Sönmeyen Çıraq Kök Bayraknıñ Doğuşı ve Millî Yanlanuv

Şanlı Keçmişniñ Ebediy Nişanı Türk Devletçilik An’anesinde ve Kırım Hanlığında Tarak Tamga

Tamgamız  Varlıkımız, Bayrağımız Bahtımız!

Aziz ve muhteşem Kırım Tatar halkı, qıymetli oquvıcılarımız!

Taryh – tek keçmişniñ saifeleri degil, milletlerniñ özüni tapmaq yolunda yürgen ebediy yolculığıdır. Bugün qalemimizden tökülgen er bir söz, mefkûremizniñ eñ ulu remzi olan Tarak Tamganıñ şanlı akisidir.

Kırım Hanlığı’nıñ adalet terazisi olaraq doğğan bu mukaddes nişan, asırlar deñişse de, sürgünlikler ve qorquvlar körse de, asıl tüsini ve asaletini iç bir zaman ğayıp etmedi. Çünki Tarak Tamga – tek bir taş üzerine oyulğan nişan degil; o, er bir tatarnıñ yüregine, qanına ve ruhuna işlengen azatlık tamgasıdır.

Kök Bayrağımıznıñ mavılığında parıldağan bu altın nişan, bizge şanlı keçmişimizni hatırlatqanı kibi, aydınlık kelecegimizni de muştalay. Milletimiz dunya turğandça, Kırım Tatarınıñ sesi de, sönmez meşalesi olan Tarak Tamgası de ebediyen yaşaycaqtır!

Varlığıñız daim, bırlıgiñiz kamil olsun!

Tamganıñ Hukukiy ve Siyasiy Mahiyeti

Ulu Türk taryhı ve devletçilik an’anesinde tamgalar, tek bir mülkiyet işareti degil, devletniñ mustaqilligini, hanedannıñ asaletini ve asırlıq hukuk sistemini tasdiqlegen eñ ulu vesikalardır. Hunlardan, Göktürklerden ve Oğuz boylarından berli kele yatqan bu muqaddes nişan qullanuv an’anesi, Kırım yarımadasında özüniñ eñ kâmil, eñ parlak ve estetik şeklini mübarek Giray Hanedanı vasıtasıyla tapqandır. Tarak Tamga, asırlar devamında tek bir soynıñ remzi olmaqla qalmayıp, bütün Kırım Tatar milletiniñ millî mefkûresine, azatlık ve adalet timsaline dönüşken mukaddes bir emanettir.

1. Köklü Taryhtan Kelgen Miras: Türk Boylarında Tamga

Tarak Tamganıñ teshil etilgen geometrik yapısı ve teryhıy tamırları incelengen künlerde, bu nişannıñ Deşt-i Qıpçaq tüzlüklerinde, Altın Ordu sahasında ve er turlu Türk kabilelerinde asırlar evel de muhtelif şekillerde qullanılğanı malûmdır. İllâ ki, bu dağınık ve kabilevî nişanlar tertibi, 1441 senesi Ulu Hacı Giray Han tarafından temelleri atılğan müstakil Kırım Hanlığında resmiy devlet arması olaraq qabul etilgen soñ, kamil bir siyasiy hüviyet qazanğandır.

2. Giray Hanedanı Devrinde Devlet Alameti ve Diplomatik Quvet

Kırım Hanlığı devrinde Tarak Tamga, devletniñ mıtlaq hakimiyetini ve diplomatik quvetini köstergen eñ emiyetli unsur edi. Hanlıqnıñ şanlı taryhında bu qadimiy tamga şu sahalarda qullanıla edi:

• Han Yarlıqları ve Fermanlar: Hanlarnıñ ecnebiy devlet hakanlarına, ulu beylerge ve komşularğa göndergen er bir resmiy vesikasınıñ, yarlığınıñ başında han nişanı olaraq mıtlaq Tarak Tamga yer ala edi. Bu, devletniñ uquqiy mühürü edi.
• Meskûkât ve İqtisadiy Mustaqillik: Hanlar öz adlarına bastırğan altın, kümüş ve baqır aqçelerde (paralarda) Tarak Tamganı darp ettire ediler. Bu ise Kırım Hanlığının iqtisadiy ceetten kimseden asılı olmağanını dunyağa ilân ete edi.
• Abideviy Mimari: Bağçasaray’daki han sarayınıñ asil qapılarında, abidelerinde, çeşmelerinde ve türbelerinde taş üzerine büyük bir usta-sanatçılıqnen oyulğan Tarak Tamgalar, devletniñ ebediy abide nişanlarıdır.

3. Felsefî ve Manaviy Manası: Adalet ve Azatlık Terazisi

Tarak Tamganıñ üç tışlı yapısı üzerine taryhçılar ve sembolizm mütehassısları çoq tüşünceler ileri sürgendirler. Eñ esaslı akademik tüşüncege köre, bu üç tış – adalet, quvet ve tüzlükni ifade ete. Ortadaki yüksek tış hanedannı, yani devletniñ özüni; eki taraftaki tışlar ise adalet terazisiniñ sa qolunı ve sol qolunı timsal ete. Bu demek ki, Kırım Hanlığı adalet terazisi üzerine qurulğan adil bir devlettir. Diger bir millî baqışqa köre ise, bu tamga köklerde serbest uçqan muqaddes bir quşnıñ (şahin yahut doğan) azatlığını ve asaletini köstere.

4. Sönmeyen Çıraq: Kök Bayraknıñ Doğuşı ve Millî Yanlanuv

1783 senesi Kırım Hanlığının çar Rusiye tarafından bahtsız şekilde işgal etilmesinden soñ, Tarak Tamga tatar yüreklerinde gizli bir mukavemet ve taryhıy hafıza nişanı olaraq yaşatıldı. Nihayet, 1917 senesi Birinci Kırım Tatar Millî Qurultayında, ulu şehidimiz Numan Çelebicihan ve onıñ dava dostlarınıñ reberliginde, Kırım hanlarınıñ asırlıq Tarak Tamgası, asil kök mavısı tüsündeki Kök Bayraq üzerine altın sarısı tüsle işlendi. Şöylece, hanedan armasından Kırım Tatar milletiniñ millî bayrağı doğdı.

Tarak Tamga, Kırım Tatar halkınıñ taryh yolculığında iç bir zaman sönmedgen ve sönmeycek olan sarsılmaz bir meşaledir. O, bizge tek keçmişteki şanlı hanlarnı, saraylarnı ve zaferlerni degil; aynı zamanda millî birligimizni, uquq medeniyetimizi ve kelecekke olan azatlık inancımıznı hatırlata. Kırım Hanlığından bugünge qadar milletimizniñ qanında ve bayrağında yaşatılğan bu qadimiy nişan, tatar ruhunıñ ebediyen yaşaycağınıñ eñ büyük isbatıdır.