TÜRK DÜNYASI VE QIRIMTATARLARDA HİCRİY YAÑI YILNIÑ İDRAK ETİLÜVİ VE ANANELERİ
HİCRİY YAÑI YIL 1 MUHARREM NEDİR?
İslâm dünyasınıñ ortaq taqvimi olğan Hicriy taqvim, Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) ve eshabınıñ Mekke-i Mükerremeden Medine-i Münevverege köçmesini, yani Hicretni (miladiy 622 senesini) esas ala. Hz. Ömer döneminde resmiyleştirilgen bu taqvimde, ay areketlerine köre esaplanğan kameriy yılnıñ ilk ayı Muharrem, onıñ birinci künü (1 Muharrem) ise yañı yılnıñ başlanğıcı olaraq qabul etile. Her sene miladiy taqvimge köre 10-11 kün evel kelgen bu mübarek tarih, 2026 senesi Haziran 16 kününe denk kele ve İslâm alemi Hicriy 1448 yañı yılına qadem basa.
TÜRK DÜNYASI VE QIRIMTATARLARDA HİCRİY YAÑI YILNIÑ İDRAK ETİLÜVİ VE ANANELERİ
AQMESCİT – İslâm aleminiñ taqvim başlanğıcı olğan Hicriy Yañı Yıl (1 Muharrem), Türk dünyasında ve hususan Qırımtatar halqı arasında özgül bir sükûnet, maneviy terbiye ve diniy dürüstlik ile eda etile. Asırlardan berli devam etken bu anane, dünyeviy bayramlarnıñ eglenceli üslubından tamamen uzaq olıp, İslâm medeniyetiniñ eñ güzel yardımlaşuv numünelerini köz ögüne sere.
Camilerde İbadet ve Keçken Yılnıñ Muhasebesi
Hicriy Yañı Yıl kününde Qırımtatarlar ve umumiy Türk dünyası ealiniñ eñ emiyetli adeti, camilerde ve evlerde bir araya kelmektir. Bu mübarek kün ve onıñ arfesindeki keçe şulardan ibarettir:
- Qur’an-ı Kerim tilavetleri yapıla ve keçmişlerniñ ruhuna dualar bağışlana.
- Camilerde mevlid-i şerifler oquna ve vaazlarda Hicretniñ manası añlatıla.
- İnsanlar öz nefislerinen baş-başa qalıp, keçken yılnıñ esabını (muhasebesini) yapalar, hatoları içün tevbe-istiğfar eteler.
Teberrikleşüv ve Qomşulıq İlişkileri
Bu künlerde qardaşlıq bağlarını pekitmek içün aile azaları, aqrabalar ve qomşular bir-biriniñ Hicriy yañı yılını hayırlaylar. Büyükler ziyaret etile, duaları alına ve balalar ufaq tefek ediyeler ya da tatlılar ile sevindirile. Türk dünyasınıñ bir çoq bölgesinde bu kün, küskünlerniñ barışması içün eñ güzel bir vesile olaraq qullanıla.
Aşure Ayına Hazırlıq ve Bereket Gelenegi
Hicriy Yañı Yıl, aynı zamanda mübarek Muharrem ayınıñ başlanğıcı demektir. Qırımtatar adetlerine köre, yañı yıl künü ile beraber evlerde Aşure ayı azırlıqları başlana. Hanımlarmız kerekli azıqlarnı tedarik ete ve bereket duası ile aşure pişirmek içün niyetlene. Yañı yılnıñ ilk künlerinde pişirilgen bu bereketli aşlar, dindaşlarımız, qomşularımız ve muhtaçlar arasında adaletnen dağıtıla.
Türk-İslâm dünyasınıñ asırlıq adeti olğan bu maneviy kün, Qırımtatarlar içün tek bir tarih deñişimi degil; milliy kimlikni, dinni ve sarsılmaz ahlâqiy qonum dıvarlarını qoruvnıñ eñ canlı ispatıdır.
HİCRİY TAQVİMNİÑ ESASI VE 1 MUHARREMNİÑ MANASI
İslâm dünyasınıñ ortaq taqvimi olğan Hicriy taqvim, Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) ve eshabınıñ Mekke-i Mükerremeden Medine-i Münevverege köçmesini, yani Hicretni (miladiy 622 senesini) başlanğıç olaraq qabul ete. Hz. Ömer (r.a.) döneminde devlet işlerini nizamğa qoymaq içün resmiyleştirilgen bu taqvimde, 1 Muharrem künü yañı yılnıñ ilk künü olaraq belgilenmiştir.
Ay Taqviminiñ Hususiyetleri:
- Yıl Uzunlığı: Hicriy taqvim Ay nıñ dünya etrafındaki aylanuvına esaslanğanı içün, bir yıl 354 ya da 355 kün süre. Bu sebepten Şemsiy (Miladiy) taqvimden 10-11 kün qısqadır ve her sene mevsimler boyunca gerige doğru yer deñiştire.
- Kün Başlanğıcı: İslâm ananesinde yañı kün gece yarısı degil, aqşam azanı oqunğanda (küneş batqanda) başlana. Bunıñ içün 1 Muharrem künü, bir kün evelki aqşamdan itibaren kirgen sayıla.
Bu mübarek tarih, Qırımtatarlar ve bütün Türk-İslâm dünyası içün tek bir rakam deñişimi degil; adaletniñ, medeniyetniñ ve yañı bir tırınışnıñ mübarek remzidir.
İslâm aleminiñ taqvim başlanğıcı olğan Hicriy Yañı Yıl (1 Muharrem), Türk dünyasında ve hususan Qırımtatar halqı arasında özgül bir sükûnet, maneviy terbiye ve diniy dürüstlik ile eda etile. Asırlardan berli devam etken bu anane, dünyeviy bayramlarnıñ eglenceli üslubından tamamen uzaq olıp, İslâm medeniyetiniñ eñ güzel yardımlaşuv numünelerini köz ögüne sere.
Camilerde İbadet ve Keçken Yılnıñ Muhasebesi
Hicriy Yañı Yıl kününde Qırımtatarlar ve umumiy Türk dünyası ealiniñ eñ emiyetli adeti, camilerde ve evlerde bir araya kelmektir. Bu mübarek kün ve onıñ arfesindeki keçe şulardan ibarettir:
- Qur’an-ı Kerim tilavetleri yapıla ve keçmişlerniñ ruhuna dualar bağışlana.
- Camilerde mevlid-i şerifler oquna ve vaazlarda Hicretniñ manası añlatıla.
- İnsanlar öz nefislerinen baş-başa qalıp, keçken yılnıñ esabını (muhasebesini) yapalar, hatoları içün tevbe-istiğfar eteler.
Teberrikleşüv ve Qomşulıq İlişkileri
Bu künlerde qardaşlıq bağlarını pekitmek içün aile azaları, aqrabalar ve qomşular bir-biriniñ Hicriy yañı yılını hayırlaylar. Büyükler ziyaret etile, duaları alına ve balalar ufaq tefek ediyeler ya da tatlılar ile sevindirile. Türk dünyasınıñ bir çoq bölgesinde bu kün, küskünlerniñ barışması içün eñ güzel bir vesile olaraq qullanıla.
Aşure Ayına Hazırlıq ve Bereket Gelenegi
Hicriy Yañı Yıl, aynı zamanda mübarek Muharrem ayınıñ başlanğıcı demektir. Qırımtatar adetlerine köre, yañı yıl künü ile beraber evlerde Aşure ayı azırlıqları başlana. Hanımlarmız kerekli azıqlarnı tedarik ete ve bereket duası ile aşure pişirmek içün niyetlene. Yañı yılnıñ ilk künlerinde pişirilgen bu bereketli aşlar, dindaşlarımız, qomşularımız ve muhtaçlar arasında adaletnen dağıtıla.
Türk-İslâm dünyasınıñ asırlıq adeti olğan bu maneviy kün, Qırımtatarlar içün tek bir tarih deñişimi degil; milliy kimlikni, dinni ve sarsılmaz ahlâqiy qonum dıvarlarını qoruvnıñ eñ canlı ispatıdır.
Türk Dünyasında ve Kırım Tatarlarında Hicri Yılbaşı (1 Muharrem), Batı tarzı eğlenceli yılbaşı kutlamalarının aksine, tamamen dini bir idrak, sessiz bir tefekkür, geçmiş yılın muhasebesi ve ibadetle geçirilir. Bu özel gün, neşeli şenliklerle değil, toplumsal dayanışma ve manevi etkinliklerle ihya edilir.
TÜRK DÜNYASI VE QIRIMTATARLARDA HİCRİY YAÑI YILNIÑ İDRAK ETİLÜVİ VE ANANELERİ
İslâm aleminiñ taqvim başlanğıcı olğan Hicriy Yañı Yıl (1 Muharrem), Türk dünyasında ve hususan Qırımtatar halqı arasında özgül bir sükûnet, maneviy terbiye ve diniy dürüstlik ile eda etile. Asırlardan berli devam etken bu anane, dünyeviy bayramlarnıñ eglenceli üslubından tamamen uzaq olıp, İslâm medeniyetiniñ eñ güzel yardımlaşuv numünelerini köz ögüne sere.
Camilerde İbadet ve Keçken Yılnıñ Muhasebesi
Hicriy Yañı Yıl kününde Qırımtatarlar ve umumiy Türk dünyası ealiniñ eñ emiyetli adeti, camilerde ve evlerde bir araya kelmektir. Bu mübarek kün ve onıñ arfesindeki keçe şulardan ibarettir:
- Qur’an-ı Kerim tilavetleri yapıla ve keçmişlerniñ ruhuna dualar bağışlana.
- Camilerde mevlid-i şerifler oquna ve vaazlarda Hicretniñ manası añlatıla.
- İnsanlar öz nefislerinen baş-başa qalıp, keçken yılnıñ esabını (muhasebesini) yapalar, hatoları içün tevbe-istiğfar eteler.
Teberrikleşüv ve Qomşulıq İlişkileri
Bu künlerde qardaşlıq bağlarını pekitmek içün aile azaları, aqrabalar ve qomşular bir-biriniñ Hicriy yañı yılını hayırlaylar. Büyükler ziyaret etile, duaları alına ve balalar ufaq tefek ediyeler ya da tttlılar ile sevindirile. Türk dünyasınıñ bir çoq bölgesinde bu kün, küskünlerniñ barışması içün eñ güzel bir vesile olaraq qullanıla.
Aşure Ayına Hazırlıq ve Bereket Gelenegi
Hicriy Yañı Yıl, aynı zamanda mübarek Muharrem ayınıñ başlanğıcı demektir. Qırımtatar adetlerine köre, yañı yıl künü ile beraber evlerde Aşure ayı azırlıqları başlana. Hanımlarmız kerekli azıqlarnı tedarik ete ve bereket duası ile aşure pişirmek içün niyetlene. Yañı yılnıñ ilk künlerinde pişirilgen bu bereketli aşlar, dindaşlarımız, qomşularımız ve muhtaçlar arasında adaletnen dağıtıla.
Türk-İslâm dünyasınıñ asırlıq adeti olğan bu maneviy kün, Qırımtatarlar içün tek bir tarih deñişimi degil; milliy kimlikni, dinni ve sarsılmaz ahlâqiy qonum dıvarlarını qoruvnıñ eñ canlı ispatıdır.
