Zaur Ustac yaradıcılığında vətənpərvərlik mövzusu

Zaur Ustac yaradıcılığında vətənpərvərlik mövzusu
Həcər Atakişiyeva
“Yazarlar” jurnalının redaktoru və Yaradıcılıq Komissiyasının sədri, ədəbiyyatşünas-
tənqidçi

Azərbaycan ədəbiyyatında vətənpərvərlik mövzusu daim aparıcı
istiqamətlərdən biri olmuşdur. Xalqın tarixi yaddaşı, milli kimliyi, torpaq sevgisi və
dövlətçilik düşüncəsi bir çox sənətkarların yaradıcılığında mühüm yer tutmuşdur.
Müasir Azərbaycan ədəbiyyatında bu mövzunu ardıcıl şəkildə işləyən müəlliflərdən
biri də Zaur Ustacdır. Onun əsərlərində vətən anlayışı yalnız coğrafi məkan kimi
deyil, milli ruhun, mənəvi bağlılığın və tarixi yaddaşın simvolu kimi təqdim edilir.
Azərbaycan ədəbiyyatı əsrlər boyu xalqın milli yaddaşını, mənəvi dəyərlərini və
azadlıq arzularını yaşadan ən mühüm mənəvi sərvətlərdən biri olmuşdur. Tarixin
müxtəlif mərhələlərində Azərbaycan yazıçı və şairləri xalqın taleyini, onun sevinc və
kədərini, mübarizə və qəhrəmanlığını bədii söz vasitəsilə gələcək nəsillərə
çatdırmışlar. Ədəbiyyat yalnız estetik zövq formalaşdıran sənət sahəsi deyil, eyni
zamanda cəmiyyətin milli şüurunu oyadan, vətən sevgisini gücləndirən və mənəvi
birliyi qoruyan mühüm ideoloji vasitə kimi çıxış etmişdir. Bu baxımdan
vətənpərvərlik mövzusu Azərbaycan ədəbiyyatında daim aparıcı xətt olmuş, klassik
dövrdən müasir mərhələyədək müxtəlif sənətkarların yaradıcılığında xüsusi yer
tutmuşdur. Vətən anlayışı Azərbaycan insanının düşüncə sistemində müqəddəs
məfhumlardan biri hesab olunur. Bu anlayış yalnız insanın doğulduğu torpağa
bağlılığı deyil, həm də milli kimliyə, dilə, tarixə, mədəniyyətə və mənəvi dəyərlərə
sədaqəti ifadə edir. Azərbaycan xalqı tarix boyu müxtəlif işğallarla, müharibələrlə və
ağır sınaqlarla qarşılaşsa da, vətən sevgisini və milli ruhunu qoruyub saxlamağı
bacarmışdır. Xüsusilə Qarabağ münaqişəsi və Vətən müharibəsi Azərbaycan
insanının vətənə bağlılığını, torpaq uğrunda mübarizə əzmini bir daha bütün dünyaya
nümayiş etdirmişdir. Bu hadisələr ədəbiyyatda da dərin iz buraxmış, bir çox
müəlliflərin yaradıcılığında əsas mövzulardan birinə çevrilmişdir. Müasir Azərbaycan
ədəbiyyatında milli-mənəvi dəyərlərin, dövlətçilik düşüncəsinin və vətənpərvərlik
hisslərinin təbliği ilə seçilən müəlliflərdən biri də Zaur Ustacdır. Onun yaradıcılığı
vətən sevgisinin, milli düşüncənin və xalq ruhunun bədii ifadəsi kimi diqqəti cəlb
edir. Müəllif əsərlərində Azərbaycan xalqının tarixi yaddaşını, milli ağrılarını,
Qarabağ həqiqətlərini və şəhidlik zirvəsini böyük həssaslıqla qələmə alır. Zaur
Ustacın yaradıcılığında vətən yalnız coğrafi məkan deyil, insanın mənəvi varlığını
müəyyən edən müqəddəs dəyər kimi təqdim olunur. Yazıçının əsərlərində
vətənpərvərlik anlayışı geniş məna daşıyır. Burada vətənə sevgi yalnız emosional hiss
kimi deyil, həm də vətəndaş məsuliyyəti, milli birlik və mənəvi borc kimi izah edilir.
Müəllifə görə vətəni sevmək təkcə onun gözəlliklərini tərənnüm etmək deyil, eyni
zamanda onun problemlərinə biganə qalmamaq, milli dəyərləri qorumaq, dövlətə və
xalqa sədaqətlə xidmət etməkdir. Bu baxımdan Zaur Ustacın yaradıcılığı oxucuda
yalnız bədii-estetik zövq formalaşdırmır, həm də milli düşüncə və vətəndaşlıq
mövqeyi yaradır. Azərbaycan ədəbiyyatında vətənpərvərlik mövzusu müxtəlif
dövrlərdə fərqli formalarda ifadə edilmişdir. Klassik ədəbiyyatda daha çox mənəvi

bağlılıq və yurd sevgisi ön planda olmuşdursa, müasir dövrdə bu anlayış milli azadlıq
mübarizəsi, dövlətçilik və torpaq bütövlüyü məsələləri ilə daha sıx
əlaqələndirilmişdir. Xüsusilə XX əsrin sonu və XXI əsrin əvvəllərində baş verən
ictimai-siyasi hadisələr müasir yazıçıların yaradıcılığına güclü təsir göstərmişdir. Bu
baxımdan Zaur Ustacın əsərləri həm dövrün ictimai ruhunu, həm də xalqın mənəvi
dünyasını əks etdirən mühüm ədəbi nümunələrdən hesab oluna bilər. Zaur Ustac
yaradıcılığında vətənpərvərlik mövzusu müxtəlif istiqamətlərdə özünü göstərir.
Yazıçının şeir və publisistik yazılarında Azərbaycan torpağına bağlılıq, Qarabağ
ağrısı, şəhidlik zirvəsi və milli birlik ideyası xüsusi diqqət çəkir. Müəllif vətəni
sadəcə sevməyi deyil, onu qorumağı, onun uğrunda mübarizə aparmağı da
vətəndaşlıq borcu kimi təqdim edir. Yazıçının əsərlərində Qarabağ mövzusu xüsusi
yer tutur. İşğal dövrünün ağrıları, yurd həsrəti və xalqın mənəvi sarsıntıları onun
yaradıcılığında emosional və təsirli şəkildə əks olunur. Müəllif Qarabağı yalnız
itirilmiş torpaq kimi deyil, milli qürur və mənəvi bütövlüyün bir hissəsi kimi təqdim
edir. Bu baxımdan onun yaradıcılığı oxucuda vətən sevgisini gücləndirən mühüm
ədəbi nümunələrdən hesab edilə bilər. Zaur Ustacın vətənpərvərlik düşüncəsində
şəhidlik anlayışı da mühüm yer tutur. Müəllif şəhid obrazlarını yüksək mənəvi
dəyərlərin daşıyıcısı kimi təqdim edir. Onun əsərlərində şəhidlər xalqın azadlığı və
gələcəyi uğrunda canından keçən qəhrəmanlar kimi təsvir olunur. Bu yanaşma gənc
nəslin milli ruhda formalaşmasına təsir edən mühüm ideoloji xüsusiyyətlərdən biridir.
Müəllifin publisistik yazılarında da vətənpərvərlik xətti açıq şəkildə hiss olunur. O,
milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasını, Azərbaycan dilinə və mədəniyyətinə sahib
çıxılmasını vacib hesab edir. Yazıçının fikrincə, vətənpərvərlik yalnız döyüş
meydanında deyil, elmə, təhsilə, ədəbiyyata və milli mədəniyyətə xidmət etməklə də
ifadə olunur. Müəllifin yaradıcılığında Qarabağ mövzusu xüsusi emosional yükə
malikdir. İşğal illərinin ağrısı, yurd həsrəti, şəhid ailələrinin kədəri və xalqın mənəvi
sarsıntıları onun əsərlərində real və təsirli boyalarla əks olunur. Bununla yanaşı,
müəllif xalqın gələcəyə inamını, milli birliyini və qələbə ruhunu da ön plana çəkir. Bu
xüsusiyyətlər Zaur Ustac yaradıcılığını yalnız bədii hadisə deyil, həm də milli-mənəvi
çağırış nümunəsi kimi dəyərləndirməyə əsas verir. Zaur Ustacın əsərlərində diqqəti
cəlb edən mühüm məqamlardan biri də milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasına verilən
önəmdir. Müəllif dilə, mədəniyyətə, ailə institutuna, tarixə və milli adət-ənənələrə
böyük həssaslıqla yanaşır. Onun fikrincə, vətənpərvərlik yalnız müharibə dövründə
deyil, gündəlik həyatda milli kimliyi qorumaq və gələcək nəsillərə ötürmək vasitəsilə
də ifadə olunur. Bu baxımdan yazıçının yaradıcılığı maarifçi və ideoloji xarakter
daşıyır. Zaur Ustacın dil və üslub xüsusiyyətləri də vətənpərvərlik mövzusunun təsir
gücünü artırır. O, sadə, anlaşıqlı və emosional dil vasitəsilə oxucunun hisslərinə təsir
etməyi bacarır. Bədii təsvir vasitələri, obrazlı ifadələr və milli ruhla zəngin poetik
düşüncə müəllifin əsərlərinə xüsusi məna qazandırır. Zaur Ustac yaradıcılığında
vətənpərvərlik mövzusu mühüm ideya istiqamətlərindən biridir. Onun əsərlərində
vətən sevgisi, milli birlik, Qarabağ həqiqətləri və şəhidlik mövzuları yüksək bədii və
mənəvi dəyərlərlə təqdim olunur. Yazıçının yaradıcılığı müasir Azərbaycan
ədəbiyyatında vətənpərvərlik ruhunun yaşadılması və gələcək nəsillərə ötürülməsi
baxımından əhəmiyyətli yer tutur. Zaur Ustac yaradıcılığında vətənpərvərlik mövzusu
əsas ideya istiqamətlərindən biri kimi mühüm yer tutur. Müəllifin əsərlərində vətən

anlayışı yalnız coğrafi məkan və ya doğma torpaq sevgisi çərçivəsində təqdim
edilmir; bu anlayış daha geniş məna daşıyaraq milli kimliyi, tarixi yaddaşı,
dövlətçilik düşüncəsini, mənəvi dəyərləri və xalqın gələcəyinə bağlılığı özündə ehtiva
edir. Yazıçının yaradıcılığı göstərir ki, vətən sevgisi insanın mənəvi varlığını
müəyyən edən ən ali hisslərdən biridir və bu hiss cəmiyyətin milli birliyinin
formalaşmasında mühüm rol oynayır. Zaur Ustac əsərlərində Azərbaycan xalqının
keçdiyi tarixi yolun ağrılarını, mübarizə ruhunu və gələcəyə olan inamını bədii sözün
gücü ilə əks etdirməyi bacarmışdır. Onun yaradıcılığında xalqın mənəvi dünyası,
milli ruhu və torpaq sevgisi yüksək emosional təsir gücü ilə təqdim olunur. Müəllifin
əsərlərindəki vətənpərvərlik hissi süni və şüar xarakterli deyil, həyat həqiqətlərindən
doğan səmimi duyğular üzərində qurulmuşdur. Bu xüsusiyyət yazıçının əsərlərinin
oxucuya daha təsirli şəkildə çatmasına və geniş oxucu auditoriyası tərəfindən maraqla
qarşılanmasına səbəb olur. Müəllifin yaradıcılığında Qarabağ mövzusunun xüsusi yer
tutması onun vətənpərvərlik düşüncəsinin əsas istiqamətlərindən biri kimi diqqəti
cəlb edir. Qarabağ dərdi Azərbaycan xalqının milli yaddaşında dərin iz buraxmış
faciələrdən biri olmuşdur. Zaur Ustac bu ağrını təkcə fərdi hiss kimi deyil, ümummilli
problem kimi təqdim etmiş, xalqın torpaq sevgisini, yurd həsrətini və azadlıq
arzusunu bədii dillə ifadə etmişdir. Onun əsərlərində Qarabağ yalnız müharibə
mövzusu deyil, həm də milli qürurun, mənəvi bütövlüyün və tarixi ədalət uğrunda
mübarizənin simvolu kimi çıxış edir. Müəllif bu mövzu vasitəsilə oxucuda həm
emosional bağlılıq yaradır, həm də vətənə qarşı məsuliyyət hissini gücləndirir. Zaur
Ustac yaradıcılığında şəhidlik mövzusu da xüsusi mənəvi dəyərə malikdir. Müəllif
şəhid obrazlarını yalnız qəhrəmanlıq nümunəsi kimi deyil, milli ruhun və mənəvi
ucalığın təcəssümü kimi təqdim edir. Onun əsərlərində şəhidlər xalqın azadlığı,
torpağın bütövlüyü və gələcək nəsillərin xoşbəxtliyi naminə canından keçən
müqəddəs insanlar kimi təsvir olunur. Bu yanaşma gənc nəslin milli-mənəvi dəyərlər
ruhunda tərbiyə olunmasına mühüm təsir göstərir. Yazıçının şəhidlik mövzusuna
həssas münasibəti oxucuda həm qürur, həm də məsuliyyət hissi formalaşdırır.
Müəllifin əsərlərində diqqəti çəkən əsas xüsusiyyətlərdən biri də milli birlik və
həmrəylik ideyasının güclü şəkildə təbliğ edilməsidir. Zaur Ustac vətənin
qorunmasının yalnız hərbi qüvvə ilə deyil, xalqın mənəvi birliyi, milli həmrəyliyi və
ortaq məqsəd uğrunda birləşməsi ilə mümkün olduğunu vurğulayır. Onun
yaradıcılığında xalqın birlik içində olması dövlətin güclənməsi və milli dəyərlərin
qorunmasının əsas şərti kimi təqdim edilir. Bu ideyalar xüsusilə müasir dövrdə milli
şüurun formalaşması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Zaur Ustac
yaradıcılığında vətənpərvərlik mövzusu müxtəlif əsərlərdə fərqli aspektlərdən
işlənmişdir. Müəllifin əsərlərində vətən anlayışı torpaq sevgisi, milli birlik, şəhidlik,
dövlətçilik düşüncəsi və Qarabağ həqiqətləri ilə sıx bağlı şəkildə təqdim olunur.
Yazıçının bədii düşüncəsində vətən yalnız insanın doğulduğu məkan deyil, onun
mənəvi kimliyini formalaşdıran müqəddəs dəyər kimi çıxış edir. Bu baxımdan
müəllifin bir sıra əsərləri vətənpərvərlik ideyasının təbliği baxımından xüsusi
əhəmiyyət daşıyır. “Qarabağ Azərbaycandır!” əsərində vətən sevgisi və milli birlik
ideyası təbliğ edilir. Zaur Ustac “Qarabağ Azərbaycandır!” adlı əsərində Qarabağın
Azərbaycan xalqının ayrılmaz tarixi torpağı olduğunu xüsusi vurğulayır. Əsərdə
müəllif işğal nəticəsində yaranan ağrıları, xalqın keçirdiyi mənəvi sarsıntıları və

doğma yurda bağlılıq hisslərini emosional şəkildə təqdim edir. Müəllif Qarabağı
yalnız coğrafi ərazi kimi deyil, milli qürurun və tarixi yaddaşın simvolu kimi təsvir
edir. Əsərdə xalqın birlik içində mübarizə aparmasının vacibliyi ön plana çəkilir və
vətən uğrunda mübarizənin müqəddəsliyi vurğulanır. “Şəhidlər ölməz” əsərində
qəhrəmanlıq və şəhidlik zirvəsi əsasdır. Müəllifin vətənpərvərlik mövzusunda diqqət
çəkən əsərlərindən biri də “Şəhidlər ölməz” əsəridir. Bu əsərdə şəhid obrazları yüksək
mənəvi dəyərlərin daşıyıcısı kimi təqdim olunur. Zaur Ustac şəhidliyi xalqın azadlığı
uğrunda göstərilən ən böyük fədakarlıq nümunəsi hesab edir. Əsərdə vətən uğrunda
canından keçən insanların qəhrəmanlığı böyük ehtiram hissi ilə təsvir edilir. Müəllif
şəhidlərin xatirəsinin xalqın yaddaşında daim yaşayacağını vurğulayaraq gənc nəslə
vətənə sədaqət ideyasını aşılamağa çalışır. “Vətən mənə oğul desə” əsərində
vətəndaşlıq məsuliyyəti qabardılır. “Vətən mənə oğul desə” əsərində müəllif vətənə
bağlılıq hissini daha çox mənəvi və fəlsəfi aspektdə təqdim edir. Əsərdə vətənə
xidmət insanın ən ali borcu kimi qiymətləndirilir. Müəllif göstərir ki, insan yalnız
vətəninə faydalı olduğu zaman öz mənəvi dəyərini təsdiq edə bilir. Burada vətən
sevgisi sadəcə hiss deyil, həm də əməli fəaliyyət və vətəndaş məsuliyyəti kimi təqdim
olunur. Əsərdə torpaq, xalq və dövlət anlayışları vahid mənəvi sistem daxilində təsvir
edilir. “Zəfər yolu” əsərində qələbə ruhu və dövlətçilik düşüncəsi əsasdır. Zaur Ustac
“Zəfər yolu” əsərində Azərbaycan ordusunun qəhrəmanlığını, xalqın birliyini və
qələbə ruhunu ön plana çıxarır. Əsərdə Vətən müharibəsində əldə olunan zəfər böyük
qürur hissi ilə təqdim edilir. Müəllif bu qələbəni yalnız hərbi uğur deyil, həm də milli
ruhun və xalq birliyinin təntənəsi kimi qiymətləndirir. Əsərdə dövlətçilik düşüncəsi,
vətənə sədaqət və xalqın mənəvi gücü əsas ideya xəttini təşkil edir. “Ana yurd”
əsərində torpaq və yurd anlayışı ön plandadır. “Ana yurd” əsərində vətən anlayışı
daha çox doğma torpağa mənəvi bağlılıq kontekstində işlənmişdir. Müəllif yurdu
insanın mənəvi dayağı, tarixi yaddaşı və milli kimliyinin əsas hissəsi kimi təqdim
edir. Əsərdə doğma torpağın insan həyatındakı rolu emosional təsvirlərlə ifadə
olunur. Zaur Ustac vətəni ana obrazı ilə müqayisə edərək torpağa bağlılığın
müqəddəs hiss olduğunu vurğulayır. “Qələbə dastanı” əsərində milli qürur və tarixi
yaddaş əsasdır. “Qələbə dastanı” əsərində müəllif Azərbaycan xalqının tarixi
qələbəsini bədii şəkildə əks etdirir. Əsərdə Azərbaycan əsgərinin qəhrəmanlığı, xalqın
birliyi və milli ruh yüksəkliyi xüsusi vurğulanır. Müəllif zəfər anlayışını yalnız hərbi
uğur kimi deyil, həm də xalqın mənəvi dirçəlişi kimi təqdim edir. Əsərdə vətən
sevgisi ilə yanaşı milli qürur və tarixi yaddaş anlayışları da əsas yer tutur. Publisistik
yazılarında vətənpərvərlik ideyası olduqca güclüdür. Zaur Ustac yalnız bədii
əsərlərində deyil, publisistik yazılarında da vətənpərvərlik mövzusuna geniş yer verir.
Onun publisistik məqalələrində Azərbaycançılıq ideyası, milli-mənəvi dəyərlərin
qorunması, Azərbaycan dilinə və mədəniyyətinə sahib çıxılması kimi məsələlər
xüsusi diqqət mərkəzində saxlanılır. Müəllif gənclərin milli ruhda yetişdirilməsini
vacib hesab edir və vətənpərvərliyi cəmiyyətin inkişafı üçün əsas amillərdən biri kimi
qiymətləndirir. Zaur Ustac yaradıcılığında vətənpərvərlik mövzusu çoxşaxəli şəkildə
işlənmişdir. Müəllifin əsərlərində Qarabağ sevgisi, torpaq uğrunda mübarizə,
şəhidlik, milli birlik və dövlətçilik düşüncəsi yüksək bədii ustalıqla təqdim olunur. Bu
əsərlər oxucuda vətənə bağlılıq hissini gücləndirən mühüm ədəbi nümunələr kimi
dəyərləndirilə bilər. Zaur Ustacın publisistik fəaliyyəti də onun vətənpərvərlik

mövqeyinin mühüm göstəricilərindən biridir. Müəllif publisistik yazılarında milli-
mənəvi dəyərlərin qorunması, Azərbaycan dilinə və mədəniyyətinə sahib çıxılması,
gənclərin milli ruhda yetişdirilməsi kimi məsələlərə xüsusi diqqət yetirir. O,
vətənpərvərliyi yalnız emosional hiss kimi deyil, həm də əməli fəaliyyət, vətəndaş
məsuliyyəti və ictimai borc kimi dəyərləndirir. Bu baxımdan yazıçının yaradıcılığı
yalnız bədii-estetik deyil, həm də ideoloji və maarifçi əhəmiyyət daşıyır. Müəllifin dil
və üslub xüsusiyyətləri də vətənpərvərlik ideyasının təsir gücünü artıran mühüm
amillərdəndir. Zaur Ustac sadə, aydın və emosional ifadə tərzindən istifadə etməklə
oxucu ilə səmimi əlaqə yaradır. Onun əsərlərində istifadə olunan bədii təsvir
vasitələri, obrazlı ifadələr, poetik düşüncə tərzi və milli ruhla zəngin dil oxucunun
emosional dünyasına təsir göstərir. Yazıçının üslubunda pafosdan çox səmimiyyət və
həyat həqiqətlərinə bağlılıq üstünlük təşkil edir ki, bu da onun yaradıcılığının
inandırıcılığını artırır. Zaur Ustac yaradıcılığı müasir Azərbaycan ədəbiyyatında
vətənpərvərlik ideyasının yaşadılması və təbliği baxımından mühüm əhəmiyyətə
malikdir. Onun əsərlərində vətən sevgisi, Qarabağ həqiqətləri, şəhidlik zirvəsi, milli
birlik və mənəvi dəyərlər yüksək bədii ustalıqla əks etdirilmişdir. Yazıçının
yaradıcılığı həm milli ədəbiyyatın inkişafına töhfə verir, həm də oxucularda vətənə
bağlılıq, milli qürur və vətəndaş məsuliyyəti hisslərini gücləndirir. Zaur Ustacın
əsərləri müasir Azərbaycan cəmiyyətində milli ruhun qorunması və gələcək nəsillərə
ötürülməsi baxımından mühüm ideoloji və mənəvi əhəmiyyət daşıyır. Onun
yaradıcılığı Azərbaycan ədəbiyyatında vətənpərvərlik mövzusunun davamlı şəkildə
inkişaf etdirilməsinə xidmət edir və milli düşüncənin formalaşmasında təsirli ədəbi
mənbələrdən biri kimi çıxış edir. Bu baxımdan müəllifin əsərlərinin gələcəkdə də
filoloji və ədəbi baxımdan geniş şəkildə araşdırılması mühüm elmi əhəmiyyət kəsb
edir.