Yunanistan’ın 1821 Tripoliçe insanlık dışı katliamı

Yunanistanın Tripoliçe 1821 Katliamı

23 Eylül 1821’de Yunan İsyanı sırasında Tripoliçe’nin düşmesiyle birlikte, şehirde yaşayan Müslüman Türkler hedef alındı. Günlerce süren yağma ve katliamda binlerce sivil hayatını kaybetti. Tarihçiler, olayın boyutları ve ölü sayısı konusunda farklı rakamlar verse de, Tripoliçe faciası Mora’daki en karanlık sayfalardan biri olarak hafızalarda yerini koruyor.

Tripoliçe (bugünkü Tripoli, Mora/Peloponez) 23 Eylül 1821’de Yunan İsyanı sırasında Osmanlı idaresinin önemli merkezlerinden biriydi ve şehir Yunan isyancılar tarafından ele geçirildi. Bu olayın ardından şehirde büyük bir katliam yaşandığı tarihî kaynaklarda yer alır.

Şehirdeki Müslüman Türkler, siviller de dahil olmak üzere geniş çaplı bir kıyım yaşanmıştır.

Ölü sayısı hakkında farklı tahminler vardır; genellikle 8.000 ile 30.000 arasında değişen rakamlar dile getirilir.

Olay, dönemin Yunan liderlerinden Theodoros Kolokotronis’in hatıratında bile açıkça anlatılır ve yağma ile toplu öldürmelerin günlerce sürdüğü belirtilir.

Bu nedenle: Olayın çok ağır bir katliam ve savaş suçu olduğu konusunda tarihçiler hemfikirdir.

Ancak modern anlamda “soykırım” teriminin kullanımı, hukuki ve akademik açıdan tartışmalıdır ve her tarihçi bu şekilde tanımlamaz.

Tripoliçe Katliamı, Yunan İsyanı sırasında 23 Eylül 1821 tarihinde Mora Yarımadası’nın yönetim merkezi olan Tripoliçe’nin düşmesiyle gerçekleşen ve binlerce sivilin hayatını kaybettiği tarihi bir olaydır. 

Olayın detayları ve akademik veriler şu şekildedir:

Katliamın Boyutu ve Can Kayıpları

Tarihi kaynaklarda ve akademik çalışmalarda öldürülenlerin sayısına dair farklı tahminler bulunmaktadır:

Bazı toplumsal hafıza ve sivil toplum kuruluşlarına ait kaynaklarda bu rakam 80.000 olarak ifade edilse de, dönemin nüfus verileri ışığında akademik çevrelerde daha çok 30-40 bin bandı üzerinde durulmaktadır.

Yaşanan Vahşet ve Görgü Tanıklıkları

Katliamın şiddeti, o dönemde isyana destek veren Avrupalı tanıklar tarafından dahi rapor edilmiştir:

Sistematik Kıyım: Şehir düştükten sonra üç gün boyunca kadın, çocuk ve yaşlı ayrımı gözetilmeksizin sistematik bir kıyım yapılmıştır.

İşkenceler: Tutsaklara işkence yapıldığı, hamile kadınların katledildiği ve cesetlerin sokaklarda yığınlar oluşturduğu yabancı subayların notlarında yer almaktadır.

Kolokotronis’in İfadesi: İsyanın liderlerinden Theodoros Kolokotronis, hatıralarında “şehre girdiğinde atının ayaklarının cesetlerden dolayı yere değmediğini” ifade etmiştir. 

Tarihi ve Siyasi Niteliği

Soykırım Niteliği: Birçok Türk tarihçi ve bazı yabancı araştırmacılar, bölgedeki Türk varlığını tamamen haritadan silmeyi hedeflediği için bu olayı modern Balkan tarihindeki ilk soykırım örneklerinden biri olarak nitelendirmektedir.

Kültürel Yıkım: Katliamla birlikte şehirdeki camiler, vakıflar ve Osmanlı mimari eserleri de büyük ölçüde tahrip edilmiştir.

Günümüzdeki Yansımaları: Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı ve Türk Tarih Kurumu gibi resmi kurumlar, bu olayı her yıl “insanlık dışı bir katliam” olarak anmakta ve tarihi gerçeklerin unutulmaması gerektiğini vurgulamaktadır.