GEVHER ŞAD BEGÜM: TİMURİYLER DEVLETİNİÑ QUDRETLİ İMPERATORİÇESİ
GEVHER ŞAD BEGÜM: TİMURİYLER DEVLETİNİÑ QUDRETLİ İMPERATORİÇESİ
Timuriyler devleti tarihında mühim yer tutqan Gevher Şad Begüm, Timur İmparatorlığınıñ hökümdarı Şahruh Mirzanıñ eşidir ve meşhur astronom, matematik ve devlet adamı Uluğ Beyniñ anası olaraq tanılğan tarihiy şahsiyettir.
1405 senesinde Emir Timur vefat etken soñ, Timuriyler devletiniñ idaresi Şahruh Mirzanıñ qoluna keçti. Bu devrde Gevher Şad Begüm devletniñ siyasiy, içtimaiy ve medeniy hayatında son derece tesirli rol oynadı. O, yalnız saray hayatında degil, belki de devlet siyasetiniñ şekillenmesinde de faal iştirak etti.
Tarihiy menbalarğa köre, Gevher Şad Begüm maarifniñ inkişafına, ilimniñ yayılmasına ve şehirlerniñ inkişafına büyük ehemmiyet berdi. Onıñ himayesinde Herat, Timuriyler devrinde İslâm dünyasınıñ en mühim ilim ve medeniyet merkezlerinden birine çevrildi. Medreseler, mescidler ve hayriye quruluşları inşa ettirip, alimlerni ve sanatkârlar-nı himaye etti.
Gevher Şad Begümniñ adı en ziyade Herat’ta qurdırğan Gevher Şad Camii ve külliyesi ile bağlıdır. Bu mimari eserler Timuriyler devriniñ sanat ve mimarlıq zirvesini temsil ete. Onıñ faaliyetleri neticesinde Herat, XV asırda İslâm medeniyetiniñ en parlak merkezlerinden biri oldu.
Birçok tarihçiler Gevher Şad Begümni Timuriyler devletiniñ siyasiy ve medeniy qudretini mustahkemlegen müstesna qadın hökümdar şahsiyetlerinden biri olaraq qiymetlendirirler. Onıñ maarif, siyaset ve medeniyet sahalarındaki himayesi Timuriyler devriniñ “altın çağı”nıñ teşekkül etmesine büyük tesir kösterdi.
Qırımnın Sesi – Tarih ve Medeniyet Sahifesi
