KÖZYAŞ ÇEŞMESİ: QIRIMNIÑ SESSİZ HATIRASI
KÖZYAŞ ÇEŞMESİ: QIRIMNIÑ SESSİZ HATIRASI
KÖZYAŞ ÇEŞMESİ: QIRIMNIÑ AĞLAĞAN TARİHİ
MÜDİRDEN
Bağçasaraynıñ Közyaş Çeşmesi sırf taştan yapılğan bir abide degildir. O, Qırımnıñ yüreginden süzülip kelgen tarih, hasret ve hatıralarnıñ remzidir. Asırlar boyunca çeşmeden aqqan su damlaları, Qırımtatar halqınıñ sevinçlerini de, acılarını da öz içinde saqlap kelgen.
Bugün biz bu tarihiy yadigârğa baqqanda, yalnız geçmişni degil, milletimizniñ yaşayış kuvvetini ve medeniy mirasını da köremiz. Közyaş Çeşmesi bizge tarihni unutmamaqnı, milliy kimligimizni qorumaqnı ve ata-babalarımızdan qalğan mirasqa sahip çıqmaqnı hatırlata.
Qırımnıñ sesi asırlar boyunca susmağan kibi, bu çeşmeniñ hikâyesi de nesilden nesilge yaşaycaq. Tarihimizni, medeniyetimizni ve milliy hafızamıznı qorumaq er birimizniñ borcudur.
Mustafa Sarıqamış
Dünya Qırımtatar Dernegi Reisi
Kırımın Sesi Gazetesi Baş Muharriri
Közyaş Çeşmesi – Bağçasaray Hansarayınıñ yüreginde asırlardan beri aqqan tarih ve hatıra çeşmesi, Qırım Tatar medeniyetiniñ eñ acınıqlı ve ulu timsallerinden biridir.
Bu sırıqlı abide aqqında edebiy Qırım Tatar tilinde müim malümatlar:
Çeşmeniñ Tarihı ve Manası
- Müellifi: Qırım Hanı Qırım Geray Han tarafından yaptırılğan.
- Mimar: Acem (İran) ustası Ömer tarafından 1764 senesinde yaratılğan.
- İlham Menbası: Hanniñ yaşlay vefat etken sevimli bisesi Dilara Bikeçke duyğan büyük sevgi ve bitmez kederi.
- Timsali: Taşnıñ ağlamasını köstere. Mermer kurnadan sızğan er bir tamçı suv, Hanniñ yüregindeki dinmegen közyaşlarını aqlıbızğa ketire.
Edebiyatta Ebediylik
- Puşkinniñ Tesiri: Rus şairi Aleksandr Puşkin, saraynı ziyaret etken soñ “Bağçasaray Çeşmesi” poemasını yazğan.
- Cihan Şüreti: Bu poema ve onıñ esasında sahnelaştırılğan balet, çeşmeniñ acısını bütün dünyaya tanıtqan.
- Adet: Puşkinniñ hatırasına baqlı olaraq, bugün de çeşmeniñ üstündeki kurnağa er kün biri qırmızı, biri sarı eki taze gül qoyula.
Qırım Tatar halqınıñ vatanasretini, çekken acılarını ve medeniy mirasından bir parçasını akis ettirgen bu çeşme, bugün de Hansaraynıñ eñ müim abidesidir.
Bağçasaray Hansarayında yerleşken meşur Közyaş Çeşmesi, Qırımtatar tarihı ve medeniyetiniñ ebediy remizlerinden biridir. Asırlar boyunca aqqan bu çeşme, sevgi, hasret ve tarihiy hatıranıñ sessiz şahidi olaraq qalmaqta.
Közyaş Çeşmesi Bağçasaray Hansarayınıñ yüreginde asırlardan beri aqqan tarih ve hatıra çeşmesi.
Bağçasaray Hansarayında yerləşken meşur Közyaş Çeşmesi asırlar boyunca Qırımnıñ tarihını, medeniyetini ve insan taqdirlerini özünde saqlap kelgen eşsiz bir abidedir. Bu çeşme sırf mimarî eser degil, belki Qırımtatar halqınıñ ruhiy mirasını temsil etken mühim bir remizdir.
Tarih boyunca Qırımnıñ pek çok yer adları deñiştirilgen olsa da, Bağçasaray adı öz tarihiy ve medeniy qıymetini qoruyıp qalğan. Bazı araştırıcılarğa köre, Bağçasaraynıñ dünyaca tanılmasında Aleksandr Puşkinniñ «Bağçasaray Çeşmesi» adlı şiiri de mühim rol oynağan.
Közyaş Çeşmesi sevgi, ayrılıq ve insan kederini añlatqan bir eser olmaqnen beraber, Qırım halqınıñ çekken acılarınıñ da sessiz şahididir. Hansaraynıñ ayrılmaz bir parçası olğan bu abide, Qırımtatar tarihınıñ ve medeniyetiniñ ebediy yadigârıdır.
Bugün Bağçasaraynı ziyaret etken er kes, çeşmeden aqqan er bir tamçıda Qırımnıñ keçmişini, hasretini ve ümütini duyabilir. Közyaş Çeşmesi, Qırımtatar milliy mirasını qorumaqnıñ ne qadar mühim olğanını bizge daima hatırlatmaqta.
Bağçasaraynıñ Ağlağan Çeşmesi
Hansaraynıñ Yüreginde Aqqan Közyaşlar
Közyaş Çeşmesi: Tarih ve Hasretniñ Remzi
