıñ ve qartlarnıñ fotoğrafları ise tarixiy vesiqanıñ insanî tarafını ortaya çıqara. Bugün bu resimlerge baqqanda, kadrlardaki insanlar içün 1944 senesinde nasıl bir facia yaşanacağınıñ henüz bilinmegeni añlaşıla. Bir yıl soñra bu köylerniñ ve bazarlarnıñ yaşayışı zorbalıqnen bölünecek, halqımız öz evlerinden ve Vatanından sürgün etilecekti.
Fotoğraflar: Bir Halqınıñ Yaşayışına Ait Şaatlıq
1943 senesinde çekilgen bu resimlerniñ emiyeti, olarnıñ 1944 sürgünliginden evelki Qırım Tatar yaşayışını doğrudan körsetken fotoğraf vesiqaları olmasındadır. Fotoğraflarğa baqqanda, Qırım Tatarlarınıñ öz köyleri, bazarları, tarlaları, evleri ve içtimai yaşayışınen beraber yaşağanını körmek mümkün.
Bu arşivniñ başqa bir müim tarafı da, sürgünlikten soñ büyük ölçüde değişken Qırım manzarasınıñ evelki halinden izler saqlamasıdır. Fotoğraflarda körüngen köyler, çeşmeler, evler ve insanlarnıñ yaşayış tarzı, bugün tarihçiler ve araştırıcılar içün de qıymetli görsel kaynak teşkil ete.
Herbert Listniñ Objektivinden Qırım
Herbert List 1903 senesinde Hamburgta doğğan Alman fotoğrafçısı edi. O, fotoğraf sanatında sürrealizm ve klassik sanatqa olan merakınen tanılğan, soñraları Magnumnen de çalışqan müelliflerden biri oldı. Magnum arşivindeki bilgilerge köre, List 1951 senesinde Robert Capa ile tanışqan ve Magnumğa iştirak etken.
Onıñ Qırımda 1943 senesinde çekken fotoğrafları bugün yalnız sanat eseri olaraq degil, Qırımtatar halqınıñ tarihiy hafızasını saqlayğan görsel vesiqalar olaraq da qıymetlidir. Bu resimler, sürgünlikten evelki hayatımıznıñ izlerini zaman içinden bugünge taşıy.
Tarihiy Hafızanı Saqlamaq
Qırımtatar Halqımıznıñ 1943 senesi Qırım fotoğrafları, keçmişniñ birer sessiz şahidi olaraq yaşay. Her bir köy manzarası, bazar kadrı, quyu başında çekilgen resim veya insan yüzü, bir devirniñ yaşayışından iz taşır.
Bu fotoğraflarğa tek keçmişniñ resimleri olaraq degil, Qırım Tatar milliy medeniyetiniñ tarihiy hafızasını saqlayğan vesiqalar olaraq baqmaq kerek. Çünkü fotoğraf bazen sözlerniñ aytamadığını añlata. 1943 senesiniñ bu nadir resimleri de Qırımda yaşağan halqımıznıñ Vatanındaki hayatını, medeniyetini ve gündelik yaşayışını gelecek nesillerge anlatmağa devam etecek.
Fotoğraf: Herbert List / Magnum Photos
