Qırım Hanlığı’nıñ kudretli hökümdarı, şair ve bestekârı Gazi Giray Han
Qırım Hanlığı’nıñ kudretli hökümdarı, şair ve bestekârı Gazi Giray Han, yalnız bir devlet adamı degil, belki de Qırım Tatar edebiyatınıñ en mühim simalarından biri edi. Onıñ «Rayete Meylederiz» gazeli asırlar boyunca yaşap kelgen edebiy mirasnıñ kıymetli nümunelerinden biri olaraq kabul etile.
Mustafa Sarıkamış
Kırım’ın Sesi Gazetesi
Dünya Qırımtatar Derneği Başkanı
Gazi Giray Han Gazel Rayete Meylederiz
Qırım Hanlığı’nıñ kudretli hökümdarı, şair ve bestekârı Gazi Giray Han yalnız bir devlet adamı degil, belki de Türk dünyasınıñ mühim edebiyat erbaplarından biri edi. Onıñ şiirleri asırlar boyunca Qırım Tatar edebiyatınıñ incileri arasında yer aldı.
Gazi Giray Han tarafından yazılğan “Rayete Meylederiz” gazeli, vatan sevgisi, sadakat ve millet ruhını aks ettirgen eserlerden biridir. Şair bu gazelde insan ruhınıñ hakikatqa, sevgiye ve maneviy değerlere yönelişini ince bir üslûp ile ifade ete.
Qırım saray edebiyatınıñ en güzel numunelerinden biri sayılğan bu gazel, Osmanlı ve Qırım edebî geleneklerini birleştirgen kıymetli bir mirastır. Gazi Giray Han hem han, hem kumandan, hem de şair olaraq Qırım Tatar tarihinde müstesna bir yer tuta.
Bugün de onıñ eserleri Qırım Tatar halkınıñ milliy hafızasında yaşamaqta ve yeni nesillerge ilham bermekte. «Rayete Meylederiz» gazeli, Qırımnıñ edebî ve maneviy zenginligini köstergen unutulmaz eserlerden biri olaraq kabul etile.
Kırım Edebiyatının Sönmez Yıldızı: Gazi Giray Han ve Ebediyen Yaşayacak Gazeli
Kırım Hanlığının efsanevi hükümdarı, cesur asker, dahi bestekâr ve kudretli şair II. Gazi Giray Han’ın (Gazâyî) kaleme aldığı, Türk-İslam dünyasının en asil kahramanlık manzumelerinden biri kabul edilen “Rayete Meylederiz” gazeli, asırlardır vatan ve cihad aşkının edebi sembolü olmaya devam ediyor.
Gazi Giray Han, sadece orduları yöneten bir kumandan değil, aynı zamanda divan sahibi, “Gül ü Bülbül” mesnevisinin yazarı ve Doğu musiki tarihine yön veren dahi bir sanatkârdı. Onun savaş meydanlarındaki celadetini, ordu ve bayrak aşkını en muazzam şekilde aksettiren eseri şüphesiz ki “Rayete Meylederiz” gazelidir. Klasik edebiyattaki sevgiliye duyulan beşeri aşk unsurlarını (boy, saç, kirpik, kaş, yan bakış) birer askeri sembole (sancak, tuğ, ok, yay, kılıç) dönüştüren bu şaheser, devletin ve milletin onurunu her şeyin üstünde tutan bir hükümdarın ruh dünyasını gözler önüne serer.
Bu kıymetli yadigarın orijinal metnini ve Kırım Tatar edebi dilindeki anlamdaş karşılığını gazetemiz okuyucuları için gururla neşrediyoruz:
Gazi Giray Han – Gazel (Rayete Meylederiz)
Râyete meyledeniz kamet-i dil-cû yerine
Tuğa dil bağlamışız kâkül-i hoş-bû yerine
Heves-i tir-ü keman çıkmadı dilden asla
Nâveg-î gamze-i dil-dûz ile ebru yerine
Sürerüz tîğimizin zevk-ü salasın her dem
Sîm tenlerle olan lezzet-i pehlû yerine
Gerden-i tevsen-i zibâda kutas-ı dibend
Bağladı gönlümüzü zülfile giysü yerine
Severiz esb-i hüner-mend-i sabâ-reftân
Bir perî şekl sanem bir gözü âhû yerine
Gönlümüz şâhid-i zibâ-yı cihâda verdik
Dilber-i mâh-rûh-ı yâr-ı peri-rû yerine
Seferim cevri çok ümmid-i vefa ile veli
Olduk aşüftesi bir şûh-ı cefâ-cû yerine
Olmuşuz cân ile billâh Gazayî teşne
Kanını düşmen-i dînin içeniz su yerine
