QIDIRLEZ QIRIM TATAR VE TÜRK HALQLARINIÑ ANA BAHAR BAYRAMIDIR
QIDIRLEZ QIRIM TATAR VE TÜRK HALQLARINIÑ ANA BAHAR BAYRAMIDIR
Qırım Tatar halqınıñ medeniy mirasındaki eñ müim bayramlardan biri olğan Qıdırlez, bereketniñ, paylaşuvnıñ ve tabiat uyanuvınıñ timsali olaraq qutlana.
Efsanege köre, Ğarptan kelgen suv ve ayvanlarnıñ qoruyıcısı İlyas (a.s.) ile Şarqtardan kelgen insanlarnıñ qoruyıcısı Hızır (a.s.) yer yüzünde bu künü buluşalar. Bu mübarek buluşuv, baharnıñ müjdecisi ve bereketniñ başlangıcı sayıla.
Qalaqay Tıvırtuv: Bereketniñ Şeadeti
Bayramnıñ eñ meşur ve eyecanlı adeti “Qalaqay tıvırtuv” merasimidir. Azırlanğan adetiy çörek – Qalaqay, töpelikten aşağı tıvırtıla. Eger qalaqaynıñ oñ beti (qabarıq tarafı) yuqarı baqıp toqtasa, o yıl bereketli, bol mahsullı ve hayırlı olacağına inanılır.
Medeniy Faaliyetler ve Şenlikler
Qutlavlar çerçivesinde halqımıznıñ zengin medeniyeti köz ögüne serile:
Aşhane Medeniyeti: Bayram sabası er bir aile evini temizley; sofralarda bollıq timsali olaraq Qalaqay, Köbete ve Sarburma kibi milliy aşlar yer ala.
Küreş Yarışları: Adetiy sport oyunları arasında eñ müimi olğan “Kureş” (Kırım Tatar güreşi) teşkil etile.
İçtimaiy Eğlenceler: Ateş üstünden atlav, milliy yırlarnı icra etüv, halq oyunları ve “baht açuv” (fal baquv) kibi faaliyetlernen baharnıñ gelişi büyük bir coşqunen qayd etile.
Ortaq Mirasımız
Em Qırımda, em de Anadolu coğrafiyasında asırlar devamında yaşatılğan bu adetler, halqımıznıñ Orta Asiya tamırlı köçebe mirasınen yerleşik medeniyetini birleştirgen zengin bir qurulışnı aks ettire. Qıdırlez, tek bir bayram degil, aynı zamanda Türk dünyasınıñ ortaq ruhını yaşatqan bir medeniyet köpüridir.
Tabiatnıñ uyanışı, bereket ve umutnıñ sembolü olğan Qıdırlez asırlardan beri Türk dünyasında yaşatılğan mukaddes ananedır
Qıdırlez, Kırım Tatar ve umumiy Türk halklarınıñ en eski ve köklü bayramlarından biridir. Bu bayram baharnıñ kelmesini, tabiatnıñ canlanmasını ve hayatnıñ yeniden doğuşını añlata.
Her yıl mayıs ayınıñ başında qayd etilgen Qıdırlez, halk arasında hızır ile İlyas peygamberniñ buluşqan günü olaraq biline. Bu buluşuv bereket, sağlık ve rızıqnıñ artması ile bağlanıştırıla.
Kırım Tatarlarında Qıdırlez yalnız bir bayram degil, aynı zamanda cemiyetni birleştirgen, adet ve ananelerni yaşatqan bir ruhi hadisedir. Bu künde insanlar tabiatqa çıqa, ateşten atlay, dilekler tuta ve eski ananelerge uygun olaraq çeşitli merasimler keçirirler.
Qıdırlez umutnıñ, birlikniñ ve gelecekke olan inançnıñ bayramıdır. Bu bayram Türk dünyasınıñ ortaq medeniy mirasınıñ canlı bir ifadesidir. Qıdırlez Baharnıñ uyanışı, umutnıñ bayramıdır
“Bir milletniñ kökleri, ananelerinde yaşar.”
