AZERBAYCAN CUMHURİYETİ’NİN 108. YILDÖNÜMÜ

Azerbaycan Cumhuriyeti’nin kurucusu Mehmet Emin Resulzade’den söz edildiğinde aklımıza hemen onun “Bir kere yükselen bayrak bir daha asla inmez” özdeyişi gelir. Resulzade’nin bu ünlü sözü Türk Dünyası’nda artık bir atasözü olarak söylenir olmuştur. Her Türk onu, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin kurucusu olmasının yanı sıra, en olumsuz koşullarda bile yüreklere umut aşılayan bu özdeyişiyle hatırlamaktadır.

Azerbaycan Cumhuriyeti kurucusu Mehmet Emin Resulzade, yalnızca Azerbaycan tarihinin değil, tüm Türk Dünyası’nın ve bağımsızlık mücadelesi veren halkların en önemli fikir ve devlet adamlarından biridir. Onun “Bir kere yükselen bayrak bir daha asla inmez!” sözü, sönmeyen bir bağımsızlık meşalesi olarak yalnız Türk tarihine değil, insanlık tarihine altın harflerle yazılmıştır.

Mehmet Emin Resulzade, hem kendi ülkesi hem de bağımsızlıklarını kaybetmiş toplumlar için neden bir umut ışığı olmuştur? Ülkesinin Bağımsızlığı İçin Neler Yapmıştı?

Mehmet Emin Resulzade, ömrünü Azerbaycan’ın bağımsızlık ideali uğruna harcamış ve bu yolda çok yönlü, herkesin kolay kolay göze alamayacağı bir mücadele yürütmüştür.

Fikir ve Basın Hayatıyla Bilinçlendirme:

Gençlik yıllarından itibaren “Şark-i Rus”, “Hayat”, “Füyuzat”, “Açıksöz” gibi gazete ve dergilerde yazılar yazarak Azerbaycan halkında milli kimlik ve hürriyet bilincinin uyanmasını sağladı. Kalemini bir silah gibi kullanarak Türkçülük ve bağımsızlık düşüncesini canlı tutmaya çalıştı.

Müsavat Partisi’nin Liderliği:

1911 yılında kurulan ve Azerbaycan milli hareketinin omurgasını oluşturan Müsavat Partisi’nin liderliğini üstlendi. Bu parti çatısı altında milliyetçilik, demokrasi ve bağımsızlık ilkelerini birleştirdi, bu değerlerin halkı tarafından benimsenmesini ve savunulmasını sağladı.

Doğu’nun İlk Demokratik Cumhuriyetinin Kuruluşu:

Rus Çarlığı’nın yıkılmasının ardından oluşan otorite boşluğunda liderlik göstererek 28 Mayıs 1918’de Azerbeycan Demokratik Cumhuriyeti’nin (Milli Şura Başkanı sıfatıyla) bağımsızlığını ilan etti.

Modern Devlet Kurumlarının Kurulması:

23 aylık kısa cumhuriyet döneminde, pekçok Avrupa ülkesinden önce, kadına seçme ve seçilme hakkının verilmesi, Bakü Devlet Üniversitesi’nin kurulması ve devlet dilinin Türkçe ilan edilmesi gibi yapısal reformlara öncülük etti.

Muhaceret (Sürgün) Dönemi Mücadelesi:

1920’de Sovyet Rusya Azerbaycan’ı işgal edince, ömrünü halkının kimlik ve bağımsızlık bilincini canlı tutmak uğruna harcamış olan Resulzade hapsedildi ve hemen ardından sürgüne gönderildi.

Türkiye, Polonya, Almanya ve Fransa gibi ülkelerde yaşamak zorunda kalmasına rağmen, bütün olumsuz koşullara, engellemelere rağmen mücadelesini bırakmadı. Çıkardığı dergiler, yazdığı kitaplar ve katıldığı uluslararası konferanslarla Azerbaycan özgürlük mücadelesini dünyaya duyurmaya devam etti.

Resulzade, bütün mazlum milletler için bir umut ışığı olmuştur

Resulzade’nin sadece Türk Dünyası’nda değil, tüm bağımsızlıklarını kaybetmiş toplumlar için bir umut meşalesi, bir idol olmasının çok önemli gerekçeleri vardır:

“İnsanlara hürriyet, milletlere istiklal!”

M. Emin Resulzade’nin bu temel ilke, onun mücadelesinin evrensel sınırlarını belirlemiştir.

İslam ve Doğu Dünyasında Bir İlk:

Resulzade önderliğindeki Azerbaycan Halk Cumhuriyeti, Müslüman ve Doğu dünyasındaki ilk demokratik, laik ve parlamenter cumhuriyettir. Bu başarı; emperyalizm ve sömürgecilik altında ezilen, “Doğu toplumları kendi kendini yönetemez, demokrasi sadece Batı’ya aittir” ön yargısına maruz kalan tüm mazlum milletlere pratik bir örnek ve umut ışığı olmuştur.

Zulme Karşı Eğilmeyen Karakteri:

Sovyet diktatörü Stalin’in bizzat yaptığı cazip teklifleri ve makamları reddetmiş, milletinin bağımsızlık mücadelesi sürdürebilmek, kimlik bilincini canlı tutabilmek adına sürgünde, yokluk içinde bir yaşamayı göze almıştır. Onun bu dik duruşu, liderlerin kişisel çıkarlar yerine milletlerin kaderini üstün tutması gerektiğinin en asil örneğidir.

Asla Kaybedilmeyen İnanç:

“Bir kere yükselen bayrak bir daha inmez” özdeyişi, fiziki olarak toprakları işgal edilse bile bir milletin hürriyet ruhunun asla esir alınamayacağını haykırır. Bu söz; işgale uğramış, sömürgeleştirilmiş tüm toplumlar için “koşullar ne kadar kötü olursa olsun bir gün mutlaka bağımsızlık kazanılacaktır” inancını diri tutan evrensel bir formüle dönüşmüştür.

Mehmet Emin Resulzade, askeri bir dehadan ziyade, sarsılmaz bir iman, fikir ve karakter abidesi olarak, bağımsızlıklarını herhangi bir şekilde kaybetmiş olan dünyada hürriyetin ve insan onurunun savunucusu olmuş, bu yönüyle tarihin en saygın özgürlük savaşçıları arasında yerini almıştır.

AZERBAYCAN CUMHURİYETİ’NİN KURULUŞUNUN 108. YILI İSTANBUL’DA, TÜRK EDEBİYAT VAKFI’NDA KUTLANDI

KİAMP-Karabakh is Azerbaijan Milli Platformu T.C. Genel Koordinatörlüğü ve bünyesindeki Karabağ Azerbaycan’dır Koordine Etme Derneği öncülüğünde, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin kuruluşunun 108. yılı dolayısıyla İstanbul’da, Türk Edebiyatı Vakfı’nda (TEV) anlamlı bir konferans düzenlendi.

“Mehmet Emin Resulzade” temasıyla gerçekleştirilen akademik toplantıda, Türkiye ve Azerbaycan arasındaki sarsılmaz kardeşlik bağlarına bir kez daha vurgu yapıldı.

Program, Türkiye Cumhuriyeti ve Azerbaycan Cumhuriyeti’nin istiklal marşlarının okunmasıyla başladı. Ardından, vatan toprakları için canlarını feda eden aziz şehitlerimiz anısına bir dakikalık saygı duruşunda bulunuldu. Bu duygulu başlangıç, katılımcıların ortak tarih ve kader birliğinin heyecan ve coşkusunu bir kez daha yaşamalarını sağladı..

Dr. ABDURRAHMANLI ve Doç. Dr. SHAMIYEVA

Protokol konuşmalarının ardından gerçekleştirilen panel bölümünde, Dr. Elvin Abdurahmanlı ve Doç. Dr. Hayat Shamıyeva yer aldı. Panelin sunuculuğunu ise İsa Kuluzade ve Şaylan Akhondnezhad üstlendi.

Konferansın açılış konuşmasını yapan KİAMP-Genel Koordinatörü Dr. Elvin Abdurahmanlı, Mehmet Emin Resulzade’nin Türk Dünyası ve Azerbaycan bağımsızlık mücadelesindeki önemine dikkat çekti. Dr. Elvin Abdurahmanlı panelde gerçekleştirdiği sunumuyla, Resulzade’nin fikir dünyasını ve Azerbaycan’ın bağımsızlık yolculuğunu akademik bir perspektifle detaylandırarak, dönemin siyasi ve sosyal dinamiklerini ele alan ayrıntılı bilgiler verdi.

Doç. Dr. Hayat Shamıyeva da, Kurucu Başkan Resulzade’nin bağımsızlığa uzanan yolda yaptığı mücadelenin ayrıntılarını ve Resulzade’nin gerçekleştirdiği ve zaferle taçlandırdığı mücadelesinin sonuçlarını çeşitli yönleriyle değerlendirdi.

İstanbul/Sultanahmet’teki Türk Edebiyatı Vakfı’nda gerçekleşen etkinliğe iş dünyası, akademi, siyaset ve sanat camiasından önemli isimler katıldı:

E. Tuğgeneral Yörük Ali Aydın Paşa, Doç. Dr. Abdullah Cüneyt Küsmez İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi), Hanna Akyüz (Zafer Partisi GİK Üyesi), Eşref Koca (İyi Parti İstanbul İl Yönetimi STK Komisyon Başkanı), Muhammet Genç (Çepni Dernekler Federasyonu Başkanı), Sadi Özgül (Araştırmacı Gazeteci), Doç. Dr. Sönmez Abbaslı, Dr. Hande Ortay (Uluslararası İlişkiler Akademisyeni – Video Konuşma), İclal Akkaplan (TRT Türk Halk Müziği Ses Sanatçısı), Mehnaz Rehimova (Şair) ve Yeniçağrı Gazetesi Yayın Danışmanı M. Kemal Sallı.

Akademik sunumlar ve yapılan konuşmalarla Azerbaycan’ın bağımsızlık ruhunun yaşatıldığı etkinlik, katılımcıların yoğun ilgisiyle sona erdi. “Bir kere yükselen bayrak, bir daha inmez” inancıyla yola çıkan Resulzade’nin bu manevi mirası, bu anlamlı günde bir kez daha İstanbul’dan tüm dünyaya haykırılmış oldu.